Tỉnh Hà Giang phối hợp xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia

Xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia (BGQG) là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị (HTCT). Do vậy, việc nâng cao chất lượng phối hợp giữa hệ thống chính trị ở khu vực biên giới (KVBG) với Bộ đội Biên phòng (BĐBP) có ý nghĩa quan trọng, tạo sức mạnh tổng hợp trong việc bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Tỉnh Hà Giang có đường biên giới giáp nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa là 277,525km; đi qua 7 huyện (36 xã). Khu vực biên giới tỉnh Hà Giang có cấu trúc địa hình tương đối phức tạp, độ chia cắt lớn, có tổng số 343 thôn bản, trong đó 122 thôn bản của 7 huyện biên giới giáp với 4 huyện: Mã Quan, Ma Ly Pho, Phú Ninh, Châu Vân Sơn, tỉnh Vân Nam và huyện Na Pô, tỉnh Quảng Tây - Trung Quốc. Có 9 cửa khẩu tiểu ngạch và 1 cửa khẩu quốc gia, 12 đồn biên phòng đóng trên địa bàn, gồm 19 dân tộc, trong đó dân tộc Mông chiếm 59%, Dao: 11%, Nùng: 9%, Tày: 3,9% còn lại là các dân tộc khác (tính đến 30/9/2012). Về mặt tổ chức, HTCT ở cơ sở KVBG tỉnh Hà Giang bao gồm tổ chức đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các thành viên. Tổng số cán bộ cơ sở KVBG tỉnh Hà Giang mỗi xã, thị trấn (tính theo số người được hưởng phụ cấp hoặc sinh hoạt phí hàng tháng từ nguồn ngân sách của Nhà nước và các nguồn kinh phí khác) trung bình 23 người/1 xã.

Trong những năm qua, HTCT ở cơ sở KVBG tỉnh Hà Giang đã từng bước được củng cố, phát huy được vai trò trong phát triển kinh tế - xã hội, phối hợp với lực lượng BĐBP triển khai thực hiện các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước về xây dựng và bảo vệ BGQG góp phần quan trọng vào ổn định trật tự an toàn xã hội, an ninh biên giới và lãnh thổ quốc gia. Trọng tâm là Chỉ thị số 15/1998/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chỉ đạo xây dựng và phát triển KT-XH, củng cố QP-AN ở các xã biên giới và hải đảo; Nghị quyết số 80/2011/NQ-TW của Chính phủ về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011 - 2020 ở các xã biên giới,... Qua tổ chức thực hiện đã đạt được kết quả trên nhiều lĩnh vực, đến nay 100% các xã, thị trấn biên giới có đường ô tô đến trung tâm xã, 100% xã có từ 1 - 2 nhà lớp học 2 tầng, 95% xã có trụ sở 2 tầng; 100% xã được xây dựng trạm xã 2 tầng, 100% xã có điện thoại; 100% xã có điện thắp sáng; 55% người dân được sử dụng nước hợp vệ sinh,… Thu nhập bình quân 3,85 triệu đồng/người/năm, bình quân lương thực 412/kg/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 40,22%, tỷ lệ nhà kiên cố, bán kiên cố đạt 62,1%, các đồn biên phòng được xây dựng khang trang; xây dựng triển khai các chương trình dự án phát triển KT- XH trên biên giới, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng địa phương, kè sông suối, cột mốc biên giới, tham gia xây dựng các điểm trường và hàng chục công trình dân sinh trên biên giới...

Cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng Nghĩa Thuận (Hà Giang) thường xuyên phối hợp tuần tra,
 bảo vệ đường biên, cột mốc, đảm bảo an ninh biên giới trên địa bàn.

Phối hợp thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh BGQG, hoàn thành tốt việc bàn giao và quản lý đường biên giới mới, thực hiện việc giao nhận đất theo kết quả phân giới cắm mốc, giao đường biên, cột mốc cho thôn, xóm và các hộ gia đình tự quản; lãnh đạo, chỉ đạo, duy trì thực hiện Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới, Quy chế cửa khẩu biên giới Việt Nam - Trung Quốc, đồng thời chủ động, tăng cường quan hệ đối ngoại biên phòng, đối ngoại nhân dân; tạo thuận lợi cho các hoạt động lưu thông biên giới; tham mưu cho cấp trên và phối hợp giải quyết có hiệu quả các vụ việc phát sinh trên biên giới, giữ vững ổn định tình hình, góp phần xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển với nước láng giềng; đảm bảo an ninh trật tự và xây dựng khu vực phòng thủ, cụm tác chiến biên phòng có hiệu quả; phát hiện, xử lý, giải quyết các vụ việc phát sinh trên biên giới nhất là các vụ việc liên quan đến chủ quyền lãnh thổ, an ninh trật tự, không để xảy ra điểm nóng, phức tạp kéo dài.

