Lực lượng Biên phòng Trung Quốc

Trung Quốc hiện có hai lực lượng Bộ đội Biên phòng nằm ở hai chủ thể quản lý khác nhau là: Bộ đội Biên phòng Quân đội (Bộ đội Biên phòng Giải phóng quân thuộc Bộ Quốc phòng) và Bộ đội Biên phòng Công an thuộc Vũ Cảnh chịu sự lãnh đạo trực tiếp của Bộ Công an .

Cả hai lực lượng Biên phòng này đều là lực lượng vũ trang, đều được biên chế là quân nhân tại ngũ, đều được hưởng chế độ đãi ngộ như nhau, đều có nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Trong bài báo này xin được giới thiệu với bạn đọc sự khác nhau và giống nhau giữa hai lực lượng này.

1. Thể chế quản lý Biên phòng

Trong sách trắng Quốc phòng Trung Quốc năm 2006, đã chỉ ra công tác Biên phòng của Trung Quốc do Quân ủy Trung ương và Quốc Vụ Viện thống nhất lãnh đạo. Ủy ban Biên phòng Quốc gia do Quốc Vụ Viện và các bộ phận hữu quan của quân đội tạo thành, dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương và Quốc Vụ Viện, phụ trách chỉ đạo và điều tiết công tác Biên phòng toàn quốc. Ở quân khu và ba cấp tỉnh, địa khu (cấp hành chính dưới tỉnh, trên huyện), huyện dọc biên giới, dọc bờ biển thành lập Ủy ban Biên phòng phụ trách chỉ đạo và điều tiết công tác Biên phòng ở địa phương. Từ năm 2003 Nhà nước thống nhất giao cho Bộ đội Biên phòng Quân đội làm nhiệm vụ phòng vệ biên giới đất liền, trước đó nhiệm vụ phòng vệ biên giới tuyến Vân Nam giữa Trung Quốc và Mianma và tuyến biên giới Trung Quốc- Triều Tiên do Bộ đội Biên phòng Công An đảm nhiệm.

  Ổn định và phát triển biên giới là cơ sở để củng cố biên phòng. Chính phủ Trung quốc coi trọng xây dựng kinh tế kết hợp với công tác dân tộc. Bộ đội Biên phòng Giải phóng quân và Bộ đội Biên phòng Công an kiên quyết ủng hộ chính sách đoàn kết dân tộc và ổn định xã hội vùng biên giới. Nghiêm chỉnh chấp hành chính sách dân tộc và tôn giáo của Nhà nước, tôn trọng phong tục tập quán của các dân tộc ít người, góp phần đóng góp cho sự nghiệp phát triển tiến bộ xã hội và ổn định chính trị ở khu vực biên phòng.

2. Nhiệm vụ chủ yếu của Bộ đội Biên phòng Quân đội

Là lực lượng bộ đội chuyên trách bám trụ biên cương, có nhiệm vụ bảo vệ nghiêm ngặt biên giới quốc gia, tuần tra bảo vệ biên giới thường xuyên, đề phòng và ngăn chặn những hành vi vượt biên trái pháp luật; đấu tranh chống lại mọi hành vi khiêu khích và xâm lược từ bên ngoài; bảo vệ an ninh tài sản của nhân dân vùng biên giới; xử lý giải quyết các vụ việc về biên giới và tăng cường tình hữu nghị giữa nhân dân Trung Quốc và nhân dân các nước láng giềng; tham gia xây dựng phát triển mọi mặt vùng biên giới, làm tốt công tác quần chúng và công tác dân binh.

Hiện nay đa số các nước đều thành lập lực lượng Bộ đội Biên phòng. Có một số nước nhiệm vụ biên phòng lại giao cho lực lượng Cảnh vệ hoặc Bộ đội Cảnh sát đảm nhiệm. Bộ đội Biên phòng Quân đội còn là tượng trưng cho chủ quyền quốc gia ở biên giới.

3. Nhiệm vụ chủ yếu của Bộ đội Biên phòng Công an.

Bộ đội Biên phòng Công an là lực lượng chấp pháp vũ trang của Nhà nước, bố trí ở các cửa khẩu và các vùng dọc biên giới, dọc bờ biển. Có trách nhiệm song trùng là lực lượng vũ trang của Nhà nước lại là một lực lượng quan trọng cấu thành hệ thống công an. Nhiệm vụ chủ yếu là: Bảo vệ an ninh, duy trì trật tự trị an xã hội, quản lý trị an khu vực biên giới và vùng dọc bờ biển; giám hộ và kiểm tra biên phòng ở các cửa khẩu và các đường thông biên giới; tuần tra cảnh giới vùng liền kề với Hồng Kông và Macao; phòng chống đánh bắt tội phạm, vượt biên vượt biển trái phép; chống buôn lậu qua biên giới và trên biển; mở rộng hợp tác công tác biên phòng với nước ngoài,  giải quyết các sự việc về biên giới...

