Kinh nghiệm rút ra từ quán triệt và thực hiện Nghị quyết số 44-NQ/ĐU về phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, cứu hộ, cứu nạn đến năm 2020 và những năm tiếp theo của BĐBP tỉnh Hà Tĩnh

Phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, cứu hộ - cứu nạn (CHCN) có vị trí, vai trò quan trọng, là nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình của quân đội nói chung và Bộ đội Biên phòng (BĐBP) nói riêng, góp phần giảm thiểu thiệt hạn về người, trang bị, phương tiện, tài sản của Nhà nước, đơn vị và nhân dân trên địa bàn đóng quân. Bài viết tập trung đánh giá thực trạng và rút ra một số kinh nghiệm qua thực hiện Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP về phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, CHCN đến năm 2020 và những năm tiếp theo của BĐBP tỉnh Hà Tĩnh. 

Thảm họa do thiên tai gây ra và biến đổi khí hậu đang là một thách thức lớn với các nước trên thế giới ở thế kỷ XXI, trong đó Việt Nam là một quốc gia bị tác động, ảnh hưởng rất lớn. Những năm qua, tình hình thiên tai, bão lũ, nhất là những tác động từ biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp, khó lường, ảnh hưởng đến đời sống, sinh họat, sản xuất của người dân, cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Hà Tĩnh là địa phương nằm ở khu vực Bắc Trung Bộ có đường biên giới đất liền dài 164,488km và 137km biên giới bờ biển. Địa hình của tỉnh nhỏ, hẹp về chiều ngang và bị chia cắt bởi nhiều sông, suối của dãy Trường Sơn; do vậy, đây được coi là rốn bão của miền Trung, là một trong những địa phương trọng điểm của cả nước chịu ảnh hưởng rõ rệt của biến đổi khí hậu, như: bão lụt, thiên tai, sạt lở đất, cháy rừng, hạn hán, nước biển lấn sâu vào các sông...

Từ năm 2015 đến tháng 8/2019, tỉnh Hà Tĩnh bị thiệt hại nặng nề bởi 9 cơn bão, 9 đợt áp thấp nhiệt đới và 2 trận động đất. Tình trạng nắng nóng khô hạn kéo dài kết hợp với gió Tây Nam đã xảy ra nhiều vụ cháy rừng ở các huyện: Nghi Xuân, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh, Hương Sơn, Vũ Quang. Bên cạnh đó, một số cửa sông, cửa lạch đang bị bồi lắng nghiêm trọng, gây khó khăn cho các phương tiện của ngư dân ra vào họat động trên biển, cũng như phương tiện của BĐBP triển khai lực lượng ứng cứu khi có sự cố thiên tai, tìm kiếm CHCN xảy ra. Trong khi đó, phương tiện, tàu thuyền hoạt động trên biển của địa phương đa dạng, chủ yếu là phương tiện có công suất nhỏ, hệ thống thông tin liên lạc, trang thiết bị bảo đảm an toàn cho người và phương tiện còn nhiều hạn chế. Một số tàu đánh bắt xa bờ không đăng ký, gia hạn hoặc sử dụng tần số và thiết bị VTĐ theo đúng quy định…; vì vậy, khi sự cố xảy ra, khả năng ứng cứu, tìm kiếm CHCN của các lực lượng gặp rất nhiều khó khăn.

Nhận thức sâu sắc hậu quả, tác hại do thiên tai, bão lũ gây ra, những năm qua, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Hà Tĩnh luôn quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh BĐBP, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, trực tiếp là Nghị quyết số 689-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương ngày 10/10/2014; Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP ngày 1/12/2015 về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, CHCN đến năm 2020 và những năm tiếp theo của BĐBP… Quá trình tổ chức thực hiện, đơn vị đã đạt được một số kết quả sau:

Một là, công tác lãnh đạo, chỉ đạo

Trên cơ sở Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP ngày 1/12/2015 về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, CHCN đến năm 2020 và những năm tiếp theo, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc; đồng thời, ra nghị quyết lãnh đạo và xây dựng kế hoạch sử dụng lực lượng phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn; kế hoạch phòng, chống cháy nổ, cháy rừng giai đoạn 2018 - 2023; kế họach phòng, chống giảm nhẹ thiên tai, tìm kiếm CHCN hàng năm để tổ chức triển khai cho các đơn vị thực hiện. Thông qua công tác quán triệt và tổ chức thực hiện, tạo sự chuyển biến về nhận thức, ý thức trách nhiệm cho cấp ủy, chỉ huy và cán bộ, đảng viên trong phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN.

