Thế trận biên phòng toàn dân quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thế trận biên phòng toàn dân đã khẳng định được vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong quản lý, bảo vệ độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Nghị quyết 11/NQ-TW ngày 08/8/1995 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII chỉ rõ: “Bộ đội Biên phòng cần phải liên hệ chặt chẽ với quần chúng, dựa vào quần chúng để thực hiện nhiệm vụ, đồng thời phải tích cực xây dựng cơ sở chính trị, xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh, thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trên vùng biên giới”. Thế trận biên phòng toàn dân là hình thái tổ chức bố trí lực lượng, phương tiện, trong đó Bộ đội Biên phòng (BĐBP) làm nòng cốt kết hợp chặt chẽ với các lực lượng vũ trang, các lực lượng khác và quần chúng nhân dân trên từng khu vực biên giới đất liền, biển đảo theo một ý định thống nhất nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong quản lý, bảo vệ độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia cả thời bình và thời chiến. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, Bộ đội Biên phòng cần phải nắm vững những quan điểm cơ bản của Đảng, những yếu tố tác động và thực trạng thế trận hiện nay để xây dựng thế trận biên phòng. Đặc biệt phải nắm vững thành phần, mối quan hệ, yêu cầu, nội dung của thế trận biên phòng. Bài viết này đề cập một số nội dung cơ bản của thế trận biên phòng.

Thứ nhất, xây dựng hệ thống cơ sở chính trị - nền tảng của thế trận biên phòng toàn dân

Xây dựng nền tảng chính trị ở khu vực biên giới ngày càng vững mạnh có vị trí cực kỳ quan trọng trong xây dựng thế trận biên phòng toàn dân, mà “cái gốc”, “cái nền” của chính trị ở khu vực biên giới là hệ thống chính trị ở cơ sở bao gồm: tổ chức cơ sở đảng, chính quyền, công an, dân quân, mặt trận, các tổ chức quần chúng ở địa phương. Đây là những nhân tố cơ bản ở khu vực biên giới, là chỗ dựa đáng tin cậy của quần chúng nhân dân các dân tộc, là nơi tổ chức thực hiện thắng lợi mọi đường lối chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ở địa phương nói chung và nhiệm vụ bảo vệ biên giới nói riêng.

Trong xây dựng thế trận biên phòng toàn dân thì điều quan trọng nhất là xây dựng “thế trận lòng dân” đồng thời phải hết sức chăm lo xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân hùng mạnh, trước hết là chăm lo xây dựng vững mạnh về chính trị và tinh thần. Việc hoạch định chính sách đối với lực lượng vũ trang phải tạo được sức mạnh động lực tinh thần, vật chất, chính sách hậu phương quân đội, hậu phương quốc phòng, hoạch định chính sách thời bình phải nghĩ đến thời chiến.

Trong quá trình quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia phải kết hợp chặt chẽ nhiệm vụ kinh tế, quốc phòng, an ninh và tạo cơ sở vật chất vững chắc cho thế trận biên phòng toàn dân. Trước hết, phải nắm vững quan điểm kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh. Tăng cường đầu tư cho sự phát triển kinh tế - xã hội ở vùng dân tộc, đặc biệt quan tâm tới đời sống của đồng bào ở vùng cao biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng nhằm phát huy thế mạnh của từng vùng, từng dân tộc, tạo nên sức mạnh tổng hợp của cộng đồng các dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Bộ đội Biên phòng phải tích cực làm tham mưu, giúp đỡ chính quyền địa phương và nhân dân xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, cải thiện đời sống, nâng cao dân trí cho nhân dân, trực tiếp giúp đỡ nhân dân phát triển kinh tế- xã hội; đây là mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng biên giới và bảo vệ biên giới.

Thứ hai, tổ chức bố trí các cụm dân cư đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phương và tổ chức huy động nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ biên giới

Trước tình hình không ổn định dân cư ở biên giới cần phải tổ chức lại các cụm dân cư, thực hiện định canh, định cư, xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng an ninh tạo thế và lực mạnh cho thế trận biên phòng toàn dân. Tổ chức đưa dân ra biên giới, trong quy hoạch các cụm dân cư phải gắn với xây dựng khu vực biên giới vững mạnh toàn diện, đảm bảo giữ vững ổn định về chính trị, kinh tế - xã hội, văn hoá lành mạnh, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc, xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị.

Đưa dân ra biên giới phải nhằm mục đích phát triển sản xuất, khai thác tiềm năng kinh tế, củng cố “thế trận lòng dân”, ổn định cuộc sống tinh thần, vật chất của nhân dân. Trong chỉ đạo thực hiện cần căn cứ vào các điều kiện cụ thể khi đưa dân ra biên giới. Tổ chức đưa dân ra biên giới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, là vấn đề chiến lược hết sức quan trọng và cấp bách, có tác dụng trên nhiều mặt đối với việc xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Do đó, cần tập trung làm tốt những vấn đề sau đây:

