Yêu cầu thực hiện thủ tục xuất, nhập cảnh ở cửa khẩu đường bộ của Bộ đội Biên phòng

Cửa khẩu là cửa ngõ quốc gia, có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh, kinh tế và đối ngoại; là nơi thực hiện các hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh (XNC), quá cảnh, xuất khẩu, nhập khẩu và qua lại biên giới quốc gia. Thực hiện đường lối đối ngoại, mở rộng quan hệ quốc tế, tăng cường hợp tác nhiều mặt với các nước trên thế giới; những năm qua, Đảng, Nhà nước ta rất quan tâm tới việc cải cách thủ tục hành chính trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực XNC, xuất, nhập khẩu.

Đồng thời, không ngừng đầu tư mở, nâng cấp hệ thống cửa khẩu đường bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho người, phương tiện XNC, phù hợp với xu thế phát triển và hội nhập quốc tế. Vì vậy, lưu lượng người, phương tiện XNC ở cửa khẩu đường bộ thời gian qua đã tăng nhanh cả về quốc tịch và thành phần. Theo báo cáo tổng kết công tác cửa khẩu của Bộ Tư lệnh, từ năm 2015 đến năm 2019, các đơn vị Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tiến hành kiểm tra, kiểm soát và làm thủ tục XNC tại các cửa khẩu đường bộ cho 35.355.724 lượt người sử dụng hộ chiếu của hơn 120 quốc tịch khác nhau; 59.677.658 lượt người sử dụng giấy thông hành XNC vùng biên giới và 6.512.895 lượt phương tiện XNC.

Qua kiểm tra, kiểm soát và làm thủ tục cho người, phương tiện XNC tại cửa khẩu đường bộ, các đơn vị BĐBP phát hiện và xử lý 1.245 vụ/7.289 đối tượng XNC trái phép; 1.735vụ/3200 đối tượng vi phạm quy định về XNC và 1.342 vụ/1.808 đối tượng vi phạm pháp luật khác; không làm thủ tục XNC cho 733 trường hợp có thông tin trùng với thông tin trong danh sách chưa cho nhập cảnh, chưa được xuất cảnh; 312 vụ/312 đối tượng sử dụng hộ chiếu, giấy tờ không còn giá trị sử dụng; phát hiện, bắt giữ 43 đối tượng có quyết định truy nã... Đồng thời, thu giữ số hộ chiếu, giấy tờ không còn giá trị sử dụng, bàn giao cho cơ quan quản lý XNC Bộ Công an theo quy định.

Bên cạch những kết quả đạt được, quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát và làm thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ, một số cán bộ, nhân viên cửa khẩu chưa chấp hành nghiêm các quy định, như: Khi thực hiện nhiệm vụ chưa tuân thủ đúng các quy định của pháp luật; công tác kiểm tra hộ chiếu, giấy tờ ở một số cán bộ cửa khẩu có lúc chưa chặt chẽ, còn mang tính hình thức, dẫn đến để sót, lọt đối tượng sử dụng hộ chiếu, giấy tờ giả để XNC; việc cập nhật dữ liệu và đối chiếu, so sánh thông tin người XNC với thông tin trong danh sách quản lý nghiệp vụ của một số cán bộ cửa khẩu chưa chặt chẽ; ý thức trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ của một số cán bộ, nhân viên cửa khẩu chưa cao, chưa chủ động trong nắm tình hình, phát hiện, ngăn chặn các đối tượng lợi dụng XNC để hoạt động vi phạm pháp luật; tư thế, tác phong trong quá trình làm nhiệm vụ của một số cán bộ, nhân viên chưa nghiêm túc, tác phong còn chậm, chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong quá trình làm thủ tục XNC, đặc biệt trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát và làm thủ tục XNC tại các cửa khẩu đường bộ, cán bộ, nhân viên BĐBP cần thực hiện tốt các yêu cầu sau:

Một là, thực hiện đúng quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Xây dựng, quản lý và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn quân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước. Đó là quan điểm cơ bản, đồng thời là yêu cầu chỉ đạo trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, kiểm soát XNC tại cửa khẩu. Để bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, trong hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu, BĐBP cần vận dụng và thực hiện đúng quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội ở khu vực cửa khẩu, bảo vệ lợi ích quốc gia và phục vụ chính sách đối ngoại, hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước ta.

Trong quá trình thực hiện công tác thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ, BĐBP cần quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc quan điểm của Đảng về quốc phòng, an ninh; chủ động nghiên cứu, đánh giá, dự báo chính xác, kịp thời tình hình, xác định đúng, trúng những vấn đề đặt ra đối với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Tổ chức lực lượng tiến hành kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ mọi hoạt động XNC của người, phương tiện; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý các hoạt động vi phạm pháp luật; kiên quyết không để sót, lọt những đối tượng có hành vi lợi dụng XNC để hoạt động gây phương hại đến nền độc lập, tự do của Tổ quốc; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia trong mọi tình huống.

