Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo

“Ơi Cha Lo! hỡi Cha Lo! Nơi rừng núi miền Tây Tổ quốc bừng sáng lung linh một vì sao. Vì một tiếng ru hời hay tiếng đánh vần bi bô, những cánh đồng hợp tác hay những nhà máy khói bay có chúng tôi đây vững vàng trên miền Tây”

Những câu hát hào hùng, hừng hực khí thế trong ca khúc “Đêm Cha Lo” của nhạc sỹ Phạm Tuyên đã thay lời nói lên những chiến công, những hi sinh thầm lặng của một đơn vị anh hùng trong chiến đấu giải phóng dân tộc, anh hùng trong xây dựng và bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới - Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo anh hùng!.

Trước yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ mới, ngày 19 tháng 11 năm 1958 Bộ Chính trị đã ra Nghị quyết 58/NQ-TW và ngày 03 tháng 3 năm 1959 Chính phủ ra Nghị định số 100/TTg Quyết định thành lập lực lượng Công an nhân dân vũ trang trên cơ sở thống nhất các đơn vị bộ đội đang làm nhiệm vụ bảo vệ các mục tiêu trọng yếu ở nội địa, bảo vệ biên giới, giới tuyến và các đơn vị công an biên phòng, cảnh sát vũ trang.

Ngày 22 tháng 2 năm 1959 thành lập lực lượng cảnh vệ Biên phòng Quảng Bình; ngày 25 tháng 2 năm 1959 Ban chỉ huy Tỉnh đội Quảng Bình công bố Quyết định thành lập tổ chức biên chế các đồn, đại đội, các chi bộ, chi đoàn để triển khai thực hiện nhiệm vụ trên toàn địa bàn tỉnh. Đồn Cha Lo cùng các Đồn Cà Xèng, Cà Roòng, Óc Sách, Làng Mô là những đồn biên phòng tuyến biên giới đất liền đầu tiên của Quảng Bình được thành lập trong dịp này. Đồn Cha Lo (phiên hiệu lúc đó là 111) được tổ chức biên chế gồm 21 đồng chí; đồng chí Hoàng Duy Mưu làm Đồn trưởng, đồng chí Hoàng Hiệu làm chính trị viên. Ngày 05 tháng 03 năm 1959 Đồn được hoàn thành, cán bộ, chiến sĩ Đồn Cha Lo bắt tay thực hiện nhiện vụ trên địa bàn mới và đây cũng là ngày kỷ niệm đồn có mặt trên địa bàn biên giới miền Tây Quảng Bình.

Khu thương mại kinh tế Cha Lo - Quảng Bình

Đứng chân trên địa bàn xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình; phía Bắc giáp xã Trọng Hoá; phía Nam giáp bản Noọng-bua, khu kinh tế Lằng-khằng; phía Tây giáp bản Thoong-khám và bản Phông- tỉnh Khăm-muộn của nước bạn Lào; phía Đông giáp xã Hoá Sơn, xã Thượng Hoá. Đồn BPCK quốc tế Cha Lo có nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đoạn biên giới dài gần 30km với 04 cột mốc (N12,  N13, O1, O2). Trong địa bàn có 4 thành phần dân tộc chủ yếu: Khùa (341 hộ, 1584 khẩu); Mày (255 hộ, 1173 khẩu); Sách (58 hộ, 213 khẩu); Kinh (68 hộ, 252 khẩu). Mật độ dân số phân bố không đồng đều, chủ yếu sống tập trung dọc bờ khe suối, với 13 bản, trong đó có những bản sống gần đường biên giới; đồng bào các dân tộc nơi đây có truyền thống yêu nước, đoàn kết, tương thân tương ái lâu đời, với những nét văn hoá, phong tục tập quán đặc trưng riêng.  

