Công tác an ninh và xóa đói giảm nghèo qua du lịch cộng đồng ở Tây Nguyên

Trải qua các thời kỳ lịch sử của dân tộc, Tây Nguyên luôn giữ một vị trí chiến lược hết sức quan trọng về quốc phòng, an ninh và đối ngoại; các dân tộc ở Tây Nguyên luôn kiên cường, bất khuất trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, cần cù, sáng tạo trong công cuộc xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước, đồng thời luôn thể hiện truyền thống văn háo tốt đẹp quan hệ với các dân tộc anh em khác trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam.

Với ý nghĩa, vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt  Nam xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định Tây Nguyên ổn định, bình yên là góp phần cho đất nước phát triển bền vững. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm khai thác tiềm năng của Tây Nguyên , ưu tiên đầu tư cho đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên phát triển kinh tế - xã hội. Thông báo kết luận số 148 ngày 16 tháng 7 năm 2004 của Bộ Chính trị về tình hình, nhiệm vụ và giải pháp để tiếp tục phát triển vùng Tây Nguyên toàn diện, bền vững có khẳng định:

"Đẩy nhanh tiến độ giải quyết đất đai sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, kiểm tra, rà soát lại toàn bộ quỹ đất ở Tây Nguyên, tổ chức khai hoang, thu hồi đất cấp sai, đất sử dụng không có hiệu quả; điều chỉnh đất của các nông, lâm trường, vận động nhượng lại đất vườn của các hộ có nhiều đất… để đảm bảo cấp đủ đất sản xuất cho hộ đồng bào thiểu số tại chỗ. Tăng đầu tư thuỷ lợi để phục vụ phát triển sản xuất và cải thiện đời sống của đồng bào Tây Nguyên. Bổ sung sửa đổi những chính sách, quy định không còn phù hợp, xây dựng chính sách giao đất, giao rừng, khoán bảo vệ rừng một cách hợp lý; có biện pháp thích hợp để giải quyết việc làm cho đồng bào thiểu số tại chỗ và có chính sách hỗ trợ, hướng dẫn khuyến nông, khuyến lâm giúp cho đồng bào tổ chức sản xuất, cải thiện đời sống, xoá đói, giảm nghèo. Ưu tiên đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là thuỷ lợi để thực hiện định canh, phát triển sản xuất, ổn định và nâng cao đời sống của đồng bào. Coi trọng bảo tồn và phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên; bảo tồn và phát triển ngôn ngữ và chữ viết phổ thông… Phát triển các nhà sinh hoạt cộng đồng, các sinh hoạt văn hoá cộng đồng ở các buôn làng và hoạt động giao lưu văn hoá giữa các dân tộc…".

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng khẳng định: "Vùng Tây Nguyên cần tập trung mọi nỗ lực phát triển kinh tế nhanh, bền vững, gắn chặt với việc bảo đảm an ninh, quốc phòng…Phát triển du lịch sinh thái văn hoá các dân tộc. Chú trọng mở rộng quan hệ thương mại với các nước láng giềng. Phát triển hài hoà các tiểu vùng, giữa các tầng lớp dân cư và giữa đồng bào các dân tộc".

Đảng ta cũng xác định sự kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế, xã hội với quốc phòng, an ninh đã tạo ra những động lực, nhân tố mới, phát triển toàn diện, cùng với cả nước vững bước trên con đường hội nhập quốc tế.

Tây Nguyên nước ta có đường biên giới với Lào và Campuchia dài 590km, đi qua 26 xã, 11 huyện biên giới. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đầu tư phát triển kinh tế - xã hội ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo nói chung và Tây Nguyên nói riêng. Nhiều công trình kinh tế trọng điểm đã được xây dựng, nhiều dự án kinh tế - xã hội xoá đói giảm nghèo đã được thực hiện ở vùng sâu, vùng xa biên giới, với hàng loạt các khu kinh tế mở, các cửa khẩu biên giới với các nước láng giềng đã được khai thông, góp phần hậu thuẫn về chỗ dựa rất lớn cho nhân dân và cán bộ, chiến sĩ biên phòng; đang mở ra nhiều cơ hôi thuận lợi cho dịch vụ, du lịch, giao lưu hàng hóa, vừa làm sôi động thị trường ở biên giới, tạo điều kiện xây dựng quan hệ hợp tác hữu nghị giữa nước ta với các nước có chung đường biên giới.

Tuy nhiên, so với một số vùng kinh tế của cả nước, hiện nay ở vùng biên giới Tây Nguyên còn có những mặt chưa thực sự vững mạnh, kinh tế còn ở trình độ thấp kém, nhịp độ tăng trưởng chậm, kể cả giáo dục, y tế, văn hoá - xã hội, an ninh chính trị, trật tự xã hội đang nảy sinh nhiều vấn đề mới bức xúc, hiệu quả phát hiện, ngăn chặn còn chậm. Công tác nghiên cứu dự báo chiến lược về quốc phòng, an ninh đất nước chưa theo kịp diễn biến của tình hình, sự gắn kết giữa phát triển kinh tế - xã hội với quốc phòng, an ninh còn bất cập. Vì vậy, việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân và nền biên phòng toàn dân trong phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội và du lịch ở địa bàn Tây Nguyên, mở rộng hợp tác toàn diện với các nước láng giềng nó có ý nghĩa vô cùng quan trọng là chiến lược của Đảng và Nhà nước ta.

