BĐBP Thành phố Hải Phòng phát huy hiệu quả mô hình “Tổ tàu đoàn kết vươn khơi” đánh bắt hải sản gắn với công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - TKCN

Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 9/2/2007 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 định hướng: "Phát triển kinh tế biển gắn liền với quản lý vùng trời, bảo vệ biển, đảo và xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân".

          Ngày 13/4/2009, Ban Thường vụ Thành ủy thành phố Hải Phòng đã có Nghị quyết số 27-NQ/TU về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW xác định: "Ưu tiên xây dựng lực lượng tàu khai thác xa bờ thành những doanh nghiệp lớn gắn kết với hậu cần trên biển. Tổ chức các lực lượng luân phiên có mặt trên toàn bộ lãnh hải thông qua lực lượng đánh cá xa bờ, các hải đoàn tự vệ của ngành Hàng hải, Thủy sản, phối hợp với Hải quân, Bộ đội Biên phòng (BĐBP), Cảnh sát biển trong việc kiểm tra, kiểm soát ngăn chặn kịp thời các hoạt động vi phạm chủ quyền biển, đảo. Phối hợp chặt chẽ, kịp thời các lực lượng trong phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn".

             Trên cơ sở quán triệt sâu sắc nghị quyết lãnh đạo của các cấp và Kết luận số3433/TB-BNN-VP ngày 5/7/2011 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về phát triển các mô hình tổ, đội sản xuất trên biển; Hướng dẫn số 633/BTM-CHCN, ngày 15/4/2008 của Bộ Tư lệnh BĐBP, Bộ chỉ huy BĐBP thành phố Hải Phòng đã tích cực, chủ động tham mưu cho chính quyền địa phương xây dựng, duy trì tốt hoạt động của 17 "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" gồm 105 tàu, 1.005 ngư dân tham gia khai thác hải sản gắn với quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn. Khi tham gia tổ tàu đoàn kết vươn khơi, ngư dân mạnh dạn bám biển, vươn khơi khai thác hải sản ở những ngư trường mới trong thời gian dài ngày. Sản lượng khai thác tăng từ 1,2 đến 1,5 lần so với trước. Các tổ tàu đoàn kết vươn khơi đã tự tổ chức tuyên truyền trong nội bộ để nâng cao nhận thức về chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, kinh nghiệm khai thác hải sản. Đặc biệt, BĐBP thành phố có thêm điều kiện để quản lý, bảo vệ chủ quyền và tổ chức hiệu quả công tác phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn trên biển. Thông tin, tình hình từ biển được ngư dân cung cấp kịp thời, chính xác. Hàng chục tàu tham gia thực hiện công tác quốc phòng trên biển và sẵn sàng làm nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn, hỗ trợ xử lý các tình huống về an ninh, trật tự trên biển...

          Mặc dù, mô hình "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, có nhiều triển vọng, nhưng còn có những hạn chế cơ bản, đó là: hiệu quả xây dựng mô hình chưa cao, số lượng chưa đáp ứng yêu cầu (105 tàu vươn khơi/387 tàu); chưa tạo được sự gắn bó giữa các thành viên. Mức độ, hiệu quả hoạt động chưa được phát huy để có sức ảnh hưởng tích cực và góp phần đáng kể vào công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn.

          Những hạn chế nêu trên do nhiều nguyên nhân, trước hết là do công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và nhân dân về vị trí, vai trò của biển, của ngư nghiệp gắn với nhiệm vụ an ninh, quốc phòng chưa sâu sắc. Tình cảm gắn bó với biển với nghề của một số ngư dân địa phương đang dần bị mai một, trong khi hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" chưa được quan tâm, ủng hộ, trình độ dân trí ở nhiều nơi còn thấp, cuộc sống của nhân dân ở vùng bãi ngang còn rất khó khăn và chịu nhiều rủi ro. Vai trò nòng cốt của BĐBP có lúc, có nơi chưa được phát huy mạnh mẽ. Việc xây dựng tổ tàu đoàn kết vươn khơi chỉ ở giới hạn “mô hình”. Mức độ ưu tiên cho các tổ chức, cá nhân trực tiếp hoạt động khai thác hải sản xa bờ kết hợp tham gia xây dựng, quản lý, bảo vệ chủ quyền chưa đủ thu hút.Chưa có chính sách, pháp luật và chưa đầu tư kinh phí, vật chất để đảm bảo cho xây dựng và hoạt động của tổ tàu đoàn kết vươn khơi.