Để thực hiện tốt yêu cầu, cán bộ, nhân viên cửa khẩu phải thường xuyên quán triệt và thực hiện tốt quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và sự chỉ đạo hướng dẫn của cấp trên các cấp. Chủ động nắm chắc mọi diễn biến tình hình, kịp thời xử lý, giải quyết có hiệu quả mọi tình huống xảy ra. Bên cạnh đó, thường xuyên tự nghiên cứu, học tập, rèn luyện nâng cao năng lực nghiệp vụ chuyên môn, bảo đảm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Hai là, bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Xuất phát từ chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế, lưu lượng người, phương tiện XNC Việt Nam có xu hướng tăng; xuất phát từ chương trình cải cách hành chính của Đảng, Nhà nước ta, việc công khai, minh bạch trong hoạt động thủ tục XNC nhằm thu hút khách nước ngoài đến Việt Nam với nhiều mục đích khác nhau, góp phần phát triển kinh tế, xã hội của cả nước nói chung, của địa phương nơi có cửa khẩu nói riêng. Công khai, minh bạch trong hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ là yêu cầu hết sức quan trọng, giúp cho các đối tượng XNC hiểu, nắm được các thông tin và quy định của pháp luật về các loại giấy tờ sử dụng trong XNC, các quy định về bảo đảm an ninh, an toàn trong quá trình làm thủ tục XNC.

Quá trình thực hiện nhiệm vụ tại cửa khẩu, BĐBP cần niêm yết công khai các quy định của pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên về các loại giấy tờ phải nộp và xuất trình đối với từng đối tượng cụ thể. Công khai, minh bạch còn được thể hiện ở việc BĐBP công khai về lực lượng, trang bị, kỹ thuật làm thủ tục XNC tại cửa khẩu và công khai, minh bạch các công việc mà BĐBP đang làm thủ tục tại các cabin XNC, song phải bảo đảm bí mật về nghiệp vụ chuyên môn. Việc công khai, minh bạch trong làm thủ tục XNC tại cửa khẩu đường bộ giúp cho mọi đối tượng NXC Việt Nam đều biết và tiếp cận được, nhằm bảo đảm quyền lợi cho người, phương tiện khi XNC và sẵn sàng cộng tác với lực lượng chức năng tại cửa khẩu trong quá trình làm thủ tục XNC.

Để thực hiện tốt việc công khai, minh bạch, cán bộ thủ tục phải nắm chắc các quy định của pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế và hướng dẫn nghiệp vụ của cấp trên có liên quan đến hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ. Thường xuyên rèn luyện phẩm chất, năng lực, tích cực nghiên cứu, học tập nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, trình độ tin học, ngoại ngữ tạo thuận lợi trong quá trình làm nhiệm vụ ở cửa khẩu.

Ba là, nhanh chóng, chặt chẽ, chính xác trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Xuất phát từ chủ trương đẩy mạnh thực hiện cải cách thủ tục hành chính của Đảng, Nhà nước; xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ và tình hình thực tế hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ của BĐBP, đòi hỏi hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ thực hiện nhanh chóng, chặt chẽ, chính xác, đúng quy định của pháp luật nhằm tạo thuận lợi cho người, phương tiện khi làm thủ tục XNC, đồng thời vẫn bảo đảm chặt chẽ về nghiệp vụ, pháp luật, không để sót, lọt những trường hợp không đủ điều kiện XNC mà vẫn được làm thủ tục XNC.

Thực hiện nhanh chóng, chặt chẽ, chính xác là yêu cầu quan trọng bảo đảm cho hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ của BĐBP đạt hiệu quả cao. Thực tế cho thấy, quá trình làm thủ tục XNC tại cửa khẩu khi số lượng người, phương tiện XNC đông, cán bộ, nhân viên cửa khẩu thực hiện thủ tục không nhanh sẽ gây ùn tắc tại cửa khẩu, nhất là vào thời gian cao điểm hoặc thực hiện nhanh chóng nhưng lại thiếu chặt chẽ, chính xác dẫn đến để sót, lọt những trường hợp chưa đủ điều kiện XNC (như: Hộ chiếu, giấy tờ không còn giá trị, hộ chiếu, giấy tờ giả, đối tượng thuộc diện quản lý nghiệp vụ…). Do đó, quá trình làm thủ tục XNC tại cửa khẩu đường bộ, cán bộ, nhân viên BĐBP cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ và nhanh chóng các bước trong quy trình nghiệp vụ thủ tục bảo đảm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình hội nhập quốc tế hiện nay. Đồng thời, cần có tác phong, phương pháp làm việc khoa học, nắm chắc thứ tự nội dung công việc và làm chủ được các trang bị, kỹ thuật trong quá trình sử dụng; kiểm tra, kiểm soát kỹ từng loại giấy tờ dùng trong XNC; đối chiếu thông tin người XNC với thông tin trong danh sách chưa cho nhập cảnh, chưa được xuất cảnh, tạm hoãn xuất cảnh, đối tượng có quyết định truy nã… một cách tỉ mỉ, cụ thể từng chi tiết, từng thông tin đã có, tránh hiện tượng qua loa, đại khái, bỏ sót, lọt đối tượng vi phạm pháp luật.