Hai là, công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng nâng cao trình độ năng lực cho cán bộ, chiến sĩ tham gia phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN

Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo các phòng, ban chức năng, cấp ủy, chỉ huy các đơn vị làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN, như: Nội dung cơ bản trong Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP; Luật Phòng cháy chữa cháy; Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường các biện pháp cấp bách trong bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng; Chỉ thị của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc chủ động ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu… Đồng thời, căn cứ vào đặc điểm tình hình tại từng địa bàn, các đơn vị xác định nội dung tuyên truyền cho phù hợp, trong đó, tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân ở những nơi có nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất, sẵn sàng di dời khi tình huống xảy ra; vận động ngư dân đảm bảo các yếu tố an toàn khi ra khơi, chuẩn bị tốt các phương án chống cháy, chống chìm, không an toàn không ra khơi, không ra khơi khi có sóng to, gió lớn, sương mù dày đặc để tránh tai nạn xảy ra...

Từ năm 2015 đến nay, BĐBP tỉnh đã tổ chức tuyên truyền được 195 buổi/4.105 lượt người nghe tập trung ở địa bàn các huyện: Hương Khê, Vũ Quang, Hương Sơn, Lộc Hà và Nghi Xuân. Phối hợp với các báo, Đài truyền hình Trung ương, Đài truyền hình tỉnh đăng tải 227 tin, bài; hàng tháng duy trì xuất bản thông tin nội bộ và chuyên mục “Vì chủ quyền an ninh biên giới” gắn với phong trào toàn dân tham gia phòng chống thiên tai, tìm kiếm CHCN. Bộ đội Biên phòng tỉnh còn chỉ đạo đoàn viên, thanh niên phối hợp với Tỉnh đoàn tổ chức phát động phong trào đoàn viên, thanh niên tham gia phòng chống thiên tai, tìm kiếm CHCN với gần 1.500 lượt đoàn viên tham gia; cấp phát hàng trăm áo phao cho ngư dân tại địa bàn xã Thạch Kim (Lộc Hà), xã Cẩm Nhượng (Cẩm Xuyên)…

Bên cạnh đó, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh thường xuyên củng cố, kiện toàn Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và lực lượng CHCN kiêm nhiệm ở các đơn vị cơ sở. Chỉ đạo cơ quan chức năng đưa nội dung huấn luyện phòng, chống thiên tai, tìm kiếm CHCN vào huấn luyện hàng năm và tổ chức tập huấn cho lực lượng CHCN kiêm nhiệm; kết hợp tham gia diễn tập khu vực phòng thủ tỉnh, huyện, tác chiến trị an với tổ chức lực lượng tham gia diễn tập phòng, chống bão lụt, tìm kiếm CHCN nhằm nâng cao trình độ, kinh nghiệm thực tiễn, cũng như khả năng làm chủ các loại trang bị, phương tiện tìm kiếm CHCN được trang cấp cho cán bộ, chiến sĩ.

Ba là, tham gia phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN

Quán triệt và thực hiện nghị quyết của Đảng ủy BĐBP, những năm qua, Đảng ủy BĐBP tỉnh Hà Tĩnh đã lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị thuộc quyền triển khai thực hiện có hiệu quả công tác phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN. Chủ động phân công, phân cấp, giao nhiệm vụ cụ thể cho lực lượng, phương tiện tham gia; đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, lực lượng chức năng của địa phương kêu gọi, sắp xếp phương tiện tàu thuyền vào nơi tránh trú an toàn; thực hiện tốt phương châm "4 tại chỗ"; duy trì nghiêm chế độ trực quân số, sẵn sàng cơ động lực lượng, kịp thời xử lý mọi tình huống thiên tai xảy ra trên địa bàn đứng chân. Từ năm 2015 đến tháng 8/2019, BĐBP tỉnh điều động trên 6.575 lượt cán bộ, chiến sĩ; 99 lượt ô tô, 18 lượt tàu, 35 lượt ca nô tham gia tìm kiếm CHCN; CHCN được 50 phương tiện bị nạn trên biển, cứu sống 132 người. Phối hợp với nhân dân và các lực lượng trục vớt 31 phương tiện bị chìm; tham mưu cho địa phương hỗ trợ, giải quyết chính sách cho 24 người bị chết và mất tích trên biển; tham gia chữa cháy rừng 20 vụ/1.000 cán bộ, chiến sĩ. Tổ chức bắn pháo hiệu, sử dụng hệ thống thông tin liên lạc để thông báo cho các phương tiện họat động trên biển biết hướng đi của áp thấp nhiệt đới và bão; sắp xếp hơn 68.272 lượt phương tiện/258.587 l­ượt thuyền viên trong và ngoài tỉnh vào nơi tránh, trú an toàn; di dời, sơ tán hơn 14.750 hộ dân ra khỏi vùng ảnh hưởng của bão và ngập lụt, trong đó đã tổ chức cho 3.500 lượt hộ dân tránh trú bão, lụt tại các đồn biên phòng.

