Mô hình tiêu biểu về công tác đối ngoại nhân dân và kết quả kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới.

ính đến thời điểm hiện nay, có thể nói rằng, công tác kết nghĩa cụm dân cư trên toàn tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, Việt Nam - Cam-pu-chi-a đã đạt được những kết quả rất đáng mừng, tạo ra bước đột phá quan trọng trong công tác vận động quần chúng của lực lượng BĐBP. Tuy nhiên, trước thực tế được đặt ra là, chính sách của các quốc gia láng giềng, quan hệ giữa nhân dân hai bên biên giới, cơ sở hạ tầng, điều kiện phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, năng lực quản lý, điều hành của hệ thống chính trị cơ sở... còn có sự khác biệt nên rất cần những hoạch định vĩ mô phù hợp với cả phía ta và phía bạn.

Đã 6 năm trôi qua, nhưng tôi vẫn không thể quên được gương mặt dãi dầu mưa nắng và nụ cười hồn hậu, hiền lành của hai vị già làng của bản Aho (huyện Hướng Hóa, Quảng Trị, Việt Nam) và Đen-vi-lay (huyện Mường-noòng, Sạ-vẳn-nạ-khệt, Lào) trong ngày lễ kết nghĩa giữa hai chòm bản hai bên biên giới. Cũng từ đây, nhân dân hai bản sẽ như "anh em một nhà", cùng nhau tự giác tham gia tự quản đường biên, mốc giới, giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới. Niềm vui từ đây sẽ được nhân đôi và những nỗi buồn, sự khó khăn sẽ được chia sớt cho nhau để đôi vai vơi đi gánh nặng. Tiếp theo đó, 24 cặp bản - bản trên dọc tuyến biên giới Quảng Trị đã lần lượt kết đôi, góp thêm vào bài ca đẹp về tình đoàn kết hữu nghị giữa hai quốc gia, hai dân tộc.

Mới đây, trong chuyến xuôi về phương Nam, nơi có dòng sông mẹ Mê Kông chảy qua miền đất Vàm Cỏ Đông anh dũng, tôi cũng cảm thấy ấm lòng khi thấy những đứa con biên giới của hai đất nước nên nghĩa anh em. Biên giới tỉnh Long An và tỉnh Svây-riêng (Cam-pu-chi-a) có quyền tự hào vì họ là chủ nhân của một cuộc thi nhan sắc có một không hai "Phụ nữ biên giới duyên dáng". Những phụ nữ đảm việc nhà, đẹp người, đẹp nết của hai xã Mỹ Quý Tây và Som-rông đã cùng nhau thi tài trong sự cổ vũ nhiệt thành của nhân dân biên giới. Dẫu các phần thi còn nhiều lúng túng, nhiều tình huống "đặc biệt" chưa từng xảy ra trong bất cứ cuộc thi nhan sắc nào của thế giới, nhưng đã mang đến nhiều niềm vui giản dị cho bà con và đồng thời chứng minh một điều rằng, nhân dân hai xã vùng biên này đã gắn bó với nhau qua bao năm tháng. Từ cuộc thi này, Bộ Tư lệnh BĐBP đã lựa chọn Mỹ Quý Tây và Som-rông là cặp kết nghĩa thí điểm trước khi nhân rộng tại 10 tỉnh có đường biên giới giáp Cam-pu-chi-a.

Sau nhiều tháng khảo sát thực tế cùng với sự tham gia tích cực của chính quyền địa phương các cấp, tháng 3/2013, lễ kết nghĩa hai xã được tổ chức trọng thể, với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, huyện hai nước Việt Nam - Cam-pu-chi-a... "Tuy thời gian kết nghĩa chưa được lâu, nhưng nhờ những nguồn thông tin từ nhân dân 2 xã biên giới đã giúp cho các cơ quan chức năng đấu tranh, ngăn chặn nhiều vụ việc vi phạm pháp luật, vi phạm trật tự xã hội... góp sức đáng kể trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới" - Thiếu tá Phạm Văn Thắng, Đồn trưởng Đồn BPCK Mỹ Quý Tây cho biết. Còn Xã trưởng Sóc-xà-rô, xã Som-rông thì hết sức tin tưởng vào chương trình kết nghĩa này. Ông đánh giá cao việc BÐBP Việt Nam đã tổ chức khám, chữa bệnh, phát thuốc miễn phí, tặng bột ngọt, dầu ăn, sách vở cho các hộ nghèo và học sinh nghèo của xã ông; thường xuyên thăm hỏi bà con nhân dân, các vị sư sãi nhân dịp lễ, tết truyền thống của Cam-pu-chi-a.

