Những chiến sĩ canh giữ biển đảo, cứu nạn giữa trùng khơi

Họ là hiện thân của sự hy sinh, lòng dũng cảm trong thời bình, cho những chuyến tàu với “cá bạc đầy khoang”. Các ngư dân ngư trường Trường Sa trìu mến gọi các anh là “khắc tinh” của những cơn bão trên biển Đông.

Quê hương thứ hai

Mùa mưa bão đến cũng là lúc công việc của các cán bộ chiến sỹ Hải đội 2, Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa luôn bận rộn. Đến với các anh khi mùa bão kề cận, tôi được tiếp xúc với thượng úy Nguyễn Huy Toại, Đài trưởng Cứu nạn, Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa, để nghe kể về công việc của các anh. Anh Toại bảo, muốn nghe chuyện cứu nạn trên biển, mình kể suốt tháng không hết. Nhiều chuyện hay lắm!

Cùng hoàn cảnh với rất nhiều các cán bộ, chiến sỹ bộ đội biên phòng đang công tác ở tỉnh Khánh Hòa, Thượng úy Nguyễn Huy Toại vốn sinh ra và lớn lên ở miền quê lúa tỉnh Thái Bình. Trong 21 năm công tác thì anh đã gắn bó với Hải đội 2 được 14 năm. Trải qua nhiều đơn vị khác nhau, xuất thân là chiến sỹ không quân thuộc quân cảng Cam Ranh, đột ngột được điều chuyển về công tác tại Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa, ít lâu sau về huyện Vạn Ninh công tác hơn 3 năm, sau đó chuyển về gắn bó với Hải đội 2 cho đến nay.

Dù công việc ở đây đòi hỏi cao về nhiều mặt so với những cương vị công tác anh đã từng trải qua, song ở cương vị nào, anh cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Tôi hỏi anh, động lực nào, bí quyết nào để giúp anh hoàn thành công việc một cách xuất sắc, được đơn vị cũng như cấp trên tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý? Anh Toại chỉ cười hiền chia sẻ ngắn gọn trong hai từ “trách nhiệm” và “mệnh lệnh”. Anh bảo, không riêng gì anh, đã khoác trên mình bộ quân phục, mỗi cán bộ, chiến sỹ đều xác định cho mình lương tâm và trách nhiệm công việc: Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành. Khó khăn nào cũng vượt qua. Kẻ thù nào cũng đánh thắng. Đó cũng là tuyên thệ của Quân đội nhân dân Việt Nam Anh hùng.

Thượng úy Toại hồ hởi kể về tình yêu vượt thời gian của anh và tổ ấm bé nhỏ hiện tại. Anh và bà xã cùng cầm tình con trâu, sinh năm 1974. Các cụ bảo, bằng tuổi nằm duỗi mà ăn. Nhưng với vợ chồng anh Toại, dường như câu nói này không thực tế lắm. Cũng như rất nhiều những cặp đôi có sự “sắp đặt”: Chồng là lính - vợ làm giáo viên, qua bạn bè mai mối, anh quen với bà xã bây giờ. Chị vốn là con gái xứ Nghệ. Khi hai người quen nhau, chị vừa tốt nghiệp phổ thông trung học và chuẩn bị thi đại học. Như bao mối tình lính khác, từ khi quen nhau, hai người thường liên lạc qua thư. “Cứ như thế đến mãi tận hơn 2 năm sau, cả hai mới được gặp mặt. Nói chung mình cũng không biết tả thế nào về cảm xúc khi đó, nhưng có một điều, cả hai cùng cảm nhận sự hạnh phúc dù còn ngượng ngùng” - anh bồi hồi nhớ lại.

“Khắc tinh” của bão

Chia sẻ nhiều hơn về công việc của mình, anh Toại bắt đầu câu chuyện với sự khiêm nhường thường thấy ở người lính. Anh bảo, cứu hộ cứu nạn là nhiệm vụ, là mệnh lệnh. Công việc thì rất nhiều điều đáng nhớ, song kỷ niệm làm anh nhớ nhất là ngày 26 - 1 - 2012, đúng ngày 23 tết, ngày Ông Công, Ông Táo về chầu trời. Khi người người, nhà nhà nhộn nhịp sắm tết thì Đài canh của các anh nhận được tin cấp cứu phát ra từ thuyền mang số hiệu QN-98676, ở tỉnh Quảng Ngãi, do thuyền trưởng Bùi Quang Mông điều khiển đi đánh bắt cá ở ngư trường Trường Sa, khi đang trên đường về thì gặp nạn.

Nhận được tín hiệu cấp cứu, kíp trực của anh khẩn trương xác định khu vực tàu bị nạn, lập tức báo cáo cấp trên và chuẩn bị phương án để hải đội vượt bão cứu nạn. Khoảng 19h, tổ cứu nạn gồm 10 người lên đường. Lúc này thời tiết rất xấu; trời đêm mịt mùng, gió bão cấp 6 giật từng cơn liên hồi. Sóng lớn ào ạt quật rát mạn thuyền. Ai nấy đều rét run. Càng khó khăn hơn khi các biện pháp quét, dò tìm tín hiệu, phát tín hiệu âm thanh… để xác định khu vực tàu gặp nạn không mảy may có kết quả.

