Những người bảo vệ đường biên giới

Kể từ khi Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Bộ Tư lệnh Biên phòng phát động phong trào "Quần chúng tham gia tự quản đường biên, mốc quốc giới và an ninh trật tự khu vực biên giới", trên cả nước đã có gần chín nghìn thôn, bản, ấp đăng ký tự quản đường biên, mốc quốc giới, 3.500 tổ tự quản ra đời với 4.000 cơ sở nhân cốt được xây dựng. Trong đó, nhiều già làng, trưởng bản đóng vai trò quan trọng trong giáo dục, vận động con cháu và nhân dân tham gia phong trào, tiếp tục giữ gìn mối quan hệ với nhân dân các nước láng giềng, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị. 

Quên mình vì biên giới

Không đợi đến khi phong trào được phát động, ngay từ năm 1984, gia đình ông Vi Văn Dong ở bản Ho, xã Hiền Kiệt, huyện Quan Hóa, tỉnh Thanh Hóa đã tự nguyện giúp đỡ Đồn Biên phòng Hiền Kiệt bảo vệ cột mốc G10. Đồng thời, ông còn vận động con cháu trong gia đình, dòng họ và nhân dân trong bản tham gia bảo vệ biên giới, cột mốc của Tổ quốc. Ông đã cùng với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Hiền Kiệt và nhân dân trong bản phát quang đường tuần tra biên giới hàng trăm lần. Trong một lần đi phát quang, ông Dong phát hiện một số đồng bào Mông nước bạn đã tiến vào sát khu vực biên giới để tìm đất ở, phát nương trái phép. Ông đã trực tiếp tuyên truyền giải thích cho họ về đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước Việt Nam về định canh, định cư và kịp thời báo cho chính quyền địa phương ngăn chặn hành vi nhập cư trái phép.

Thực hiện chủ trương tăng dày, tôn tạo mốc biên giới giữa Việt Nam và Lào nói chung, tỉnh Thanh Hóa (Việt Nam) và tỉnh Hủa-phăn (Lào) nói riêng, bản thân ông Dong đã được cán bộ Đồn Biên phỏng Hiền Kiệt trực tiếp tuyên truyền để rồi ông mang những chủ trương đó về với bà con. Mỗi khi đến từng gia đình tuyên truyền về bảo vệ đường biên, cột mốc, ông thường ví von: "Bảo vệ đường biên, cột mốc và an ninh trật tự thôn, bản cũng giống như bảo vệ bờ rào ở mỗi gia đình". Với cách truyền đạt đơn giản, dễ hiểu ấy, bà con trong bản hiểu ra vấn đề rất nhanh và từ đó nhiệt tình tham gia cùng bộ đội biên phòng thực hiện tốt nhiệm vụ.

Xứng đáng là cổ thụ của dân làng

Già làng Tằng A Quay - người dân tộc Dao ở bản Nà Lý 2, xã Quảng Đức, huyện Hải Hà (Quảng Ninh) bước sang tuổi 78, nhưng chưa ngày nào già ngừng công việc tuyên truyền, vận động đẩy mạnh phong trào quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh trật tự thôn, bản khu vực biên giới. Già Tằng A Quay đã giữ nhiều cương vị lãnh đạo của xã. Hơn ba mươi năm gắn bó với mảnh đất quê hương biên giới, dù ở cương vị công tác nào già cũng xông xáo và nhiệt huyết, là hạt nhân tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân thay đổi tập tục canh tác, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi cho năng suất, giá trị kinh tế cao góp phần nâng cao đời sống cho nhân dân.

Từ năm 2003 đến nay, già làng Tằng A Quay chuyên tâm cùng với cán bộ MTTQ, Hội người cao tuổi của xã tích cực tuyên truyền, vận động các hộ gia đình trong bản, trong xã phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và cán bộ, chiến sĩ biên phòng Đồn Biên phòng Quảng Đức phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời nhiều vụ việc vi phạm quy chế biên giới như vượt biên buôn lậu, chặt gỗ, tre, nứa, nổ mìn đánh cá trái phép trên sông suối... góp phần giữ vững an ninh trật tự khu vực biên giới. Năm 2007, già Quay được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tặng Kỷ niệm chương "Vì chủ quyền an ninh biên giới". Quảng Đức hôm nay tuy còn hộ nghèo nhưng nhân dân trong vùng phát huy ý thức không du canh, du cư, loại bỏ hủ tục lạc hậu, bám đất bám rừng và đặc biệt là hăng hái tham gia vào phong trào giữ gìn chủ quyền, an ninh biên giới, có công lao đóng góp lớn của già làng Tằng A Quay.