Bên cạnh đó, BĐBP tỉnh còn huy động hàng ngàn lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia giúp nhân dân sơ tán, chằng néo nhà cửa, cấp phát thuốc, lương thực, thực phẩm, khắc phục hậu quả sau bão, lụt, dọn dẹp nhà cửa, trường học, trạm y tế, đường giao thông… Cùng các lực lượng liên quan khám, cấp và phát thuốc cho gần 4.800 lượt người dân tại vùng bị ngập lụt nặng; làm cầu nối, kêu gọi các nhà hảo tâm, doanh nghiệp trong địa bàn và trên cả nước; kiều bào nước ngoài và các tổ chức từ thiện cấp phát l­ương thực, thực phẩm, đồ dùng… cho nhân dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai trị giá hơn 36 tỷ đồng.

Bốn là, công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và phối hợp với các lực lượng phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN

Thời gian qua, BĐBP tỉnh đã làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương đề ra các nội dung, giải pháp phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN, như: thường xuyên tham mưu cho địa phương kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn các cấp; rà soát, điều chỉnh phương án, kế họach nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn cho phù hợp với các loại hình thiên tai trên địa bàn theo từng cấp độ rủi ro, sát với thực tiễn; tổ chức quy hoạch, sắp xếp các bến neo đậu cho phương tiện đảm bảo an toàn khi có bão; xây dựng các tổ, đội tàu thuyền đoàn kết an toàn. Từ năm 2015 đến tháng 8/2019, BĐBP tỉnh tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng được 649 tổ tự quản an ninh, trật tự/4.701 thành viên; 284 tổ tàu thuyền an toàn/1.171 phương tiện/2.610 thành viên

Công tác phối hợp với các ban, ngành, lực lượng liên quan trong phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm CHCN cũng được BĐBP tỉnh chú trọng và thực hiện tốt. Những năm qua, BĐBP tỉnh triển khai và thực hiện tốt Quy chế phối hợp giữa BĐBP 9 tỉnh, thành phố, Hải đoàn 38 và Trung tâm phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Khu vực I. Từ năm 2015 đến tháng 8/2019, BĐBP tỉnh phối hợp với Trung tâm phối hợp tìm kiếm cứu nạn hàng hải Khu vực I tổ chức 4 buổi tuyên truyền về công tác tìm kiếm cứu nạn và hướng dẫn sơ cứu người bị thương cho ngư dân với 1.200 lượt người tham gia; cấp, phát 3.600.000 tờ rơi, tài liệu, tuyên truyền pháp luật và đảm bảo an toàn trên biển cho nhân dân; cứu hộ, cứu nạn 5 vụ/5 phương tiện/cứu sống 34 người; phối hợp với BĐBP các tỉnh và Hải đoàn 38 cứu hộ, cứu nạn 3 vụ/3 lượt phương tiện. Điển hình, ngày 14/6/2016 máy bay SU-30MK2 của Quân chủng Phòng không - Không quân bay huấn luyện tại vùng biển tỉnh Nghệ An, Thanh Hóa bị tai nạn, BĐBP tỉnh đã triển khai 2 tàu tuần tra, 2 ca nô và 31 cán bộ, chiến sĩ tham gia CHCN. Đến 10h45 phút cùng ngày, tàu cứu hộ của BĐBP tỉnh đã tiếp cận được tàu cá HT 20219, tổ chức sơ cứu và đưa phi công Nguyễn Hữu Cường vào bờ an toàn.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP, một số cấp ủy, chỉ huy đơn vị cơ sở trong BĐBP tỉnh còn bộc lộ những hạn chế, như: Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới, vùng biển trong phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN chưa thường xuyên; hình thức, phương pháp chưa đa dạng, phong phú, chậm được đổi mới; năng lực tham gia tìm kiếm CHCN của một bộ phận cán bộ, chiến sĩ còn hạn chế; công tác phối hợp với các ban, ngành, lực lượng trong phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN có lúc, có nơi chưa chặt chẽ.

Từ kết quả Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Hà Tĩnh triển khai và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, CHCN đến năm 2020 và những năm tiếp theo, chúng tôi rút ra một số kinh nghiệm sau:

Một là, để Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP thực sự đạt hiệu quả cao và sát thực tiễn trên từng tuyến biên giới cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng ủy, BĐBP tỉnh. Do vậy, cấp ủy, chỉ huy các cấp trong BĐBP tỉnh cần quán triệt, nâng cao nhận thức và phát huy vai trò trách nhiệm của người đứng đầu, trực tiếp là chính ủy, chính trị viên; chỉ đạo điều hành thường xuyên, sâu sát của người chỉ huy các cấp; sự vào cuộc tích cực của các phòng, ban, đơn vị. Đồng thời, phải cụ thể hóa nhiệm vụ phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN vào nghị quyết, kế hoạch cho phù hợp với tình hình thực tiễn của từng địa bàn và đơn vị.