Qua kinh nghiệm, tổ cứu nạn quyết định di chuyển theo khu vực trước đó tàu gặp nạn phát tín hiệu cấp cứu và bắn pháo sáng. Phát tín hiệu lần một không được, rồi lần hai, lần ba… cũng không được. “Tổ cứu nạn bắt đầu nóng ruột. Bão mỗi lúc một lớn hơn. Trong khi chưa có phương án thích hợp nào được đưa ra, đúng lúc đó, một vầng sáng lóe ra phía trước mặt, cả đoàn mừng quýnh. Như vậy là tàu gặp nạn đã nhận được tín hiệu, lấy giẻ tẩm dầu đốt để phát tín hiệu đáp lại. Có tín hiệu phát ra là còn người sống sót. Vậy là hoàn thành bước cứu nạn ban đầu, cả tổ ai nấy đều thở phào” - Anh Toại nhớ lại.

Thượng úy Toại vẫn nhớ như in hình ảnh các ngư dân và hiện trường khu vực con tàu gặp nạn khi đó. Con tàu gần như bị chìm toàn bộ, chỉ còn góc nhỏ nhô lên mặt nước. Bằng kinh nghiệm và nghiệp vụ, các anh khẩn trương triển khai biện pháp sơ cứu cho các ngư dân. Sau lần đó, các ngư dân trở thành kênh thông tin vô cùng tích cực, tin cậy và hữu ích với Hải đội 2. Mọi thông tin về bão, tình hình an ninh trên biển đều được các ngư dân thông tin về hải đội. Cảm kích với Hải đội 2, thuyền trưởng Bùi Quang Mông đã xin làm “con nuôi” của đơn vị” - Toại hồ hởi khoe với tôi. Tôi hỏi, khó khăn nhất của công tác cứu nạn là gì, các anh nghĩ gì cho bản thân mình khi đó? Toại bảo, khó nhất là những cuộc tìm kiếm cứu hộ ngư dân gặp nạn vào ban đêm. Mùa bão thường là mùa có tiết trời giá lạnh, cóng, sương mù che phủ, sóng đập vào mạn tàu rất mạnh, chỉ cần một sơ suất nhỏ sẽ khiến tình hình trở nên phức tạp và việc xác định tàu gặp nạn sẽ vô cùng khó khăn. Công việc đòi hỏi phải nhanh, chính xác và phán đoán đúng vị trí tàu bị nạn, từ đó tiếp cận và đưa ra phương án ứng cứu kịp thời. Nhiều khi do thời tiết quá xấu nên việc tìm kiếm rất vất vả, có lần như vô vọng.

Anh chia sẻ, với 10 chiếc sỹ trong tổ cứu nạn, với mỗi vị trí, từ y tá, thủy thủ đoàn, người phụ trách thông tin… không kể gian nguy giữa sóng to bão lớn, quên đi sự an nguy và cuộc sống bản thân là vì tình quân dân, được khắc cốt ghi tâm với những chiến sỹ bộ đội Cụ Hồ là luôn coi tính mạng, tài sản của dân như chính bản thân mình. Là Đài tiếp nhận thông tin có vị trí đắc địa, với vai trò là đơn vị tiếp nhận thông tin của 1/83 đài thông tin trọng điểm về cứu hộ cứu nạn của lực lượng biên phòng Việt Nam và được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đánh giá là đơn vị có nhiều thành tích xuất sắc trong cứu hộ cứu nạn, tiếp nhận và xử lý thông tin trên biển, nhiệm vụ của các anh càng nặng nề hơn. Hải đội 2, Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa là đơn vị cơ động chiến đấu trên biển. Do địa bàn quản lý dài 65 hải lý, tiếp giáp từ tỉnh Phú Yên đến Ninh Thuận nên bà con ngư dân nơi đây biết đến cán bộ, chiến sĩ của đơn vị như những “khắc tinh” của các cơn bão trên biển Đông. Bất chấp khó khăn, đơn vị luôn sẵn sàng ứng cứu kịp thời khi ngư dân gặp nạn.

Với những thành tích xuất sắc trong công việc của mình, liên tiếp trong các năm 2011, 2012, Thượng úy Nguyễn Huy Toại được Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa tặng danh hiệu Chiến sỹ thi đua. Năm 2009 anh được UBND tỉnh Khánh Hòa tặng bằng khen vì thành tích xuất sắc trong khi làm nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn và rất nhiều các giấy khen, phần thưởng mà chính anh cũng không thể nhớ hết và “mình không muốn mọi người nghĩ mình khoe khoang”, như anh tâm sự với tôi”.

                                                                                                 Ghi chép của Văn Giang