Phối hợp với các đồn biên phòng lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, gắn với phát triển KT-XH, xây dựng củng cố cơ sở chính trị, tăng cường QP-AN và đối ngoại ở KVBG, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương; phát huy được sức mạnh tổng hợp trong xây dựng, quản lý, bảo vệ BGQG, xây dựng KVBG vững mạnh về mọi mặt. Từ đó, đã củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, với cấp uỷ, chính quyền địa phương và lực lượng BĐBP; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, củng cố thế trận lòng dân, đảm bảo cho thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở KVBG.

Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của BĐBP, tình hình thực tế của địa bàn biên giới và yêu cầu nhiệm vụ xây dựng củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, tháng 3/1999, Đảng uỷ, Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh đã tuyển chọn điều động 33 đồng chí cán bộ BĐBP tăng cường cho 33 xã, thị trấn biên giới, trực tiếp tham gia đảm nhiệm các chức danh như: bí thư, phó bí thư đảng uỷ, phó chủ tịch UBND, đại biểu HĐND, uỷ viên uỷ ban và trưởng công an xã (có 9 đồng chí giữ cương vị bí thư, phó bí thư chi bộ, đảng bộ xã; 3 đồng chí là đại biểu HĐND và 1 đồng chí làm phó công an xã). Cuối năm 2006, Đảng uỷ, Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh tiếp tục lựa chọn, điều động 34 cán bộ BĐBP tăng cường đợt 2 cho 34 xã, thị trấn biên giới, được Thường vụ đảng uỷ các huyện biên giới bổ nhiệm giữ chức bí thư đảng uỷ, 1 đồng chí, giữ chức phó bí thư đảng uỷ 33 đồng chí. Các cán bộ BĐBP tăng cường đã giữ vững bản lĩnh chính trị, khắc phục khó khăn, đoàn kết chặt chẽ, tham mưu tốt cho cấp uỷ địa phương đề ra nghị quyết lãnh đạo, xây dựng quy chế làm việc, xây dựng kế hoạch đào tạo cán bộ, hướng dẫn cụ thể cho đội ngũ cán bộ xã về cách xây dựng nghị quyết, quy trình tổ chức sinh hoạt, học tập, duy trì nghiêm chế độ thường trực tại trụ sở xã, tuyên truyền vận động nhân dân tích cực sản xuất, áp dụng các tiến bộ KHKT vào sản xuất, nâng cao đời sống, xóa đói giảm nghèo, vì vậy hàng năm tỷ lệ đói nghèo của các xã, thị trấn biên giới giảm từ 7 - 9%/ năm. Tổ chức triển khai, thực hiện có hiệu quả mô hình BĐBP giúp dân (01 mô hình của Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh và mỗi đồn biên phòng thực hiện 01 mô hình); nhiều dự án, mô hình BĐBP giúp dân đã thành công đã đem lại hiệu quả thiết thực, có ý nghĩa kinh tế, chính trị - xã hội quan trọng trên KVBG.

Bên cạnh những thành tựu đạt được nêu trên, theo đánh giá công tác của BĐBP Hà Giang, việc phối hợp giữa HTCT và lực lượng BĐBP trong việc bảo vệ BGQG còn nhiều hạn chế như: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của một số bộ phận cấp ủy, chỉ huy đơn vị, đồn biên phòng còn thiếu sâu sát, thiếu biện pháp cụ thể trong công tác xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới. Đặc biệt, là việc quán triệt các văn bản, chỉ thị, kế hoạch, hướng dẫn của trên; công tác tuyên truyền vận động nhân dân; công tác nắm tình hình, trao đổi thông tin; công tác tham mưu đề xuất với cấp trên và công tác phối hợp, hiệp đồng với các lực lượng... nên hiệu quả chưa cao; chưa kết hợp chặt chẽ giữa lãnh đạo, chỉ đạo với kiểm tra đôn đốc; có lúc, có nơi còn hình thức, chưa vận dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp công tác dân vận vào quá trình thực hiện nhiệm vụ và phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong trong công tác xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới. Chưa phối hợp tốt tổ chức phong trào “quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an toàn trật tự xóm, bản khu vực biên giới”, nên một số nơi vẫn xảy ra một số vụ việc vi phạm Hiệp định về Quy chế quản lý biên giới (năm 2012 xảy ra 7 vụ, xâm hại 7 cột mộc biên giới; nhân dân canh tác vượt quá đường biên giới 5 vụ, xuất nhập cảnh trái phép 22 vụ, di cư tự do 12 vụ/15 hộ, 56 khẩu, phụ nữ kết hôn bất hợp pháp với người Trung Quốc... Tỷ lệ đói nghèo trong đồng bào còn cao (vào mùa giáp hạt, có khi hộ đói nghèo lên tới 60%); các loại tội phạm, như: tàng trữ, buôn bán, sử dụng trái phép chất ma tuý, buôn bán vũ khí, chất nổ, tiền giả, buôn bán phụ nữ, trẻ em, gian lận thương mại qua biên giới; tình trạng truyền đạo trái pháp luật, di dịch cư tự do, tái trồng cây thuốc phiện,… vẫn diễn ra phức tạp. Lợi dụng đặc điểm đó, các thế lực thù địch ra sức tuyên truyền, xuyên tạc chống phá quyết liệt trên địa bàn. Một mặt, chúng thổi phồng những hạn chế, yếu kém trong quản lý, điều hành KT-XH của chính quyền ở cơ sở; mặt khác, chúng đẩy mạnh các hoạt động móc nối, xây dựng lực lượng, cơ sở ngầm, lôi kéo một số người tham gia các tổ chức phản động, tiếp tế hàng hoá cho bọn tội phạm hoạt động..., gây mất ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội KVBG. Trong khi đó, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành KT-XH, QP-AN của cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể ở cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa thiếu, vừa yếu; tỷ lệ tập hợp các thành viên, hội viên, đoàn viên trong các tổ chức chính trị, xã hội còn thấp...