Sau khi dập tắt phong trào Cần Vương (1883- 1888), để phục vụ cho công cuộc khai thác thuộc địa, thực dân Pháp xác định đường biên giới hai nước thông  qua các đỉnh núi và sông suối, về phía Đông là Việt Nam, về phái tây là Lào (theo bản đồ 1/100.000, năm 1933 – 1942 của Pháp). Những năm 1940 -  1946, do chính sách cai trị của bọn thực dân Pháp và phát xít Nhật, đặc biệt là nạn đói năm Kỷ Dậu (1945), nhân dân Quảng Bình vượt con đường hiểm trở (quốc lộ 12A) để sang Lào làm ăn, sinh sống. Ngày18/7/1977, Hiệp ước hoạch định biên giới giữa nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào được kí kết (Hiệp ước bổ sung kí ngày 24/01/1986). Năm 1980, thực hiện chủ trương chung của hai nhà nước, đoạn biên giới do Đồn Cha Lo phụ trách đã được phân giới và cắm mốc (N11, N12, N13, O1, O2, O3) từ mốc N11 – N13 nằm trên dãy Phù Ác; mốc O1- O3 chạy theo hướng Tây Bắc đến tiếp giáp địa bàn Đồn Biên phòng 593.

Địa bàn đồn đứng chân chủ yếu là rừng, núi, với độ dốc lớn, núi cao, rừng rậm hiểm trở, có nhiều khe suối gây khó khăn cho việc đi lại của nhân dân, đặc biệt là vào mùa mưa, lũ. Cao nhất là đỉnh Phi-Cô-Pi (Giăng màn) với độ cao 2.071 mét so với mực nước biển (mốc N12) có ý nghĩa quan trọng về quân sự. Thời tiết, khí hậu ở khu vực này rất khắc nghiệt, được chia thành hai mùa rõ rệt. Mùa khô từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau, có gió Tây - Nam thổi từ Lào sang (còn gọi là gió Lào); gió Lào mang theo hơi nóng toả ra từ núi đá vôi gây nên không khí oi bức, khó chịu; nhiệt độ cao làm cho lượng nước bốc hơi mạnh. Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 12, thường xuyên mưa lớn gây lũ lụt, sạt lở đường sá, gây khó khăn cho việc đi lại của nhân dân, cộng thêm hơi lạnh của núi đá toả ra hoà cùng không khí lạnh ngoài trời làm cho thời tiết càng thêm giá lạnh. Quốc lộ 12A nối liền với đường Hồ Chí Minh chạy qua cửa khẩu quốc tế Cha Lo sang nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào; đây là trục giao thông có ý nghĩa hết sức quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Trên địa bàn có khá nhiều tài nguyên rừng quý hiếm như gỗ lim, gõ, mun… và các loài động vật quý hiếm cần được bảo vệ như hổ, vọc, khỉ, gấu…

Đất trồng trọt chiếm chưa đến 3,98% diện tích tự nhiên nhưng có nhiều loại đất trồng có độ màu mỡ cao như đất Pheralít vàng nâu (sét vàng); đất được bồi lắng (đất dốc tụ) do quá trình bồi lắng, trầm tích của đá vôi rất thích hợp cho việc hình thành các làng mạc sầm uất, trù phú và phù hợp với các loại cây trồng như: cao su, cà phê, hồ tiêu, chè, mít, dâu tằm, lúa nương, lúa nước, ngô, khoai, sắn... Sự đa dạng về thời tiết là một thuận lợi để những người làm nông nghiệp phát triển các loại cây trồng xứ lạnh và xứ nóng, tuy nhiên cũng đem lại không ít khó khăn lớn trong sản xuất và đời sống.

Hệ thống sông suối dày đặc, có độ dốc lớn lại chảy xen kẽ giữa những dãy núi đá vôi, thậm chí có nhiều con suối chảy qua làng- núi đá. Chính đặc điểm đó dẫn đến địa hình xã Dân Hoá bị chia cắt thành nhiều mảnh, việc đi lại bằng thuyền, bè mảng không thực hiện được, đặc biệt vào mùa mưa lũ nước sông dâng cao, chảy xiết. Suối Y Leeng chảy qua bản trung tâm Y Leeng và các bản Ta Ra, Ba Looc, Ka Reng. Theo truyền thuyết thì suối Y Leeng là hóa thân của nàng Y Leeng xinh đẹp; Y Leeng và Thông Ma yêu nhau say đắm, nhưng Y Leeng bị quái vật thuồng luồng bắt đi trong lễ “Đăm khôi” (tức lễ cưới rể), chàng Thông Ma khỏe mạnh, chung thủy, thương nhớ người yêu đã gánh đá từ núi về lấp cửa hang, tiêu diệt quái vật. Hai khối đá nằm một bên là vách núi đá cheo leo, một bên là vực thẳm đầy gai góc và đá tai mèo, tạo thành cửa vòm hùng vĩ đứng tựa vai nhau, biểu tượng cho tình yêu bền chặt của đôi trai gái, dân Tà Rắp gọi vòm đá đó là Cổng trời.