Trưởng thôn Ma Hồng Phủ hướng dẫn đồng bào thu hoạch

thảo quả trong khu vực đất biên giới được giao tự quản.

Con người của những cuộc thương thuyết

Ông trưởng thôn vùng biên Choán Ván (Mường Khương, Lào Cai), Ma Hồng Phủ năm nay tuy mới hơn 60 tuổi nhưng những lời nói của ông rất có trọng lượng không chỉ với bà con thôn, bản mà còn đầy sức thuyết phục trong các vụ thương thuyết đối với người dân nước bạn trong những vụ việc liên quan đến đường biên, cột mốc.

Năm 1989, theo kế hoạch ổn định dân cư của huyện Mường Khương, gia đình ông Ma Hồng Phủ ra định cư sát đường biên. Ông còn kêu gọi thêm 12 gia đình khác cùng theo. Những ngày đầu lập nghiệp, các gia đình đối diện với rất nhiều khó khăn, chưa có đất canh tác, nhà ở tạm bợ, thôi thúc ông cùng bà con khai hoang những mảnh đất gần nhà trồng cây ngắn ngày để có cái ăn. Sau đó vỡ ruộng, vỡ nương để gieo cấy lúa.

Được sự hướng dẫn của Đồn Biên phòng 241, ông Phủ và bà con trong thôn đã tích cực tham gia bảo vệ biên giới. Tám hộ dân trong thôn có ruộng nương sát đường biên đã thành lập tổ tự quản đường biên, cột mốc với phương châm: "Ở đâu có biên giới, ở đó có dân bảo vệ biên giới. Tất cả các dân tộc, các dòng họ, các thôn, bản đều tham gia bảo vệ biên giới như bảo vệ đất, bảo vệ nhà của mình". Với đoạn đường biên dài hơn 4 cây số mà tổ tự quản đảm trách, ông Phủ và bà con Choán Ván luôn tâm niệm không chỉ giữ vững được cột mốc biên giới nguyên vẹn mà còn phải tạo được mối quan hệ hữu nghị giữa nhân dân hai bên. Ông Phủ nói: "Để đấu tranh giữ đất biên giới có nhiều cách làm, trong đó phải lấy lý, lấy tình để vận động, thuyết phục, giác ngộ và có sự hướng dẫn của bộ đội biên phòng". Năm 1995, trong buổi tuần tra cùng cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 241, ông Phủ phát hiện ở khu vực mốc 137 người dân nước bạn trồng quá canh sang đất ta 2ha thảo quả.

Mốc 137 nằm trong rừng già, rất khó nhận do vậy người dân nước bạn đã trồng thảo quả từ vài năm trước. Dưới sự hướng dẫn của Đồn Biên phòng 241, ông Phủ và bà con trong thôn đã vận động người dân phía bạn nhận tiền hỗ trợ mua cây giống để trả lại diện tích thảo quả quá canh cho ta. Với uy tín trưởng thôn, ông trực tiếp sang gặp các chủ nương thảo quả, đồng thời thuyết phục trưởng thôn nước bạn tác động thêm bạn giúp thêm. Ông Phủ bày tỏ quan điểm: Người dân phía bạn làm thế là vi phạm đường biên. Để giải quyết vấn đề ổn thỏa cho cả hai bên có nhiều cách giải quyết. Tuy nhiên trong trường hợp này để người dân hai bên tự giải quyết nhanh chóng và thuận lợi hơn". Cũng trong những lần đi tuần tra, ông Phủ phát hiện nhiều ngôi mộ của nước bạn chôn trên đất của ta. Nhiều người dân nước bạn ban đầu không chịu di dời vì cho rằng cứ thấy rừng già thì chôn chứ không rõ đường biên ở đâu. Sau nhiều lần thương thuyết, các ngôi mộ đã được di dời về bên đất bạn. Sau nhiều vụ thương thuyết thành công ông Phủ rút ra kinh nghiệm: Phải dùng cái tình để người dân bạn hiểu được cái lý mà thực hiện thì sẽ duy trì và phát triển được mối quan hệ láng giềng thân thiện.

Những đóng góp tích cực trong công tác bảo vệ, giữ gìn an ninh vùng biên, trưởng thôn Ma Hồng Phủ đã vinh dự được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tặng Kỷ niệm chương "Vì chủ quyền an ninh biên giới".

ĐẶNG THANH HÀ