Từ thực tế đó, để phát huy hơn nữa hiệu quả công tác phối hợp giữa HTCT ở cơ sở KVBG và lực lượng BĐBP trong bảo vệ, xây dựng, quản lý và bảo vệ BGQG hiện nay, cần tập trung giải quyết mấy vấn đề cơ bản sau đây:

Một là, tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc quan điểm, đường lối quốc phòng, quân sự của Đảng. Theo đó, cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, hội nhập quốc tế .

Hai là, phối hợp với các đồn biên phòng nắm tình hình địa bàn, tình hình hoạt động của nhân dân và tình hình hoạt động của các loại đối tượng thường xuyên đi lại khu vực trong và ngoài biên giới; tình hình liên quan đến các biến động của đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua đó xác minh, xử lý kịp thời các nguồn tin liên quan để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các hoạt động chống phá. Các thành viên trong HTCT còn phải thường xuyên điều tra cơ bản, nắm chắc các mối quan hệ trong và ngoài biên giới; chủ động phát hiện những tác động xấu vào nội bộ HTCT để phối hợp với lực lượng vũ trang có phương án đấu tranh; đồng thời, tích cực phòng ngừa, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”. Tiếp tục đổi mới, bổ sung, điều chỉnh thế trận bố trí các lực lượng tác chiến kết hợp giữa BĐBP với lực lượng chủ lực địa phương. Huy động sức mạnh tổng hợp tại chỗ để có thể tự chủ, tự giải quyết mọi tình huống khi xảy ra trên địa bàn

Ba là, xây dựng và đưa các tổ (đội) tự quản an ninh, trật tự nhân dân, tổ hoà giải thôn (bản) biên giới đi vào hoạt động có nền nếp; xây dựng quy chế phối hợp giữa xã với đồn biên phòng và các thôn, bản; hướng dẫn các hộ gia đình, dòng họ xây dựng quy ước tự quản thôn, bản, thành lập được tổ tự quản tham gia giải quyết các mâu thuẫn trong nhân dân…

Bốn là, phối hợp với BĐBP tiếp tục thực hiện mô hình cử cán bộ, sĩ quan BĐBP đảm nhiệm chức danh bí thư, phó bí thư đảng ủy xã và phân công đảng viên các tổ, đội công tác của đồn biên phòng, tham gia sinh hoạt với các chi bộ ở thôn, bản. Tiếp tục duy trì hoạt động của phong trào quần chúng tự quản đường biên và an ninh, trật tự, an toàn thôn, bản; xây dựng, nhân rộng các điểm sáng văn hoá, các điển hình tiên tiến, mô hình điểm về sản xuất, phát triển KT-XH gắn với củng cố QP-AN trong KVBG.

Năm là, phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, con người ở KVBG, coi trọng xây dựng tiềm lực kinh tế, củng cố, nâng cao đời sống nhân dân nơi biên giới. Đặt phát triển KT-XH biên giới trong tổng thể chiến lược phát triển chung. Tạo điều kiện để đồng bào yên tâm sinh sống lâu dài vùng biên giới, xây dựng biên giới hiện đại, phồn vinh, bền vững./.

Dương Ánh Phượng