Cửa khẩu quốc tế Cha Lo

Cổng trời - Cha Lo nổi tiếng, bởi nó đã ghi lại những dấu ấn của một thời oanh liệt của ông cha ta trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây chính là điểm huyệt quan trọng của tuyến đường chiến lược 12A, nằm trong hệ thống đường mòn Hồ Chí Minh. Trong những năm chiến tranh, giặc Mỹ đã dội xuống đây hàng trăm ngàn tấn bom đạn để ngăn chặn các đoàn xe vận tải chi viện cho chiến trường miền Nam. Cổng trời vẫn đứng sừng sững, hiên ngang che chở từng đoàn quân, từng xe vận tải chở đạn dược, lương thực, thực phẩm chi viện cho chiến trường miền Nam. Câu khẩu hiệu “tim còn đập, đường không tắc” được khắc trên phiến đá như muốn nhắn gửi đồng đội không nản lòng, kiên quyết đánh bại kẻ thù gian ác.

Trước đây, sự giao lưu giữa các vùng đặc biệt khó khăn do địa hình chia cắt, rừng sâu, núi cao nên kinh tế của các tộc người ở đây không phát triển mạnh mẽ như ở đồng bằng ven biển. Việc đi lại của cư dân chủ yếu là dựa vào những con đường mòn "đi mãi thành đường". Từ những con đường này, họ đi lên nương, vào rừng chặt cây đốn củi, đi lại thăm viếng nhau... Đến thời Pháp thuộc, để phục vụ cho công cuộc khai thác thuộc địa, Pháp đã khai phá con đường từ Đồng Lê (huyện Tuyên Hoá) vào Quy Đạt (trung tâm của huyện Minh Hoá) và cho xây dựng đường vận tải cáp treo còn gọi là “không trung thiết lộ" đi từ xóm Cục (thuộc huyện Tuyên Hoá) vào xã Dân Hoá sang bản Na-phàu của nước bạn Lào. Sau năm 1954, để phát triển kinh tế- xã hội vùng cao huyện Tuyên Hoá, Nhà nước ta đã cải tạo nâng cấp đường từ Đồng Lê vào Quy Đạt đảm bảo xe cơ giới vận tải chuyên chở hàng hoá phục vụ đời sống và sản xuất của nhân dân trong vùng. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, để đáp ứng yêu cầu của cuộc chiến đấu tại chỗ và chi viện cho chiến trường miền Nam, chiến trường Lào, ngoài việc mở rộng, nâng cấp các tuyến đường giao thông liên thôn, liên xã, chúng ta mở tuyến đường 15A đi từ Thanh Lạng vào Đá Đẽo (giáp Bố Trạch) và nâng cấp, kéo dài tuyến đường đi từ Đồng Lê vào Quy Đạt đến Cha Lo giáp biên giới Việt- Lào, tuyến đường được mang tên mới đường 12A. Trên hai tuyến đường huyết mạch này, suốt cả cuộc trường chinh đánh Mỹ của dân tộc ta, không ngày nào ngớt tiếng bom đạn, tiếng xe kéo pháo, tiếng xe chở hàng ra trận, bước chân đi của hàng ngàn bộ đội, thanh niên xung phong từ hậu phương ra tiền tuyến. Đường 12A đã đi vào lịch sử trở thành những con đường huyền thoại với bao chiến công lẫy lừng.