Tôi được biết, mới đây, thể theo nguyện vọng chính đáng của nhân dân thôn Cốc Phương (xã Bản Lầu, huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai) và tổ Tam Bình Bá (thôn Long Bảo, thị trấn Nam Khê, huyện Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc), đại diện chính quyền cơ sở và lực lượng vũ trang hai nước đã cùng chứng kiến giây phút nhân dân hai thôn bản chính thức trở thành anh em. Nội dung của bản thỏa thuận kết nghĩa mà đại diện hai thôn đã kí tập trung vào 6 điểm là cam kết bảo vệ cột mốc, đường biên giới; cùng nhau tuyên truyền và giáo dục cho nhân dân hai bên xây dựng tình đoàn kết, thăm hỏi động viên nhau trong những dịp lễ tết; bảo vệ môi trường sinh thái, giúp nhau khắc phục hậu quả thiên tai, phòng chống cháy rừng, giúp đỡ nhau phát triển kinh tế. Đồng thời, tăng cường và phát huy mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa hai dân tộc, thân tộc, dòng họ vốn có lâu đời giữa hai bên biên giới. Trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, đây là địa phương đầu tiên ký biên bản kết nghĩa, thể hiện nguyện vọng của nhân dân là được thắt chặt hơn nữa tình đoàn kết dân tộc, thân tộc giữa nhân dân hai bên biên giới, cùng bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ. Đồng thời, nhằm cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương chung giữa hai Đảng, hai Nhà nước về công tác đối ngoại nhân dân, cùng xây dựng biên giới Việt Nam - Trung Quốc hòa bình và ổn định.

Để tình đoàn kết mãi xanh tươi

Những kết quả gần đây cho thấy, mô hình kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới thể hiện sự vận dụng sáng tạo đường lối, quan điểm của Đảng trong công tác dân vận của lực lượng BĐBP và các địa phương trong tình hình mới. Hoạt động này được coi là một nội dung đối ngoại nhân dân có sức ảnh hưởng sâu rộng. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức cho đồng bào các dân tộc hai bên biên giới về ý thức, trách nhiệm đối với chủ quyền lãnh thổ quốc gia của mỗi nước. Đồng thời chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trong phát triển kinh tế, xã hội, xây đắp tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới, kịp thời phản bác các luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, nhằm phá hoại, chia rẽ mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị giữa Việt Nam với các nước láng giềng... Song, vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai, nhân rộng mô hình này là làm thế nào để có thể ứng dụng linh hoạt, sáng tạo mô hình sát với thực tế của từng địa phương.

Trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào, hai Đảng, hai Chính phủ và nhân dân hai nước vốn đã có truyền thống gắn bó thủy chung, sâu nặng nên vấn đề kết nghĩa được đặt ra rất thuận lợi. Dẫu vậy, điều mà đảng bộ, chính quyền địa phương cũng như lực lượng vũ trang trên tuyến biên giới này vẫn rất băn khoăn khi tìm "nguồn chi" cho việc khởi xướng và duy trì các hoạt động kết nghĩa như giao ban, sơ, tổng kết, công tác khen thưởng... đối với các cặp bản. Điều băn khoăn này hoàn toàn có cơ sở vì nếu không duy trì được hoạt động này, có thể sẽ gây thiệt hại rất lớn nếu trên biên giới xảy ra những vấn đề "nóng" như dịch bệnh, đối tượng vượt biên trái phép, buôn bán ma túy, xâm hại an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội...

Trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, hoạt động kết nghĩa gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở, các xóm, bản, cụm dân cư hai bên biên giới nằm cách xa nhau, sự giao lưu qua lại cũng vì thế mà rất hạn chế nên ảnh hưởng không nhỏ đến tiến trình kết nghĩa giữa hai bên. Từ thành công đầu tiên của tỉnh Lào Cai, các tỉnh khác như Lai Châu, Cao Bằng, Quảng Ninh cũng đang hết sức nỗ lực đẩy nhanh quá trình này. Đồng chí Hoàng Trung Phong, Phó Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng nhận định rằng, đây là một chủ trương hết sức đúng đắn và được nhân dân hai bên biên giới đồng tình ủng hộ, song tại địa bàn biên giới tỉnh Cao Bằng, cơ sở vật chất cũng như năng lực quản lý, điều hành của hệ thống chính trị cơ sở còn nhiều bất cập, chưa tương xứng.