          Để phát huy hiệu quả "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" đánh bắt hải sản gắn với công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn cần thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản sau:

         Một là, thống nhất nhận thức trong các cấp, các ngành, các lực lượng về vị trí, vai trò của ngư dân trong khai thác hải sản kết hợp với bảo vệ chủ quyền và phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn trên biển

         Nhận thức đúng và đánh giá cao vị trí, vai trò của ngư dân đối với biển trong giai đoạn hiện nay là yêu cầu, đòi hỏi của lịch sử và tình hình thực tiễn tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông hiện nay. Hoạt động đánh bắt hải sản của ngư dân  đã trở thành giá trị truyền thống, lâu đời cần được nghiên cứu, đánh giá để công nhận, vinh danh và nhận thức sâu sắc trong toàn xã hội. Đây là một giải pháp, quan trọng hàng đầu góp phần nâng cao hiệu quả "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" đánh bắt hải sản gắn với công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn.

          Từ việc nhận thức, đánh giá đúng vị trí, vai trò của ngư dân để có chủ trương, cơ chế, chính sách đúng đắn, kịp thời, tương xứng đối với người trực tiếp khai thác hải sản xa bờ; khích lệ tinh thần tự giác, yêu biển, nhiệt tình bám biển, dũng cảm tham gia bảo vệ chủ quyền, đặc biệt góp phần duy trì giá trị truyền thống dân tộc, phát triển lực lượng dân sự trên biển, phục vụ mục đích phát triển kinh tế biển kết hợp bảo vệ chủ quyền, đấu tranh chống tội phạm, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn, cần thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò của ngư dân trên một số nội dung sau:

           Nghề khai thác hải sản ngoài mang lại lợi ích kinh tế quốc gia, còn là một nghề truyền thống, trong đó ngư dân giữ vai trò làm chủ, với tinh thần tự giác, vừa khai thác hải sản, vừa tích cực góp phần quan trọng vào khẳng định chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

           Trong đấu tranh bảo vệ chủ quyền vùng biển, mỗi ngư dân là một chiến sĩ, mỗi phương tiện là một pháo đài, từng ngày ngư dân vừa khai thác hải sản, vừa cùng với BĐBP phối hợp nắm tình hình trên biển. Nếu được tổ chức tốt, thế trận nhân dân trên biển sẽ mang lại hiệu quả vô cùng to lớn. Trong phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn trên biển, ngư dân là người duy nhất và trước tiên thực hiện phương châm “lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ”.

           Bộ đội Biên phòng cần làm tốt vai trò chủ trì, phối hợp với các lực lượng, các ngành tham mưu cho địa phương rà soát toàn diện, đánh giá khách quan, chính xác các hoạt động của ngư dân mang giá trị văn hóa, truyền thống để đề nghị Nhà nước công nhận, tôn vinh. Xem xét, công nhận, xếp hạng các giá trị văn hóa dân tộc mang nét đặc trưng của nghề khai thác hải sản xa bờ. Tổ chức các cuộc hội thảo về những giá trị truyền thống của ngư dân. Tuyên truyền rộng rãi trong toàn xã hội về hình ảnh, hoạt động của ngư dân Việt Nam đối với nhiệm vụ phát triển kinh tế và tham gia bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

           Bên cạnh việc tuyên truyền hình ảnh ngư dân Việt Nam, cần có chương trình tuyên tuyền, giáo dục truyền thống dân tộc và lồng ghép vận động chấp hành pháp luật đối với ngư dân khi hoạt động trên biển. Đối với chỉ huy các lực lượng, lãnh đạo các ngành, cần chỉ đạo tổ chức quán triệt, giáo dục trong toàn cơ quan, đơn vị để mọi người nhận thức tốt về vị trí, vai trò của ngư dân trong khai thác hải sản gắn với quản lý, bảo vệ chủ quyền biển đảo và phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn.

          Hai là, ban hành văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng và hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" đánh bắt hải sản gắn với hoạt động quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn

          Thực tiễn cho thấy cụm tàu thuyền đoàn kết vươn khơi đánh bắt hải sản gắn với hoạt động quản lý, bảo vệ chủ quyền và phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn đã và đang hoạt động ở hầu khắp các tỉnh, thành ven biển. Tuy nhiên, trong thực tiễn mới chỉ dừng lại ở góc độ “mô hình điểm”, cần nhân rộng và phải có cơ chế thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành. Vì vậy, việc xây dựng, ban hành hệ thống văn bản từ Trung ương đến địa phương để chính thức triển khai nhân rộng mô hình"Tổ tàu đoàn kết vươn khơi", nhằm đáp ứng khẩn trương yêu cầu đòi hỏi của tình hình quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo hiện nay.