Trục đường 12A chiến lược- một trong những biểu tượng anh hùng của tuyến đường Hồ Chí Minh lịch sử, tiêu biểu cho tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, với ý chí không có gì quý hơn độc lập tự do. Nơi đây, nhiều đơn vị và cá nhân đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, làm nức lòng cả nước và thế giới. Đó là các đơn vị Đoàn 759 TNXP, Tiểu đoàn pháo Nguyễn Viết Xuân, Đại đội 9 vận tải, Binh trạm 12. Các cá nhân anh hùng Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Thị Kim Huế, Hồ Phòm cùng nhiều chiến sỹ biên phòng ngày đêm quên mình, lăn lộn vận động phong trào quần chúng, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với đồng bào dân tộc trên phạm vi đồn quản lý, tuyên truyền, vận động họ xây dựng đời sống mới, thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Tên tuổi Hồ Phòm được mọi người ghi nhớ và tôn vinh. Anh là người dân tộc Khùa, là người con của Dân Hóa nhiều năm gắn bó với Đồn Biên phòng CKQT Cha Lo, đã có công lao to lớn trong việc xây dựng mạng lưới cơ sở rộng lớn ở vùng biên giới Việt Nam- Lào, kiên trì bám dân, bám địa bàn làm tốt công tác vận động đồng bào dân tộc Khùa, Mày (Chứt) vừa sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ biên giới. Năm 1965- 1966, đế quốc Mĩ ném bom bắn phá với mật độ dày đặc xuống địa bàn đồn phụ trách, đồng bào dân tộc đang sinh sống yên bình ở các bản hoang mang, bỏ nhà cửa vào các hang đá trong rừng sâu để ẩn nấp. Khó khăn lớn nhất lúc này là vận động đồng bào trở về bản cũ. Nhận nhiệm vụ mới, Hồ Phòm phụ trách một tổ công tác cơ sở đi tìm đồng bào khắp các hang động, tuyên truyền và hướng dẫn đồng bào cách phòng tránh bom đạn khi địch đánh phá và bình tĩnh sản xuất khi không có máy bay địch. Nhờ kiên trì vận động, giải thích có tình, có lý, đồng bào đã quay trở về bản làm ăn sinh sống ổn định. Bản Cà Ai, xã Dân Hóa đã trở thành lá cờ đầu của huyện về phong trào bảo vệ trị an. Cuối năm 1966, đế quốc Mĩ dùng máy bay B52 bắn phá với cường độ ác liệt, nhiệm vụ lúc này nặng nề hơn nhiều là vận động đồng bào tiến hành sơ tán, tổ chức lực lượng tiếp tục bám ruộng đất để sản xuất, đảm bảo đời sống. Hồ Phòm tìm cách vận động người trong gia đình mình thực hiện trước, sau đó vận động số dân giác ngộ tốt đi sơ tán, bố trí lực lượng bám địa bàn, vừa sản xuất vừa chiến đấu theo hướng dẫn của đồn; tính mạng và của cải của nhân dân nhờ vậy mà được bảo toàn, niềm tin tưởng của đồng bào dân tộc thiểu số đối với Đảng ngày càng cao.

Những dấu tích về phong trào Cần Vương, các câu chuyện kể về vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết đi qua tạm lánh để chiêu binh đánh Pháp vẫn còn sống mãi trong trái tim của cư dân nơi đây. Từ khi có Đảng- 1930, đặc biệt là trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ, hàng vạn dân công tiếp tế cho chiến trường Lào, phương tiện chủ yếu là đôi chân, gùi, gánh, ngày đêm vượt dốc trèo đèo hàng tháng trời để tiếp tế cho bộ đội ta đánh Pháp. Mặc dù bối cảnh bấy giờ dân cư vùng này đa số là mù chữ, nhưng rất giàu lòng yêu nước, tin tưởng ở Đảng, ở Bác Hồ, sẵn sàng đánh giặc. Sau năm 1954, các dân tộc nơi đây phấn khởi, tiếp tục nghe theo Đảng, từng bước tổ chức cuộc sống, định canh, định cư, làm ăn tập thể, thực hiện xây dựng nếp sống mới, giảm bớt các hủ tục mê tín dị đoan, xây dựng nếp sống vệ sinh, khoa học, tích cực học chữ. Các tục lệ lạc hậu như dân tộc Mày trước đây làm nhà bằng lá chuối, khi lá vàng lại di cư nơi khác dần được bãi bỏ để lập bản định cư. Đời sống văn hóa của các dân tộc ở Dân Hóa phong phú, đa dạng, cuộc sống dựa vào trồng lúa nước, làm nương rẫy, trồng ngô, săn bắt và hái lượm sản vật của rừng. Văn hóa tinh thần nổi bật với các điệu hát đúm, hát sắc bùa, hát nhà trò, lẫy kiều, các điệu hò lời ca thường dùng cốt thơ lục bát làm nền. Trong những năm 60 của thế kỷ XX, Dân Hoá đã có trường học cấp 1, trạm xá, cửa hàng mua bán. Một số bản được thành lập hợp tác xã sản xuất làm ăn tập thể, tiêu biểu là hợp tác xã Bãi Dinh, các tổ chức thanh niên, dân quân, phụ nữ đã từng bước đi vào hoạt động có hiệu quả, bộ máy chính quyền địa phương được củng cố và phát triển.