Để thực hiện tốt yêu cầu này, cán bộ, nhân viên thủ tục phải thường xuyên nghiên cứu học tập nâng cao kiến thức nghiệp vụ chuyên môn, nắm chắc từng bước, từng công việc cụ thể trong hoạt động thủ tục XNC. Nắm chắc chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ của cấp trên. Đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng trang bị, kỹ thuật hiện đại vào làm thủ tục XNC.

Bốn là, chủ động, linh hoạt trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Xuất phát từ lưu lượng người, phương tiện XNC ngày càng tăng; xuất phát từ âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng ngày càng tinh vi, xảo quyệt; xuất phát từ tình hình hội nhập quốc tế trong điều kiện mới hiện nay; vấn đề chủ động, linh hoạt là yêu cầu quan trọng trong hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ, giúp giải quyết các công việc một cách nhanh chóng, có hiệu quả cao nhất.

Tính chủ động trong hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ đòi hỏi cán bộ, nhân viên cửa khẩu phải tự mình làm chủ được suy nghĩ và hành động của mình, quyết định hành động mà không bị chi phối bởi người khác hoặc hoàn cảnh bên ngoài. Do đó, để chủ động trong công việc, cán bộ, nhân viên cửa khẩu nắm chắc chức trách, nhiệm vụ và những công việc cụ thể phải làm; nắm chắc các quy định pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế có liên quan để chủ động xử lý, giải quyết các tình huống xảy ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Tính linh hoạt trong hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ được thể hiện ở khả năng quan sát, tìm hiểu, nhận định, đánh giá tình hình của cán bộ, nhân viên cửa khẩu một cách nhanh chóng, có độ chính xác cao trong mọi tình huống có thể xảy ra trong quá trình làm thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ. Từ đó, có phản ứng nhanh, nhạy trong xử trí, ứng phó với tình huống đó cho phù hợp với tình hình thực tế, không cứng nhắc tuân theo nguyên tắc.

Để thực hiện tốt yêu cầu, cán bộ, nhân viên thủ tục cần tích cực, chủ động nghiên cứu, tự học tập và trau dồi kiến thức nghiệp vụ chuyên môn, kiến thức về pháp luật, ngoại ngữ, tin học; tự rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp, tích lũy kinh nghiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và học hỏi kinh nghiệm của người đi trước. Đồng thời, có ý thức tổ chức kỷ luật cao, có như vậy mới chủ động, linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

Năm là, văn minh, lịch sự trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

Văn minh, lịch sự trong hoạt động thủ tục XNC ở cửa khẩu đường bộ của BĐBP là yêu cầu hết sức quan trọng, thể hiện nền văn hóa của một quốc gia trong giao lưu, tiếp xúc với người nước ngoài. Bởi vì, BĐBP là người đầu tiên tiếp xúc với người nước ngoài khi đến Việt Nam, người Việt Nam nhập cảnh về nước và là người cuối cùng tiễn khách nước ngoài rời khỏi Việt Nam, người Việt Nam xuất cảnh ra nước ngoài. Do đó, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại cửa khẩu đường bộ, cán bộ, nhân viên cửa khẩu phải có tác phong làm việc khoa học, có thái độ hòa nhã, cử chỉ thân thiện khi tiếp xúc với hành khách đến làm thủ tục XNC như: Mang mặc đúng tư thế, tác phong trong quá trình làm nhiệm vụ, có phong cách giao tiếp nhẹ nhàng, thái độ ứng xử lịch thiệp và khôn khéo, nhanh nhạy trong xử lý các tình huống xảy ra...

Để thực hiện tốt yêu cầu, trước hết cấp ủy, chỉ huy các cấp thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng nâng cao nhận thức chính trị, bản lĩnh nghề nghiệp cho cán bộ, nhân viên cửa khẩu. Đồng thời, quán triệt, nhắc nhở cán bộ, nhân viên cửa khẩu chấp hành nghiêm các quy định trong tiếp xúc, giao tiếp với người nước ngoài cũng như khách trong nước. Cán bộ, nhân viên cửa khẩu thường xuyên tự trau dồi kiến thức, học tập, rèn luyện nâng cao tư thế, tác phong và phong cách của quân nhân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ./.

                                                                                            Nguyễn Đức Mạnh

Tài liệu tham khảo

1. Báo cáo tổng kết công tác cửa khẩu các năm 2015, 2016, 2017, 2018, 2019.

2. Giáo trình nghiệp vụ quản lý cửa khẩu, Nxb Công an nhân dân, 2017.