          Ban hành đồng bộ hệ thống văn bản pháp luật về xây dựng, hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" giữ vai trò là một nội dung quan trọng trong chương trình phát triển chiến lược biển của Việt Nam từ nay đến năm 2020 và những năm tiếp theo, đồng thời để ngư dân nhận thấy, ngư nghiệp và người làm ngư nghiệp đã và đang được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư thỏa đáng. Cần nghiên cứu, ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật, như: văn bản về các giá trị truyền thống, văn hóa nhằm tôn vinh ngư dân, bảo đảm quyền lợi, nghĩa vụ, chế độ, chính sách đối với ngư dân; văn bản về tuyên truyền trong toàn xã hội về hình ảnh ngư dân Việt Nam với hoạt động bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn; văn bản về chính sách đối với ngư dân trực tiếp hoạt động đánh bắt hải sản ở vùng biển xa;văn bản về quản lý, duy trì hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi"…

          Ba là, triển khai đồng bộ, có chiều sâu công tác tuyên truyền, vận động ngư dân tham gia; vận động quần chúng nhân dân, hội, đoàn thể, doanh nghiệp ủng hộ hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi"

          Tuyên truyền, vận động ngư dân là khâu quan trọng, đầu tiên để có cơ sở thành lập và duy trì hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi". Vận động đông đảo quần chúng nhân dân, hội, đoàn thể, doanh nghiệp để tạo sự ủng hộ về vật chất, tinh thần của toàn xã hội đối với nhiệm vụ phát triển kinh tế biển gắn với quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo hiện nay.

          Để triển khai được đồng bộ, có chiều sâu công tác tuyên truyền, vận động ngưdân và các tầng lớp nhân dân, hội, đoàn thể, doanh nghiệp tham gia, ủng hộ mô hình"Tổ tàu đoàn kết vươn khơi", cần có sự chỉ đạo thống nhất, quyết liệt từ trung ương đến các địa phương. Trong quá trình tuyên truyền, cần chia thành các nhóm đối tượng, như: nhóm ngư dân, nhóm hội - đoàn thể, nhóm doanh nghiệp. Căn cứ vào đặc điểm từng nhóm để có nội dung tuyên truyền, vận động phù hợp. Trước hết, cần thống nhất nhận thức trong các cấp, các ngành, các lực lượng về vị trí, vai trò của ngư dân trong khai thác hải sản kết hợp với bảo vệ chủ quyền và phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn trên biển; các giá trị truyền thống của ngư nghiệp; hiệu quả về kinh tế và tác dụng đối với quốc phòng, an ninh của mô hình Tổ tàu đoàn kết vươn khơi khai thác hải sản; trách nhiệm của toàn xã hội đối với "Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020" và những năm tiếp theo...

         Bốn là, BĐBP làm tốt vai trò chủ trì, phối hợp với các lực lượng, các ngành trong xây dựng, quản lý, duy trì hoạt động của "Tổ tàu thuyền đoàn kết vươn khơi".

          Bộ đội Biên phòng là lực lượng trực tiếp, thường xuyên bám nắm địa bàn; giữ gìn an ninh, trật tự khu vực biên giới biển, đảo; cùng với ngư dân và các lực lượng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền và phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn trên biển; đồng thời là lực lượng nòng cốt trong xây dựng các phong trào quần chúng bảo vệ an ninh biên giới. Thực tế, BĐBP đã triển khai nhiều mô hình, phong trào quần chúng tham gia xây dựng và bảo vệ biên giới được chính quyền địa phương, các ngành, các lực lượng tích cực phối hợp, hiệp đồng, đem lại hiệu quả thiết thực.

          Bộ đội Biên phòng phải quán triệt, thực hiện nghiêm chỉ thị, nghị quyết, kế hoạch, quy chế phối hợp của cấp trên và của địa phương; nắm vững chức năng, nhiệm vụ, đồng thời quản lý tốt mọi tình hình địa bàn, đặc biệt là tình hình liên quan ngư dân, ngư nghiệp, tình hình hoạt động khai thác hải sản; biết đánh giá, phân tích, nghiên cứu để phối hợp với các lực lượng, các ngành tham mưu sát đúng cho chính quyền địa phương đề ra các chủ trương, biện pháp đối với việc phát huy vai trò "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi".

          Phân công trách nhiệm cho cơ quan, đơn vị, cử cán bộ trực tiếp tham gia, hướng dẫn cùng với địa phương, các ngành và các "Tổ tàu thuyền đoàn kết vươn khơi:; phối hợp với cơ quan công an, quân sự để tập huấn, trang bị cho ngư dân những kiến thức cơ bản về an ninh, quốc phòng, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn, phòng chống mua chuộc, câu móc, chống phản động trong và ngoài nước.