Trong chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ (1964 – 1973), ngoài nhiệm vụ bảo vệ biên giới, đồn còn có nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường 12, cửa ngõ thông thương với nước bạn Lào và là điểm vận chuyển quan trọng trên tuyến đường Hồ Chí Minh nên đây là một trong những trọng điểm bị đánh phá ác liệt nhất của tỉnh Quảng Bình. Đế quốc Mỹ đã dùng đủ các loại bom đạn, vũ khí, kể cả chất độc màu da cam, máy bay B52, bom từ trường để đánh phá, kết hợp thả biệt kích thám báo, gián điệp đánh vào khu vực này. Phát huy truyền thống quyết chiến quyết thắng, cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Cha Lo đã bám đất, bám dân, bám địa bàn, chiến đấu ngoan cường, tiêu diệt nhiều máy bay địch, lập nhiều chiến công xuất sắc. Từ thực tiền chiến đấu, cán bộ, chiến sỹ của đồn đã nghiên cứu quy luật ném bom của địch, nhận thấy độ cao của máy bay địch đều thấp hơn các mỏm núi gần đó nên có sáng kiến bố trí trận địa ở các mỏm núi cao bắn máy bay và đạt hiệu quả cao. Ngày 17/4/1965, từ trận địa trên đểm cao 900, bằng loạt đạn bất ngờ và chính xác từ khẩu trung liên của đồn đã tiêu diệt con “Thần sấm” F105 của đế quốc Mĩ. Ngày 24/4/1965, với lối đánh sáng tạo trên “Con ma” F4H bị lưới lửa phòng không của đồn bủa vây, quá bất ngờ, hoảng loạn, trong lúc tháo chạy đã đâm vào núi đá bốc cháy… Chỉ tính trong vòng 9 tháng (từ tháng 2 đến tháng 10 năm 1965), đồn đã bắn rơi 5 máy bay địch bằng súng bộ binh, trong đó có 1 chiếc F105 bị rơi tại chỗ và là chiếc máy bay thứ 200 bị quân và dân ta bắn rơi trên bầu trời miền Bắc. Đồn Biên phòng CKQT Cha Lo trở thành một điển hình về phong trào bắn hạ máy bay địch bằng cách bố trí trận địa trên đỉnh núi. Ngày 12/4/1966, đế quốc Mĩ sử dụng "pháo đài bay" B52 ném bom đèo Mụ Giạ ở miền Tây Quảng Bình và Đồn Biên phòng CKQT Cha Lo, mở đầu cho hành động dùng B52 ném bom rải thảm miền Bắc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đồng bào các dân tộc địa bàn đã đoàn kết, một lòng tin vào Đảng, Bác Hồ đánh giặc. Xác định đây là địa bàn chiến lược quan trọng về quốc phòng- an ninh, cán bộ chiến sỹ của đồn đã kết hợp chặt chẽ giữa vận động chính trị với các biện pháp nghiệp vụ và chiến đấu vũ trang, phối hợp nhịp nhàng với lực lượng vũ trang khác trên địa bàn và nhân dân huyện Minh Hóa chiến đấu đập tan âm mưu và hành động phá hoại của kẻ thù, bắn rơi 3 máy bay Mĩ, bắt sống và tiêu diệt 12 tên biệt kích, góp phần bảo vệ an toàn cho tuyến đường huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam.

