Tuyến biên giới Việt Nam – trung Quốc: Địa bàn trọng điểm của tội phạm mua bán người

Trong những năm qua, tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc luôn được xác định là địa bàn trọng điểm của tội phạm mua bán người qua biên giới. Trước thực trạng đó, các đơn vị BĐBP đã chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng đấu tranh, ngăn chặn loại tội phạm này và đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, để hạn chế đến mức thấp nhất, tiến tới xóa bỏ loại tội phạm này đòi hỏi cần có sự vào cuộc của toàn xã hội.

Thực trạng nhức nhối

Theo thống kê của Cục Phòng chống tội phạm ma túy (PCTPMT) BĐBP, hoạt động của tội phạm mua bán người, bắt cóc phụ nữ, trẻ em trên khu vực biên giới Việt - Trung chiếm khoảng 65% số vụ bắt giữ trên toàn tuyến biên giới nước ta. Đặc biệt, những năm gần đây, tình hình hoạt động của loại tội phạm này đang diễn biến hết sức phức tạp và có chiều hướng gia tăng cả về số vụ, số đối tượng, số nạn nhân được giải cứu, tiếp nhận.

Qua các vụ án được phát hiện cho thấy, nạn nhân của tội phạm mua bán người qua biên giới hiện nay chủ yếu vẫn là phụ nữ, trẻ em (có độ tuổi từ 1 - 35). Số nạn nhân nằm tập trung ở các nhóm: Người dân tộc thiểu số ở các vùng sâu, vùng xa trình độ dân trí thấp, thiếu việc làm, khó khăn về kinh tế; những phụ nữ trẻ, thích ăn chơi đua đòi, thiếu sự quản lý của gia đình (số này thường nằm sâu trong địa bàn nội địa); các bé trai người dân tộc thiểu số bị bắt cóc, bán làm con nuôi thường là trẻ em lang thang, cơ nhỡ hoặc gia đình kinh tế khó khăn, sống ở những vùng dân cư thưa thớt.

Đối tượng phạm tội chủ yếu vẫn là bọn lưu manh chuyên nghiệp, có tiền án, tiền sự, bọn tội phạm về ma túy, cờ bạc chuyên nghiệp có tổ chức chặt chẽ. Có một bộ phận không nhỏ là người Việt Nam hành nghề mại dâm hoặc từng là nạn nhân bị bán sang Trung Quốc quay về nước lừa phụ nữ, trẻ em đưa qua biên giới bán cho các chủ chứa mại dâm. Đặc biệt, thời gian gần đây, xuất hiện tình trạng số người dân tộc thiểu số sinh sống ở địa bàn biên giới nước ta lợi dụng mối quan hệ thân tộc, dân tộc hai bên biên giới để lừa, ép, bắt cóc nạn nhân đưa qua biên giới bán... 

Trước thực trạng nhức nhối này, các đơn vị BĐBP trên tuyến biên giới Việt - Trung đã chủ động, phối hợp đấu tranh ngăn chặn đạt được một số kết quả tích cực. Tính từ năm 2009 đến tháng 6-2012, các đơn vị BĐBP đã đấu tranh thành công 60 chuyên án, 75 kế hoạch nghiệp vụ, phát hiện, bắt giữ 234 vụ/345 đối tượng, giải cứu 398 nạn nhân (trong đó có 41 nạn nhân là trẻ em), triệt phá 72 đường dây buôn bán người qua biên giới; khởi tố, điều tra ban đầu, chuyển cho cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật 149 vụ/235 đối tượng. Tuy nhiên, theo một số liệu thống kê chưa đầy đủ, hiện trên khu vực biên giới Việt - Trung có khoảng 302 người vắng mặt tại địa bàn chưa rõ nguyên nhân (276 phụ nữ, 26 trẻ em) và đang nghi bị bán sang Trung Quốc và các nước khác; 177 đối tượng nghi vấn phạm tội mua bán người; 140 đối tượng có tiền án về tội mua bán phụ nữ, trẻ em, môi giới kinh doanh mại dâm thuộc diện quản lý cộng đồng có nguy cơ phạm tội.

Cần sự vào cuộc của toàn xã hội

Theo nhận định của lực lượng chức năng, thời gian tới, loại tội phạm mua bán người trong cả nước vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Trong đó, khu vực biên giới Việt - Trung tiếp tục được xác định là địa bàn trọng điểm, cũng là nơi trung chuyển phụ nữ, trẻ em ra nước ngoài. Đại tá Sùng Thìn Cò, Chỉ huy trưởng BĐBP Hà Giang cho biết: "Lợi nhuận từ việc mua bán người đem lại cũng không thua kém gì hoạt động buôn bán ma túy. Chính vì thế, các đối tượng phạm tội cũng rất liều lĩnh, manh động sẵn sàng sử dụng vũ khí nóng chống đối các lực lượng chức năng.

Thêm vào đó, địa bàn biên giới tỉnh Hà Giang (huyện Mèo Vạc, Đồng Văn) rất phức tạp, hiểm trở, nếu chỉ đơn phương BĐBP thì rất khó đấu tranh, bắt giữ thành công với loại tội phạm nguy hiểm này. Chính vì thế, chúng tôi đã chủ động phối hợp với các lực lượng như công an, viện kiểm sát địa phương và cả lực lượng chức năng nước bạn để tổ chức lực lượng mai phục, bắt giữ đối tượng. Chúng tôi đã "xóa sổ" được một số nhóm tội phạm liều lĩnh bắt cóc, chiếm đoạt phụ nữ, trẻ em trên địa bàn biên giới lấy lại niềm tin cho nhân dân".

Trong vài năm trở lại đây, nạn nhân bị bán qua tuyến biên giới Việt - Trung không chỉ là người đang sinh sống ở các địa phương phía Bắc, mà còn có số lượng nạn nhân đang sinh sống ở các tỉnh miền Trung, thậm chí tận các tỉnh Tây Nam Bộ của nước ta. Số nạn nhân này chủ yếu là phụ nữ vì khó khăn về kinh tế đã bị các đối tượng phạm tội "đánh" bằng các chiêu thức như tuyển dụng lao động hay những "trò yêu đương" qua điện thoại rồi lừa dẫn ra khỏi địa bàn cư trú.

Nói về thực trạng hoạt động của tội phạm mua bán người, Thiếu tướng Nguyễn Cảnh Hiền, Phó Tư lệnh BĐBP nhấn mạnh: "Loại tội phạm buôn bán người đang biến đồng loại thành những món hàng để mua bán, kiếm lời. Chúng không chỉ gây nên sự đau đớn về thể xác, mà còn làm cho nạn nhân, thân nhân tủi nhục và xúc phạm về mặt tinh thần.

Trong cuộc chiến với loại tội phạm mua bán người qua biên giới, cần có sự chung tay của toàn xã hội. Bên cạnh công tác đấu tranh ngăn chặn các đối tượng, đường dây tội phạm, cũng cần chú trọng công tác tuyên truyền để người dân hiểu phòng tránh. Quan trọng hơn, cần tập trung đầu tư phát triển kinh tế-xã hội ở những vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân để loại trừ những nguy cơ tiềm ẩn cho tội phạm lợi dụng".                     

Viết Lam