          Đảng ủy, Bộ chỉ huy BĐBP thành phố có nghị quyết chuyên đề lãnh đạo việc phối hợp xây dựng và duy trì  hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" khai thác hải sản gắn với bảo vệ chủ quyền và tìm kiếm cứu nạn trên biển. Bên cạnh đó, có chương trình, kế hoạch phối hợp với các lực lượng, các ngành tham mưu cho chính quyền địa phương ban hành các văn bản về hoạt động của "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi", có chính sách đối với ngư dân nói chung và các "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi"nói riêng.

          Năm là, duy trì, phát huy các giá trị truyền thống lễ hội của ngư dân

          Hoạt động lễ hội như một bảo tàng sống về văn hoá đặc thù của dân tộc đã được lưu truyền, kế thừa qua nhiều thế kỷ. Lễ hội truyền thống là loại hình sinh hoạt văn hoá, sản phẩm tinh thần của người dân được hình thành và phát triển trong quá trình lịch sử, là sự kiện thể hiện truyền thống quý báu của cộng đồng ngư dân ven biển cũng như người Việt Nam có truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”.

          Tại thành phố Hải Phòng có những lễ hội: Đua thuyền rồng, chèo bơi, rước kiệu ở huyện Cát Hải; Lễ hội đua thuyền ở thị xã Đồ Sơn... Các lễ hội được chính quyền địa phương quan tâm tạo điều kiện tổ chức và đã phát huy được những giá trị nhất định, mang tính bền vững, có lễ hội thể hiện được ước vọng trong cuộc sống, gắn với biển, đảo. Tuy nhiên, chỉ mang tính tự phát nên phạm vi và mức độ ảnh hưởng chưa sâu rộng trong quần chúng. Do vậy, nên xem xét, nghiên cứu công nhận, duy trì, phát huy những giá trị truyền thống của ngư dân, đồng thời quan tâm, tạo điều kiện để thúc đẩy các hoạt động của ngư dân gắn với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển, đảo.

          Cần khảo sát các hoạt động mang tính phong tục, tập quán của ngư dân, quy trình tổ chức lễ hội và các hoạt động mang ý nghĩa tâm linh thuần túy, truyền thống để tham mưu cho địa phương hỗ trợ nhân dân duy trì, tổ chức trang nghiêm, kết hợp với xây dựng "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" đánh bắt hải sản gắn với quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn. Đây là sự kết hợp sáng tạo giữa phát huy giá trị truyền thống và sức mạnh tổng hợp của toàn dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

          Bộ đội Biên phòng trên cơ sở đó tham mưu cho địa phương có chủ trương, đề án duy trì và phát huy giá trị truyền thống của ngư dân; phối hợp với ngành văn hóa,thể thao và du lịch, ủy ban nhân dân các xã, phường thống kê tình hình, kết quả hoạt động lễ hội của ngư dân; tiến hành đồng bộ các biện pháp công tác biên phòng, trọng tâm là biện pháp vận động quần chúng để vừa giúp ngư dân củng cố, phát triển và duy trì tốt các lễ hội truyền thống vừa phát hiện, đấu tranh làm thất bại các hoạt động phá hoại của các phần tử phản động hoặc lợi dụng các lễ hội để đầu cơ, trục lợi... hoặc các tệ nạn khác.

          Sáu là, tăng cường đảm bảo lực lượng, phương tiện, trang bị kỹ thuật hiện đại cho "Tổ tàu  đoàn kết vươn khơi"

          Ngư dân trong "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" thường xuyên hoạt động trong điều kiện thời tiết, khí hậu, môi trường khắc nghiệt, nguy hiểm. Do vậy, trước hết cần thực hiện tốt công tác đảm bảo toàn cho người và phương tiện. Việc đảm bảo các trang thiết bị hiện đại có vị trí, vai trò quan trọng sau giá trị tinh thần yêu nghề, yêu nước của ngư dân. Việc đảm bảo này sẽ giúp ngư dân yên tâm lao động sản xuất, tăng cường khai thác, đồng thời hạn chế các rủi ro trên biển và phối hợp tốt với BĐBP và các lực lượng, các ngành trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, phòng chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn. "Tổ tàu đoàn kết vươn khơi" hiện chủ yếu là tàu vỏ gỗ do ngư dân tự đóng. Trong tương lai, rất cần có nhiều tàu vỏ sắt, được trang bị đầy đủ các trang thiết bị hiện đại, hoạt động trong sự phối hợp nhịp nhàng, vững mạnh và hiệu quả. Đồng thời tăng cường lực lượng có đủ trình độ, khả năng, nhận thức đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của phương tiện, trang bị kỹ thuật. Nếu trang bị kỹ thuật hiện đại, kinh phí lớn mà không kèm theo nhân lực để vận hành thì chưa đảm bảo hiệu quả và an toàn trong quá trình hoạt động vừa khai thác, vừa đấu tranh bảo vệ chủ quyền.

                                                Đại tá Phạm Quang Đáo