Với công lao đóng góp của những cá nhân tiêu biểu như: cụ Hồ Quân- dân tộc Mày, một mình dũng cảm giật mìn đánh lùi một tiểu đoàn quân Pháp đi càn; Anh Hồ Phòm một mình vào Đồn Na- Phàu để trinh sát giúp bộ đội ta; cụ Hồ Néc tổ chức cho dân quân bản dùng nỏ đánh giặc…. cùng các thế hệ cán bộ, chiến sỹ Đồn CANDVT Cha Lo (nay là đồn BPCKQT Cha Lo) đã được Nhà nước tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý như: Huân chương Quân công hạng Ba (năm 1965); Huân chương Chiến công hạng Nhì, hạng Ba (năm 1970). Đặc biệt, Đồn CKQT Cha Lo đã vinh dự  được Nhà nước tặng thưởng danh hiệu cao quý: Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (1/1/1967), đồng chí Hồ Phòm được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Phát huy truyền thống anh hùng trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, các thế hệ cán bộ, chiến sỹ đồn BPCKQT Cha Lo hôm nay tiếp tục cầm chắc tay súng bảo vệ vững chắc từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, bám dân, bám địa bàn, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới, cửa khẩu; cùng cấp uỷ chính quyền địa phương xây dựng và phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân các dân tộc thiểu số trong địa bàn đồn phụ trách; làm tốt công tác đối ngoại biên phòng để xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị với nước láng giềng.

Giai đoạn những năm 90 thế kỷ XX cho đến năm 2002 địa bàn đơn vị phụ trách 2 xã Dân Hoá (bao gồm cả xã Trọng Hoá hiện nay) - Minh Hoá và xã Thanh Hoá - Tuyên Hoá. Ngày 1 tháng 7 năm 2003 xã Dân Hoá được chia thành 2 xã Dân Hoá và Trọng Hoá. Địa bàn xã Trọng Hoá và Thanh Hoá giao lại cho Đồn Biên phòng Ra Mai (thành lập năm 2003)

 Thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, tình hình nhân dân địa bàn có những thay đổi cơ bản. Sau khi giao thông thuận tiện, nhất là khi đường quốc lộ 12A được đầu tư và nâng cấp; thực hiện các dự án theo chương trình 134, 135, Nghị quyết 30a của Chính phủ, hệ thống giao thông liên thôn, liên bản, trường học, bệnh xá được đầu tư xây dựng. Đến nay trên địa bàn đã có 02 bệnh xá; 02 trường tiểu học, trung học cơ sở; 01 trường mầm non, các bản cơ bản đã có đường cấp phối đi lại thuận tiện. Sự thông thương đi lại giữa miền xuôi với nhân dân trên địa bàn được thuận lợi và ngày càng gia tăng. Cùng với sự quan tâm, vận động của các cấp, các ngành tình hình đời sống của nhân được cải thiện đáng kể; phong tục tập quán, hủ tục lạc hậu của các dân tộc trên địa bàn cơ bản được xoá bỏ, thêm vào đó là xây dựng nếp sống văn hoá trong các bản làng, hộ  gia đình. Cấp uỷ đảng chính quyền; hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể ngày càng được củng cố đi vào hoạt động có nền nếp và hiệu quả. Tuy vậy, đời sống của nhân dân vẫn còn nhiều khó khăn; trình độ dân trí vẫn còn thấp; cấp uỷ đảng, chính quyền hoạt động hiệu qua chưa cao; chất lượng hoạt động của các tổ chức đoàn thể còn nhiều mặt hạn chế, nhất là giai đoạn những năm 90 của thế kỷ trước.

Trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, nhờ biết kết hợp đồng bộ các biện pháp công tác biên phòng, sử dụng sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành, các lực lượng, đồn đã đạt được nhiều thành tích to lớn, đặc biệt là trong đấu tranh phòng, chống tội phạm ma tuý. Đã xuất hiện nhiều vụ việc, nhiều cá nhân tiêu biểu trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ở khu vực biên giới, cửa khẩu. Cụ thể:

Ngày 24/6/2004, tại cửa khẩu quốc tế Cha Lo, kiểm tra 02 phương tiện vận tải biển kiểm soát 54T-6777 do Hoàng Văn Tình quê ở Lộc Đại, Lộc Ninh, Đồng Hới, Quảng Bình điều khiển và 29K-4301 do Nguyễn Văn Duyệt quê ở Mỹ Tho, Tiền Giang điều khiển, phát hiện vận chuyển 199 bánh hêrôin (79,6kg), 01 khẩu súng ngắn K54 (hiệu Italia) và 05 viên đạn, 38.000.000 đồng Việt Nam, 1.480 USD, 10.583.000 kíp Lào, 2.000 bạt Thái Lan và bắt giữ 05 đối tượng có liên quan. Đồn cùng với các cơ quan chức năng hoàn chỉnh hồ sơ chuyển giao đối tượng và tang vật cho Công an tỉnh Quảng Bình điều tra làm rõ.

