Vua Lê Đại Hành với sự nghiệp bảo vệ biên cương

Nhắc đến vua Lê Đại Hành, mọi người luôn nhớ tới hình ảnh một vị tướng tài ba đã được Thái hậu Dương Vân Nga cùng tập thể tướng lĩnh tiến bộ triều Đinh sáng suốt trao cho áo bào lên ngôi báu, để lãnh đạo quân dân cả nước kháng chiến “chống thù trong, giặc ngoài”, bảo vệ Nhà nước Đại Cồ Việt non trẻ. Cũng từ những chiến công phá Tống phía Bắc, dẹp yên quân Chiêm Thành phía Nam mà Thập đạo Tướng quân Lê Hoàn, sau là vua Lê Đại Hành, đã được xếp vào những vị vua tài giỏi trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

heo thống kê qua các thư tịch cổ, đích thân vua Lê Đại Hành đã nhiều lần cầm quân đi dẹp loạn ở các vùng biên trong cả nước: Năm 981, 997 đánh dẹp Chiêm Thành ở phương Nam; năm 989, 996, 997, 999, 1000, 1001 dẹp nội loạn tại vùng Hoan Ái, Triều Dương, Đỗ Động Giang, Phong Châu... Ngoài ra, còn thường xuyên cử các tướng lĩnh đi tuần tra, kiểm soát các vùng đất liền cũng như ven biển để nắm vững an ninh biên giới. Năm 1000, “Sai Thống tướng Từ Mục đi tuần ở miền Hải Tây, Ngô Tử An đi tuần cõi Bắc để dò xét tình hình biên giới”. 

Sau 10 năm giao hảo dưới hình thức trao đổi sứ giả, biếu phương vật, phong tặng, năm 993, triều Tống sai Vương Thế Tắc và Lý Cư Giản chính thức thừa nhận việc Lê Hoàn nắm quyền quản lý nước Đại Cồ Việt thay thế nhà Đinh, phong cho Lê Hoàn làm Giao Chỉ Quận vương, năm 997 gia phong Nam Bình vương. Từ đó đến khi Lê Hoàn mất năm 1005, hầu như chỉ vài lần đoàn sứ của Tiền Lê sang Tống, chứ tuyệt nhiên không có đoàn sứ giả của Tống sang ta nữa. Đây là một thắng lợi trong đối ngoại thời xưa, quan hệ hữu hảo giữa Lê - Tống vẫn luôn được duy trì, nhưng quan trọng hơn là chấm dứt hoàn toàn mọi hành động hạch sách, nhũng nhiễu của các viên sứ Tống đối với triều đình, dân chúng Đại Cồ Việt ở nơi biên giới và trong nước.

Thắng lợi trên mặt trận ngoại giao trong thời kỳ Lê Hoàn nắm quyền đã tạo một ảnh hưởng tốt ngay cả sau khi ông đã qua đời. Vào cuối năm 1005, con trai của Lê Hoàn là Lê Long Đĩnh kế tục sự nghiệp quản lý đất nước, lập tức phía Tống đã dấy lên một kế hoạch tìm hiểu và đưa ra dự định xâm lược nước ta. Sau hơn một năm daò xét nội tình triều Lê, định liệu phương lược, tháng 6 - 1006, viên Tri châu Quảng Châu dâng tấu xâm lược nước ta: “Nếu triều đình chuẩn y, xin lấy binh và cho thêm 5.000 quân mạnh ở Kinh Hồ, thủy bộ cùng tiến có thể bình định được ngay”. Vua Tống Chân Tông không dám quyết định, thác cớ rằng: “Họ Lê thường sai con vào chầu, góc biển yên tĩnh, không mất trung thuận, nay nghe tin mới chết (chỉ vua Lê Hoàn), chưa có lễ thăm viếng, đã vội đánh kẻ có tang, há phải là việc làm của bậc vương giả”. Sau đó, Chân Tông còn nêu lên lý do về khí hậu, dịch bệnh, nhắc nhở các biên thần cần chú trọng việc bảo vệ biên cương: “Giao Châu nhiều lam chướng dịch lệ, nếu đem quân sang đánh thì chết hại tất nhiều, nên cẩn thận giữ gìn cõi đất của tổ tông mà thôi”.

Năm 1009, Lê Long Đĩnh cử sứ giả sang Tống xin được kinh Đại Tạng, áo giáp mũ trụ giát vàng. Sứ ta đem biếu Tê ngưu đã thuần dưỡng, Tống Chân Tông cho rằng Tê ngưu không hợp thủy thổ Trung Quốc, muốn trả lại, nhưng trong lòng e ngại, sợ trái ý vua Đại Cồ Việt. Sau khi sứ ta về, mới sai người lén thả Tê ngưu ra bãi biển. Cũng trong chuyến đi này, Lê Long Đĩnh sai sứ giả ta đưa ra vấn đề cho phép dân nước ta được đến buôn bán tại bạc dịch trường (nơi buôn bán tại biên giới và cảng biển) ở Ung Châu (Nam Ninh ngày nay), nhưng vua Tống không dám, chỉ đồng ý cho người nước ta đến trao đổi hàng hóa tại bạc dịch trường ở Liêm Châu và trấn Như Hồng.

Với khả năng quân sự và ngoại giao tài giỏi của mình, vua Lê Đại Hành sinh thời đã khiến cho kẻ thù khiếp sợ mỗi khi tiếp kiến và đối đầu. Tống Chân Tông là vua đã bị quân đội Tiền Lê đánh bại ý đồ thôn tính Đại Cồ Việt vào cuối thế kỷ thứ X, sau đó cũng từng phải công nhận Lê Hoàn là người “Nghĩa dũng gồm đủ, trung hậu quả cảm, được lòng mọi người trong nước”. Uy tín và ảnh hưởng của nhà vua cùng với nỗ lực xây dựng quốc gia vững mạnh ở cuối thế kỷ X đầu thế kỷ XI, khiến cho triều đình Tiền Lê được kéo dài trong vòng gần 30 năm (980 - 1009). Trên cơ sở đó, tạo ra được nền tảng vững chắc cho chính sách bảo vệ biên cương của quốc gia Đại Cồ Việt. Có thể nói, việc an ninh biên giới phía Bắc được giữ vững, những thành quả quan trọng trong xây dựng và củng cố nền quốc phòng, ngoại giao của Nhà nước Đại Cồ Việt có công lao to lớn của vua Lê Đại Hành.

TS. Nguyễn Hữu Tâm