Tổ chức đưa dân ra biên giới gắn chặt với đầu tư ổn định dân cư tại chỗ, đảm bảo dân sở tại có vững thì dân mới đến có chỗ dựa yên tâm sản xuất. Việc đầu tư ổn định dân cư tại chỗ, trước mắt phải củng cố cơ sở chính trị, nhất là các tổ chức đảng, chính quyền ở xã bản biên giới; xây dựng củng cổ lực lượng dân quân, công an vững mạnh làm nòng cốt giữ gìn an ninh trận tự ở địa phương. Cơ sở chính trị ở các xã biên giới vững mạnh sẽ tạo nên sức mạnh tinh thần và vật chất hết sức to lớn đối với thế trận biên phòng toàn dân, là điều kiện cơ bản để nhân dân ổn định sản xuất, xây dựng cuộc sống; đi đôi với việc củng cố cơ sở chính trị phải đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, trong đó phải xóa được đói ăn, đói chữ, đói thuốc, đói thông tin…giảm được nghèo, giải quyết được những khó khăn, nhất là khó khăn về cơ sở hạ tầng như: giao thông, thuỷ lợi, thủy điện, trường học, trạm xá, bưu điện, chợ, thông tin liên lạc…tạo thuận lợi cho sản xuất phát triển. Cơ sở kinh tế là động lực của xã hội, nền tảng của quốc phòng, an ninh, do đó, đẩy mạnh phát triển kinh tế ở biên giới là cơ sở hết sức quan trọng của thế trận biên phòng toàn dân.

Thứ ba, tổ chức bố trí lực lượng vũ trang đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới trong mọi tình huống

Tổ chức, bố trí sử dụng lực lượng vũ trang - lực lượng chức năng ở biên giới là yêu cầu rất quan trọng của thế trận biên phòng toàn dân. Xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân ở biên giới (quân sự, công an, Bộ đội Biên phòng, dân quân tự vệ…) vững mạnh về chính trị, tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, thành thạo về kỹ thuật, chiến thuật đủ sức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc, tấn công tội phạm, bảo vệ độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Lực lượng vũ trang, vũ khí, phương tiện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ biên phòng và tác chiến phòng thủ. Cùng với việc xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân vững mạnh toàn diện, bố trí sử dụng hợp lý, đạt hiệu quả cần quan tâm xây dựng các lực lượng chức năng quản lý Nhà nước theo chuyên ngành (hải quan, kiểm dịch, văn hoá…) đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Bố trí sử dụng các lực lượng trong thế trận biên phòng toàn dân phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng lực lượng phát huy tốt sức mạnh tổng hợp trong quản lý, bảo vệ biên giới, tác chiến phòng thủ huyện biên giới tạo thành thế trận biên phòng toàn dân liên hoàn, hiểm hóc, vừa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ biên phòng trong thời bình và tác chiến phòng thủ khi có chiến tranh.

Thứ tư, xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật, công trình kỹ thuật đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia

Xây dựng cơ sở vật chất, trang bị kỹ thuật là một nội dung quan trọng trong xây dựng lực lượng vững mạnh, là yêu cầu không thể thiếu nhằm đảm bảo cho các lực lượng bảo vệ biên giới hoàn thành tốt nhiệm vụ. Vì vậy, phải tăng cường đầu tư kinh phí, xây dựng cơ sở vật chất, trang bị vũ khí, phương tiện kỹ thuật cho Bộ đội Biên phòng để nâng cao hiệu quả chiến đấu và công tác quản lý bảo vệ biên giới trong tình hình mới.

Thứ năm, lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng thế trận biên phòng toàn dân

Tăng cường quốc phòng, giữ vững an ninh quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ là nhiệm vụ trong yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước và của toàn dân, trong đó quân đội và Công an là lực lượng nòng cốt. Đồng thời, quán triệt Nghị quyết 11 của Bộ Chính trị BCHTW Đảng khoá VII: “Xây dựng và bảo vệ biên giới quốc gia là nhiệm vụ chung của toàn Đảng, toàn dân, của tất cả các ngành, các cấp, của Nhà nước và các đoàn thể”.

Xây dựng thế trận biên phòng toàn dân là nghệ thuật tổ chức, bố trí, sử dụng lực lượng và là một bộ phận trong nghệ thuật quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, trong đó  lực lượng Bộ đội Biên phòng là nòng cốt để tiến hành các hoạt động tác chiến bảo vệ biên giới, góp phần thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng thế trận biên phòng toàn dân là nhiệm vụ của Đảng, của Nhà nước, trực tiếp là cấp uỷ đảng, chính quyền địa phương cấp tỉnh, huyện có biên giới trong việc xây dựng hệ thống chính trị ở địa phương.

Thế trận biên phòng toàn dân là một bộ phận cấu thành nền biên phòng toàn dân, có đặc điểm nổi bật là tổ chức bố trí lực lượng toàn diện, tổng hợp các tiềm lực của đất nước ở khu vực biên giới, vùng biển theo ý định chiến lược quản lý, bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị, lấy chiến lược quốc phòng, an ninh làm nòng cốt. Vì vậy, tổ chức lãnh đạo, chỉ huy điều hành tập trung thống nhất trong phạm vi toàn quốc, trên từng tuyến biên giới, vùng biển ở từng địa phương là nguyên tắc đảm bảo cho thế trận biên phòng toàn dân thực hiện đúng nhiệm vụ, đạt hiệu quả cao, đáp ứng yêu cầu bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.

TS Hoàng Minh Hiểu