Hoạt động du lịch vốn mang tính liên ngành, liên vùng và xã hội hoá khá cao; vì vậy để đạt được mục tiêu trên khi có sự phối hợp liên ngành và các địa phương chặt chẽ, đồng bộ, trước hết, phải đơn giản hoá thủ tục xuất nhập cảnh, tạo điều kiện thuận lợi cho khách du lịch quốc tế vào Việt Nam, vừa phải bảo đảm an ninh quốc gia, vừa kịp thời phát hiện, ngăn chặn các loại đối tượng lợi dụng hoạt động du lịch để chống phá cách mạng nước ta. Trong quá trình hoạt động du lịch quốc tế, thường phải qua một khâu rất quan trọng là xuất, nhập cảnh tại các cửa khẩu biên giới quốc gia. Đó là sự giao tiếp mở đầu và kết thúc của nước chủ nhà đối với mỗi du khách quốc tế. Đây không chỉ là yêu cầu công tác kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh phải hợp lý, chặt chẽ mà còn thể hiện thái độ, tình cảm và sắc thái văn hoá trong mối quan hệ chủ khách một trong những yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của mỗi điểm đến du lịch.

Với xu hướng giao lưu hội nhập quốc tế ngày càng phát triển, thực hiện đường lối đối ngoại rộng mở phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhất là Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Đảng ta chủ trương: phát triển du lịch thực sự trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động trên cơ sở khai thác lợi thế về điều kiện tự nhiên, sinh thái, truyền thống văn hoá, lịch sử đáp ứng du lịch trong nước và phát triển nhanh du lịch quốc tế, sớm đạt trình độ phát triển du lịch của khu vực. Vì vậy, phải tiến hành đồng bộ các giải pháp, phải phối hợp chặt chẽ các ngành, các lực lượng liên quan mà trực tiếp là giữa ngành du lịch, công an, hải quan, y tế và Bộ đội Biên phòng. Đặc biệt là yêu cầu phát triển du lịch phải gắn chặt và làm tốt công tác an ninh, quốc phòng, thông thoáng, văn minh, lịch sự trong giao lưu quan hệ quốc tế gắn với bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Vì vậy, cần tập trung làm tốt một số nội dung sau:

Thứ nhất, chú trọng nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ biên giới quốc gia trong thời kỳ mở cửa, giao lưu hội nhập. Hiện nay, biên giới Tây Nguyên còn tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định và lâu dài do sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước, thực hiện âm mưu chiến lược "Diễn biến hoà bình" để chống phá ta. Đặc biệt chúng tiếp tục lợi dụng vấn đề “dân chủ”, “nhân quyền”, tôn giáo để chống phá ta quyết liệt hơn, xảo quyệt hơn. Khi du lịch, dịch vụ trên địa bàn Tây Nguyên phát triển sẽ là cơ hội để các lực lượng chống đối, lực lượng phản động trong và ngoài nước lợi dụng thông qua du lịch, viện trợ kinh tế để tiếp xúc với quần chúng lạc hậu nhằm hoạt động chống phá ta. Vì vậy, về mặt chiến lược, Đảng và Nhà nước ta đã tập trung đàm phán giải quyết dứt điểm về phân giới cắm mốc, xác định chủ quyền, lãnh thổ giữa nước ta với các nước láng giềng; các địa phương trong địa bàn Tây Nguyên cần có sự chỉ đạo, định hướng để tăng cường quan hệ, giao lưu, tuyên truyền đối ngoại tạo sự gần gũi thân thiện, tin cậy lẫn nhau giữa chính quyền và nhân dân hai nước ở hai biên giới; nâng cao năng lực quản lý nhà nước của chính quyền các cấp, thực hiện "mở cửa phải đi đôi với gác cửa". Đó là giải pháp cơ bản để giải quyết các vấn đề phức tạp xảy ra. Đồng thời, Đảng và Nhà nước phải có những cơ chế, chính sách đặc biệt cho khu vực Tây Nguyên nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội, nâng cao đời sống mọi  mặt cho đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, khai thác được mọi tiềm năng xây dựng Tây Nguyên ổn định, phát triển giàu mạnh.