Đồng chí cho rằng, cần có sự đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước để tạo bước đột phá nhằm phát huy hiệu quả các chương trình, dự án phát triển kinh tế, xã hội, tăng cường cơ sở vật chất bảo đảm cho hoạt động, tránh sự so sánh giữa nhân dân hai bên biên giới. Được biết, hiện, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Cao Bằng đang tích cực chỉ đạo các đồn biên phòng đứng chân trên địa bàn hai huyện Trùng Khánh, Hà Quảng tiến hành khảo sát cụ thể và tìm hiểu quan điểm phía bạn để đặt vấn đề kết nghĩa trong thời gian tới.

Là đơn vị khởi đầu cho hoạt động kết nghĩa của tuyến biên giới Việt Nam - Cam-pu-chi-a, nhưng tỉnh Long An cũng đang đối mặt với rất nhiều cái khó. Mặc dù, đã có nhiều sự ủng hộ của hệ thống chính trị cùng các "mạnh thường quân", song, để thực hiện tốt các nội dung thỏa thuận như hỗ trợ tưới tiêu, trồng lúa, xây dựng cánh đồng mẫu lớn, trồng cây công nghiệp, khám chữa bệnh, phòng, chống dịch bệnh ở người và vật nuôi... thì các đồn biên phòng và các xã biên giới khó lòng tự vận động mà phải cần đến một nguồn kinh phí lớn mới có thể đáp ứng được yêu cầu. Điều này cũng đang được đặt ra đối với chính quyền và BĐBP tỉnh Tây Ninh. Thượng tá Nguyễn Hải Lưu, Phó Chủ nhiệm Chính trị BĐBP tỉnh Tây Ninh chia sẻ, hiện có nhiều phum, sóc ở biên giới tỉnh Tây Ninh có đủ điều kiện để tiến hành kết nghĩa, nhưng làm thế nào để hoạt động này thực sự đạt hiệu quả chứ không sa vào hô hào, làm lấy thành tích thì cần phải cân nhắc kĩ lưỡng. Hiện, tỉnh Tây Ninh đang dự kiến thí điểm hoạt động kết nghĩa này giữa hai xã Tân Hà (huyện Tân Châu) và Ruông (huyện Mi-mốt, tỉnh Kông-pông Chàm, Cam-pu-chi-a).

Có thể khẳng định rằng, lợi ích vô giá của chương trình kết nghĩa chính là giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vùng biên, giữ được tình cảm gắn bó mật thiết giữa cư dân hai bên biên giới và trên nữa là hai quốc gia, hai dân tộc. Điều đó không thể định giá bằng tiền bạc. Do vậy, muốn chương trình bền vững dài lâu, cần phải có những đề án cụ thể, có danh mục đầu tư kinh phí bảo đảm cho hoạt động kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới trong xây dựng ngân sách hàng năm cho các tỉnh biên giới, tạo tiền đề triển khai và nhân rộng mô hình này trên toàn tuyến biên giới đất liền. Song song với đó, các địa phương cần quan tâm đầu tư kinh phí xây dựng và củng cố trạm xá quân dân y kết hợp ở các cặp bản kết nghĩa và các xã biên giới; ưu tiên bố trí ngân sách cho các chương trình, dự án phát triển kinh tế, xã hội vùng biên giới.

Một vấn đề hết sức quan trọng khác là, Chính phủ cần có chủ trương đưa nội dung kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới vào các chương trình hợp tác toàn diện giữa các nước có chung đường biên giới đất liền; kịp thời ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện, tạo hành lang pháp lý để các cấp, các ngành, địa phương, đơn vị vận dụng triển khai thực hiện, bảo đảm có sự thống nhất từ trung ương đến cơ sở. Đồng thời, chỉ đạo các cơ quan chức năng làm tốt công tác tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về ý nghĩa, hoạt động kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới... góp phần thu hút sự vào cuộc của các tổ chức đoàn thể, các doanh nghiệp, nhân dân biên giới cũng như cả nước để có thể chung tay thúc đẩy hoạt động hết sức có ý nghĩa này. 

Trong thời gian tới, Bộ Tư lệnh BÐBP sẽ tiếp tục chỉ đạo BĐBP các tỉnh tuyến biên giới đất liền tham mưu cho chính quyền địa phương tập trung nghiên cứu, khảo sát tình hình cụ thể, cùng với chính quyền và lực lượng chức năng nước bạn triển khai mô hình kết nghĩa, bảo đảm phù hợp với đặc điểm, tình hình từng tuyến biên giới và từng địa phương, góp phần mở ra một phương cách mới về công tác đối ngoại biên phòng đem lại hiệu quả cao.

  (Trần Vân Anh)