Nâng cao nhận thức bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia trên biển trong tình hình mới của BĐBP

Nước ta có bờ biển dài 3.260km và diện tích các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền rộng trên 1 triệu ki lô mét vuông. Vùng biển nước ta có vị trí quan trọng về an ninh- quốc phòng và nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế biển.

Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật liên quan về biển: ngày 12/5/1977, Chính phủ ta ra Tuyên bố về lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam và ngày 12/11/1982, Chính phủ ta ra Tuyên bố về đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải; ngày 23/6/1994, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam Khoá IX, kỳ họp thứ V đã ra Nghị quyết phê chuẩn Công ước của LHQ về Luật Biển 1982; Luật Biên giới quốc gia ngày 17/6/2003 và Nghị định 161/2003/NĐ-CP ngày 18/12/2003 về Quy chế Khu vực biên giới biển... Ngoài ra, nước ta đã đàm phán phân định vùng biển với một số nước có vùng biển tiếp giáp (với Trung Quốc ở vịnh Bắc Bộ; với Thái Lan ở vùng biển Tây Nam; phân định Thềm lục địa (TLĐ) với Inđônêxia). Đó là những cơ sở pháp lý quan trọng để tổ chức công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia và giữ gìn an ninh trật tự trên các vùng biển của nước ta; đồng thời là cơ sở để tiếp tục tiến hành đàm phán phân định ranh giới vùng biển với các nước liên quan.

Tình hình liên quan đến chủ quyền, an ninh trật tự trên các vùng biển nói chung và ở khu vực biên giới biển nói riêng cơ bản ổn định. Các hiệp định phân định vùng biển, hiệp định hợp tác nghề cá ký với các nước được thực hiện đầy đủ, hiệu quả, là một trong những nhân tố tích cực góp phần giữ vững chủ quyền, an ninh trật tự và tạo môi trường ổn định, thuận lợi cho phát triển kinh tế biển. Các lực lượng tuần tra, kiểm soát trên biển (chuyên trách và chuyên ngành) không ngừng được củng cố về mọi mặt, ngày càng phát triển và phối hợp chặt chẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh trật tự trên biển, nhất là trên những vùng biển trọng điểm.

Tuy nhiên, liên quan đến chủ quyền, an ninh trật tự trên biển vẫn còn một số yếu tố phức tạp, nổi lên:

- Do vùng biển nước ta có nguồn lợi hải sản phong phú, lợi dụng sơ hở trong công tác tuần tra, kiểm soát của các lực lượng và những ngày thời tiết trên biển không thuận lợi, một số tàu cá nước ngoài vi phạm khai thác hải sản trái phép, tập trung ở vùng biển vịnh Bắc Bộ và vùng biển Tây Nam;

- Tình hình liên quan đến chủ quyền trên biển Đông, nhất là ở khu vực vùng biển quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nhiều nhân tố mất ổn định.

- Tình hình buôn lậu, gian lận thương mại; sử dụng chất nổ, xung điện khai thác hải sản trái phép; tranh chấp ngư trường; tình hình an ninh nông thôn... vẫn xảy ra ở nhiều địa bàn ven biển.

- Tình hình ngư dân ta bị nước ngoài bắt, xử lý còn xảy ra nhiều. Nguyên nhân chủ yếu do lợi ích cục bộ về kinh tế, một số ngư dân đã vi phạm sang vùng biển các nước để khai thác hải sản và bị bắt giữ, làm ảnh hưởng đến công tác đối ngoại của Nhà nước ta và gây thiệt hại về kinh tế đối với ngư dân.

Để góp phần nâng cao nhận thức bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia trên biển trong tình hình mới, cần nghiên cứu và làm tốt một số nội dung sau:

1. Thường xuyên nghiên cứu, tìm hiểu nội dung liên quan của Công ước  của Liên hợp quốc về Luật biển 1982 và các hiệp định về phân định vùng biển, hiệp định hợp tác nghề cá ký với các nước liên quan, trong đó nắm vững tính chất pháp lý của từng vùng biển (nội thuỷ, lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng Đặc quyền kinh tế (ĐQKT), TLĐ); từng đường phân định (đường phân định lãnh hải; đường phân định vùng ĐQKT; đường phân định TLĐ) và các vùng nước quy định trong Hiệp định Hợp tác nghề cá... Trên cơ sở đó cùng với nắm, hiểu các văn bản pháp luật của Nhà nước có liên quan để phục vụ cho công tác bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trên biển đạt hiệu quả cao, đặc biệt vận dụng trong xử lý các vụ việc vi phạm xảy ra có liên quan đến yếu tố chủ quyền vùng biển; phục vụ tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân ven biển biết, chấp hành đúng các quy định của pháp luật, tích cực tham gia trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới vùng biển của Tổ quốc.

2. Chủ động nắm chắc tình hình trên các vùng biển, trong đó tập trung ở khu vực biên giới biển; kịp thời phát hiện âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các loại đối tượng để tham mưu chỉ đạo xử lý các vụ việc xảy ra đảm bảo đúng chủ trương đối sách, pháp luật và thông lệ quốc tế.

3. Làm tốt vai trò tham mưu cho Đảng, Nhà nước ban hành các chủ trương, văn bản quy phạm pháp luật nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trên biển; tham mưu cấp uỷ, chính quyền địa phương triển khai thực hiện phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh ở địa phương, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 4 (Khóa X) về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020.

4. Tăng cường công tác phối hợp hiệp đồng với các lực lượng liên quan, nhất là với Hải quân, Cảnh sát biển, Kiểm ngư nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trên biển; đảm bảo trên các vùng biển trọng điểm luôn có lực lượng hoạt động tuần tra, kiểm soát, kịp thời xử lý các tình huống có thể xảy ra, tránh chồng chéo và tạo sự đoàn kết giữa các lực lượng.

5. Quán triệt và hiểu rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của BĐBP được pháp luật quy định có liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trên biển "là lực lượng nòng cốt, chuyên trách chủ trì, phối hợp với lực lượng CAND, các ngành hữu quan và chính quyền địa phương trong hoạt động quản lý, bảo vệ BGQG trên biển,  giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới biển" (Điều 23- Nghị định 161/2003/NĐ-CP). Trên cơ sở đó tham mưu trong việc xây dựng lực lượng và tổ chức bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trên biển đạt hiệu quả cao. Mỗi cán bộ chiến sỹ phải không ngừng nâng cao học tập nâng cao trình độ về mọi mặt để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

 (Lê Xuân Mẽ - Phòng Quản lý Biển-BĐBP)