4. Sự khác nhau giữa Bộ đội Biên phòng Quân đội và Bộ đội Biên phòng Công an

Ngoài sự khác nhau về nhiệm vụ trên đây, hai lực lượng này còn có nhiều điểm khác nhau cơ bản sau đây:

- Về biên chế: Ở khu vực biên giới đất liền Bộ đội Biên phòng Quân đội (Bộ đội Biên phòng QĐ) biên chế thành Trung đoàn, Tiểu đoàn, Đại đội Biên phòng; ở vùng ven biển Bộ ĐộI BIÊN PHÒNGQĐ biên chế thành Sư đoàn, Trung đoàn, Tiểu đoàn, Đại đội Biên phòng. Bộ ĐộI BIÊN PHÒNGQĐ do tỉnh, quân khu lãnh đạo (Tỉnh quân khu tương đương với Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh của VN-ND).

- Bộ đội Biên phòng Công an (Bộ đội Biên phòng CA) ở các tỉnh thành lập Tổng đội Biên phòng. Ở các vùng dọc biên giới, dọc bờ biển thành lập các Chi đội Biên phòng, Đại đội biên phòng, Đồn Công an Biên phòng. Ở các cửa khẩu có khu kinh tế mở thành lập các Trạm kiểm tra Biên phòng. Trên biển bố trí lực lượng Cảnh sát Biển.

- Bộ ĐộI BIÊN PHÒNGQĐ không có quyền chấp pháp, còn Bộ đội Biên phòng CA là lực lượng chấp pháp vũ trang quan trọng ở vùng biển và các cửa khẩu có nhiệm vụ xuất nhập cảnh. Bộ đội Biên phòng  CA thực chất là cảnh sát theo chế độ binh dịch (nghĩa vụ), có quyền trinh sát hình sự trong việc quản lý khu vực biên giới. Đồn Công an Biên phòng có nhiệm vụ quản lý hộ tịch, hộ khẩu. Đồn Công an Biên phòng làm công tác công an ở khu vực biên phòng, ngoài nhiệm vụ của đồn Công an nói chung ra, còn có chức năng quan trọng khác là đối ngoại. Hiện nay một số đồn Công an Biên phòng còn làm nhiệm vụ tuần tra biên giới. Về bản chất thì Bộ đội Biên phòng  CA là một bộ phận của Cảnh sát nhân dân, là lực lượng chấp pháp vũ trang hành chính của Nhà nước, cũng là bộ phận tạo thành lực lượng vũ trang nhân dân.

- Trong thời bình hai lực lượng này về nhiệm vụ cụ thể mà nói, ngoài nhiệm vụ kiểm tra biên phòng là nhiệm vụ mà Bộ đội Biên phòng  QĐ không có, còn việc phân công cụ thể giữa hai lực lượng này không hoàn toàn tách biệt, tuy Bộ đội Biên phòng CA thuộc Bộ Công an lãnh đạo nhưng vẫn theo tiêu chuẩn yêu cầu của quân đội, việc thăng cấp chuyển ngành không có gì phân biệt.

- Bộ đội Biên phòng  CA đảm nhiệm công tác ở các cửa khẩu biên giới, các nơi gần thành phố thị xã, thị trấn, tuy nhiên cũng có ngoại lệ là ở những khu vực biên giới nhạy cảm thì cả hai lực lượng đều có mặt. Ở các vùng xa xôi  hẻo lánh hoang vu, nơi mà những điểm kiểm tra trên đường biên giới chỉ có trên bản đồ thì Bộ đội Biên phòng  QĐ (PLA) đóng giữ, như vùng biên giới Tân Cương, vùng biên giới Tây Tạng. Bộ đội Biên phòng  QĐ phụ trách theo “tuyến” tức là bảo vệ đường biên giới, còn Bộ đội Biên phòng  CA phụ trách “điểm” tức là ở các vùng tập trung đông dân cư, ở các cửa khẩu.

- Bộ đội Biên phòng  QĐ là bộ đội phòng thủ, phòng chống chủ yếu là phòng chống sự xâm lược của kẻ địch từ bên ngoài. Chức năng chính của Bộ đội Biên phòng QĐ là đối ngoại.

- Bộ đội Biên phòng  CA phòng chống chủ yếu là hoạt động tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật ở vùng biên giới. Chức năng chính là đối nội.

 Ths Nguyễn Ngọc Điệp