Thứ hai, đổi mới công tác quản lý, bảo vệ và xây dựng biên giới, tập trung quản lý tốt mốc quốc giới và các dấu hiệu đường biên giới quốc gia; kiểm soát chặt chẽ việc lưu thông biên giới và duy trì nghiêm quy chế biên giới, kết hợp chặt chẽ bảo vệ đường biên giới, mốc quốc giới với bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hoá với phòng thủ sẵn sàng chiến đấu. Xây dựng kế hoạch bảo vệ biên giới với bảo vệ nội địa và nội bộ;  kết hợp chặt chẽ giữa ba tuyến: ngoại biên, biên phòng và nội địa. Phát huy sức mạnh tại chỗ với sức mạnh cả nước, sức mạnh của lực lượng chuyên trách và các lực lượng, phương tiện khác, tập trung trọng điểm; quán xuyến được chính diện đường biên giới và chiều sâu khu vực biên phòng, đối tượng và địa bàn phù hợp với đặc điểm từng tuyến biên giới. Đẩy mạnh hơn nữa việc quy hoạch đưa dân cư ra sát biên giới, nhất là những vùng biên giới chưa có dân hoặc dân ở xa biên giới; gắn quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội với công tác bảo vệ, quản lý biên giới, phát triển nông - lâm nghiệp với chủ động điều chỉnh kịp thời về bố trí lực lượng thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trên các vùng biên giới.

Thứ ba, tổ chức thực hiện chặt chẽ và có hiệu quả thiết thực các chương trình kinh tế - xã hội - du lịch của Nhà nước với tăng cường sức mạnh quốc phòng, an ninh, thích hợp với từng tuyến biên giới ở Tây Nguyên, tạo cho được những điển hình về kinh tế nông - lâm - công nghiệp và du lịch, lễ hội văn hoá, những điểm sáng về văn hoá ở các vùng biên giới. Từng địa phương, từng cấp, từng ngành cần cụ thể hoá các chương trình kinh tế - xã hội của Nhà nước, rà soát điều chỉnh cơ cấu kỹ thuật, cơ cấu đầu tư, văn hoá, du lịch với củng cố quốc phòng - an ninh, coi trọng xây dựng cơ sở hạ tầng: điện, đường, trường, trạm và đầu tư thích đáng cho các khu kinh tế quốc phòng trên địa bàn. Sự kết hợp nói trên cần đưa vào chương trình chiến lược kinh tế - xã hội của Nhà nước đến năm 2010 - 2020. Tiếp tục phát triển các khu kinh tế - quốc phòng, khu vực du lịch dịch vụ với xây dựng các khu quốc phòng - kinh tế với mục tiêu tăng cường quốc phòng - an ninh là chủ yếu, tập trung vào các địa bàn trọng điểm chiến lược và những khu vực nhạy cảm trên địa bàn biên giới Tây Nguyên.

Thứ tư, xây dựng chương trình phát triển và củng cố lực lượng chính trị - vũ trang tại chỗ, duy trì và nâng cao chất lượng phong trào bảo vệ an ninh Tổ quốc và phong trào thi đua quyết thắng trong dân quân tự vệ ở các xã biên giới. Hằng năm, tổ chức tốt Ngày Biên phòng toàn dân một cách thiết thực để giáo dục nghĩa vụ và quyền lợi cho mọi thế hệ công dân đối với sự nghiệp bảo vệ biên giới. Gắn các chính sách xã hội với chủ trương xây dựng và củng cố quốc phòng - an ninh biên giới. Ban hành chính sách khuyến khích các hình thức kết nghĩa, đỡ đầu giữa nội địa, thành phố với các địa phương biên giới; các lực lượng phía sau với các lực lượng phía trước trên biên giới, thực hiện chế độ luân lưu thanh niên, cán bộ quân đội, công an, cán bộ khoa học, kỹ thuật thay phiên nhau tham gia nghiên cứu bảo vệ và xây dựng biên giới. Có kế hoạch tổ chức và động viên thanh niên các xã biên giới xung phong tình nguyện tham gia bảo vệ biên giới và xây dựng biên giới, hăng hái thực hiện các chương trình kinh tế - xã hội, đấu tranh chống lấn chiếm, chống buôn lậu, bài trừ tệ nạn xã hội, lập lại trật tự kỷ cương trên các vùng biên giới đang có nhiều diễn biến phức tạp.

Thứ năm, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và quản lý nhà nước đối với hoạt động quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội ở địa bàn Tây Nguyên. Bổ sung cơ chế phối hợp hoạt động giữa các lực lượng ban ngành trong công tác an ninh, đối ngoại; xây dựng và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, các chính sách xã hội có quan hệ đến nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong tình hình mới nhằm bảo vệ an ninh chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, góp phần giữ vững ổn định chính trị của đất nước, ngăn ngừa, đẩy lùi, làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch, không để bị động, bất ngờ. Coi trọng nhiệm vụ bảo đảm an ninh chính trị nội bộ, nâng cao khả năng tự vệ của mỗi công dân, từng tổ chức, cơ quan, đơn vị, xây dựng "thế trận lòng dân" làm nền tảng phát huy sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ và chấn hưng đất nước hiện nay.

T.H