 Ngày 22/07/2008, trong quá trình tuần tra, kiểm soát khu vực cửa khẩu Cha Lo, ta phát hiện bắt giữ đối tượng: Trần Khánh Toàn, sinh năm 1968, quê quán: Quy Hóa - Minh Hóa - Quảng Bình vận chuyển 53,977kg ma tuý tổng hợp. Đơn vị đã khởi tố vụ án hình sự, hoàn chỉnh hồ sơ chuyển giao cho cơ quan chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.

Trong đấu tranh phòng chống tội phạm, đã xuất hiện nhiều tấm gương chiến sỹ mưu trí, dũng cảm, kiên quyết đấu tranh đến cùng, tiêu biểu như Trung úy Hồ Thoong, Thượng úy Phan Huy Hoàng… Ngoài ra, đồn còn làm tốt công tác dân vận, đỡ đầu cho 18 bản của xã Dân Hóa, giúp bà con các dân tộc trồng cây gây rừng, tăng gia sản xuất, ổn định cuộc sống. Con người Dân Hóa cần cù lao động, thông minh sáng tạo, trung thực, thật thà, thẳng thắn, chịu thương, chịu khó, đoàn kết, trọng nghĩa tình, giàu lòng yêu quê hương, đất nước. Các dân tộc ở đây tự nguyện dùng tên Bác Hồ làm họ cho mình, nguyện một lòng cùng bộ đội, công an và các chiến sỹ biên phòng dũng cảm chiến đấu, hăng say lao động sản xuất, xây dựng phòng tuyến an ninh nhân dân trên vùng biên giới, đánh bại mọi âm mưu phá hoại của kẻ thù. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong mọi hoàn cảnh khó khăn nhân dân xã Dân Hoá và cán bộ chiến sỹ Đồn Biên phòng Cha Lo đã phấn đấu giữ gìn mối quan hệ hữu nghị đặc biệt, tôn trọng độc lập chủ quyền quốc gia của hai nước, giúp bạn đánh thắng mọi thế lực phản động, củng cố xây dựng chính quyền bạn ngày càng vững mạnh, để lại trong nhân dân bạn niềm tin yêu và quý trọng.

Với những thành tích đạt được trong đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn mới, đơn vị đã nhận được nhiều phần thưởng cao quý do Nhà nước trao tặng như: Huân chương Chiến công hạng Nhất (năm 1990); Huân chương Chiến công hạng Nhì, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba (năm 2009); Huân chương Chiến công hạng Ba cho đồng chí Thượng uý Phan Huy Hoàng - Đội trưởng vũ trang; 02 đồng chí được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen và nhiều phần thưởng khác do Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh BĐBP và Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh Quảng Bình trao tặng.

Thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và lời Bác Hồ dạy đối với Bộ đội Biên phòng”, Đồn BPCKQT Cha Lo đã xuất hiện nhiều tấm gương cán bộ, chiến sỹ tiêu biểu trong thực hiện các nhiệm vụ. Đặc biệt, nhân dịp tổng kết 4 năm thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” giai đoạn 2007 – 2010, Đồn BPCKQT Cha Lo được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Chiến công hạng Ba, bổ sung vào bảng vàng thành tích của một đơn vị với bề dày truyền thống anh hùng trong kháng chiến giải phóng dân tộc và trong thời kỳ đổi mới.

Trong suốt hơn 50 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành,  “Đồn BPCK QT Cha Lo” được gắn liền với tên đất, tên người, với những chiến công oanh liệt của bao thế hệ cha anh đã cống hiến hy sinh cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng đất nước; sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Tiếp bước truyền thống vẻ vang của cha anh đi trước, các thế hệ cán bộ, chiến sỹ đồn BPCKQT Cha Lo hôm nay  luôn nguyện đoàn kết một lòng, tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vững chắc tay súng nơi biên cương Tổ quốc, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới; cùng nhân dân các dân tộc xây dựng các bản làng biên giới giàu đẹp.

 (BCH Biên phòng Quảng Bình)