Hai là, làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng bản đồ cảnh báo khu vực thường xuyên có nguy cơ sạt lở, lũ quét, ngập lụt; xây dựng chiến lược quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội gắn với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và phòng chống thiên tai, tìm kiếm CHCN; phát huy mọi nguồn lực và sức mạnh tổng hợp của các ban, ngành, lực lượng đứng chân trên địa bàn; chủ động dự kiến các phương án di dời nhân dân khi có tình huống thiên tai xảy ra. Tham mưu cho chính quyền địa phương tăng cường chỉ đạo các sở, ban, ngành và các lực lượng, nhất là Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai, tìm kiếm CHCN thường xuyên kiểm tra những địa bàn xung yếu, nhất là hệ thống đê điều, hồ đập trước khi mùa mưa bão đến; kịp thời điều chỉnh những bất cập về quy trình vận hành hồ chứa, điều tiết lũ để đảm bảo an toàn cho nhân dân trên địa bàn…

Ba là, coi trọng công tác giáo dục, bồi dưỡng, huấn luyện nâng cao trình độ năng lực mọi mặt cho cán bộ, chiến sĩ trong phòng chống thiên tai, tìm kiếm CHCN; chú trọng trang bị những kỹ năng thực hành cho lực lượng tham gia tìm kiếm CHCN, như: phương pháp tiếp cận, cách thức cơ động; cách thức chằng néo nhà cửa cho nhân dân; phương pháp sơ cứu, cấp cứu người bị nạn; phương pháp phòng chống cháy, nổ, sập đổ... Thường xuyên xây dựng kế họach và tổ chức luyện tập các phương án phòng, chống bão lụt, tìm kiếm CHCN cho cán bộ, chiến sĩ không để bị động, bất ngờ; làm tốt công tác chuẩn bị về lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”, trong đó, chú trọng phát huy lực lượng tại chỗ, hậu cần tại chỗ của đồn biên phòng, sẵn sàng di dân vào đơn vị tránh, trú khi cần thiết.

Bốn là, thường xuyên chỉ đạo các đơn vị điều tra cơ bản, nắm chắc diễn biến thời tiết và tình hình thiên tai, bão lũ có thể xảy ra trên từng địa bàn, trong từng thời điểm, nhất là những khu vực trọng điểm thường xảy ra thiên tai. Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng đứng chân trên địa bàn thực hiện tốt phương châm “lực lượng tại chỗ, chỉ huy tại chỗ, hậu cần tại chỗ và vật tư tại chỗ” trong phòng chống thiên tai, tìm kiếm CHCN; tổ chức huấn luyện, diễn tập các phương án với các lực lượng để nâng cao trình độ, kinh nghiệm thực tiễn về phòng, chống thiên tai, tìm kiếm CHCN. Chủ động tổ chức, sử dụng lực lượng, phương tiện và duy trì nghiêm các chế độ trực chỉ huy, trực ban, trực sẵn sàng chiến đấu; sẵn sàng cơ động lực lượng, phương tiện ứng cứu kịp thời khi có tình huống thiên tai, bão lũ xảy ra trên địa bàn đóng quân.

Năm là, làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân khu vực biên giới, vùng biển nhận thức đầy đủ, sâu sắc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các nghị quyết, chỉ thị, chỉ đạo của trên về phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN. Thông qua công tác tuyên truyền, vận động để nhân dân hiểu rõ hậu quả và những thiệt hại to lớn do thiên tai, thảm họa gây ra; cũng như ý nghĩa, tầm quan trọng và những khó khăn trong phòng chống thiên tai, tìm kiếm CHCN. Trên cơ sở đó, mọi người dân xác định rõ nghĩa vụ và trách nhiệm của mình, tích cực, tự giác cùng với BĐBP tham gia phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, tìm kiếm CHCN; đặc biệt, phát huy khả năng và kinh nghiệm tìm kiếm, cứu nạn trên biển của nhân dân khi có tình huống xảy ra.□

                                                                                                  Phạm Lê Xuân Bình

Tài liệu tham khảo

1. Đảng ủy BĐBP tỉnh Hà Tĩnh (2019), Báo cáo Sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 44-NQ/ĐU của Đảng ủy BĐBP về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, CHCN đến năm 2020 và những năm tiếp theo, Hà Tĩnh.

2. Đảng ủy BĐBP (2015), Nghị quyết về phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, CHCN đến năm 2020 và những năm tiếp theo của BĐBP, Hà Nội.