"Mái ấm biên phòng" ở bản Mông Má Tìa

Các chiến sĩ quân hàm xanh nơi địa đầu Tổ quốc - Hà Giang, không chỉ đơn thuần đảm nhiệm chức năng của Bộ đội Biên phòng là quản lý, bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh, trật tự biên giới quốc gia. Họ còn có một nhiệm vụ quan trọng nữa là xây dựng “thế trận lòng dân” nơi biên cương.

Đồn Biên phòng 165 nằm ở vị trí rất cao và đẹp, tựa lưng vào núi, mặt nhìn ra thị trấn Đồng Văn (huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang). Sáng sớm mây quấn quanh đỉnh núi, muốn ngắm rẫy ngô của đồng bào Mông phía trên thì phải ngửa mặt đến mỏi cổ, chờ sương tan mới thấy rõ. Một ngày mới trên rẻo cao bắt đầu. Tôi theo chân Thượng úy Lê Mạnh Hợp - Đội trưởng Vận động Quần chúng, về thăm Má Tìa, thôn được Đồn Biên phòng 165 đỡ đầu.

Nơi hộ cận nghèo được coi là… giàu

Má Tìa là thôn nghèo nhất của thị trấn Đồng Văn. Thôn nằm tít gần đỉnh núi cao chót vót, núi đá bao quanh, phía Bắc giáp với thôn Nhù Phùng, trấn Điền Bồng của Trung Quốc. Phong cảnh đẹp, vừa nên thơ, vừa hùng vĩ, cái đẹp của sự gian truân. Con đường 4km nối thôn với trung tâm thị trấn cheo leo sát đỉnh núi, ngoảnh ra dòng sông Nho Quế quanh co, uốn lượn. Con sông nhỏ, đồng thời là đường biên giữa Việt Nam với Trung Quốc, đang mùa nước cạn. Từ trên đường nhìn xuống, con sông nom như dải lụa mềm, lớn bằng chiếc quai nón. Muốn đến sát mép nước phải đi bộ 4 tiếng đồng hồ, men theo các rẫy ngô mới mọc loe hoe vài chiếc lá. Nhìn xung quanh chỉ thấy đá, lưa thưa tán rừng, còn lại là ngô. Ngô gieo thẳng trên sườn núi, trên mảnh ruộng bậc thang mảnh hơn chiếc chiếu đơn, trong các hốc đá, chen giữa các mảnh đá lô nhô. Những sườn núi dốc tưởng như phải dùng thang dây mới có thể leo lên vẫn được đồng bào Mông khai khẩn để trồng trọt.

Thôn Má Tìa có 73 hộ với 348 khẩu, toàn là người Mông. Diện tích tự nhiên có 67ha nhưng đất sản xuất chỉ chiếm 22,5ha. Vùng núi đá chỉ trồng được ngô, mà cũng chỉ canh tác được một vụ vào mùa mưa. Trên đường từ thành  phố Hà Nội lên, qua địa phận tỉnh Tuyên Quang chúng tôi thấy những cánh đồng ngô tươi tốt, có đám đã phất cờ trổ bông. Nhưng ở Má Tìa ngô chỉ mới được tỉa hơn một tuần, sau những trận mưa sớm quý giá. Không có mưa thì chưa vào vụ làm nương rẫy vì Má Tìa không có nguồn nước dự trữ. Bởi vậy người Mông Má Tìa dù đầu tắt mặt tối quanh năm thì vẫn chưa thoát được cảnh đói nghèo. Trưởng thôn Ly Mý Súng, cựu binh biên phòng, được coi là “giàu” ở thôn Má Tìa vì anh mới xây được ngôi nhà khá khang trang, rộng rãi. Thực ra thu nhập của gia đình anh mới đạt mức trung bình, thậm chí là cận nghèo.

Nói về cái nghèo của thôn Má Tìa, Thiếu tá Nguyễn Văn Cường - Phó đồn trưởng, cho biết: Trong tổng số 73 hộ có tới 20 hộ đói, 50 hộ nghèo. Chỉ có 3 hộ thuộc diện trung bình nhưng luôn có nguy cơ “tụt hạng”. Nghèo đi liền với thất học. Cả bản chỉ có 13 người có trình độ văn hóa từ tiểu học đến trung học sơ sở, 70 người mù chữ hoàn toàn, 166 người tái mù chữ.

Ngôi nhà tình thương và con dê giống

Dấu ấn của Đồn Biên phòng 165 hiện diện khắp nơi ở Má Tìa. Đầu tiên Trưởng thôn Ly Mý Súng dẫn chúng tôi đến thăm gia đình Ly Mý Chá. Chá còn rất trẻ nhưng đã là ông bố hai con. Anh có dáng người nhỏ thó và nụ cười hiền khô. Chá thuộc diện nghèo đói nhất thôn Má Tìa vì sức khỏe của anh không được tốt. Ngôi nhà của vợ chồng anh cao ráo, tường đất dày, mái lợp tôn. Ngôi nhà được gọi là “mái ấm biên phòng” bởi nó được xây lên bằng tiền và công sức của các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 165. Nội lực chưa đủ thì đồn đi vận động thêm tiền và ngày công của các cơ quan, tập thể, cá nhân ở thị trấn Đồng Văn. Việc làm của Đồn Biên phòng 165 ở Má Tìa nằm trong chương trình “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới” và chương trình xóa nhà tạm cho người dân do Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Giang phát động.

Cách ngôi nhà của Ly Mý Chá không xa là điểm trưởng tiểu học của thôn Má Tìa. Điểm trường được xây dựng bằng tiền ngân sách nhà nước. Nhưng ngân sách không đủ để đổ bê tông cho sân trường. Trước đây sau những ngày mưa các em bé người Mông vẫn phải chạy nhảy, vui chơi trên mặt sân lầy lội. Đồn Biên phòng 165 phối hợp với Mặt trận Tổ quốc thị trấn Đồng Văn, góp tiền và công sức để đổ bê tông cho sân điểm trường.

Đồn Biên phòng 165 còn huy động quỹ tăng gia của đơn vị để giúp dân phát triển sản xuất, chăn nuôi. Áp dụng “Mô hình giúp dân” vào địa bàn của mình, các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 165 đã tặng dê giống cho các hộ nghèo nhất ở Má Tìa. Dê mẹ được luân chuyển từ hộ này sang hộ khác theo thời gian quy định, còn dê con được người nhận nuôi giữ lại như là phần thưởng cho công chăn dắt. Người Mông Má Tìa cũng được các chiến sĩ biên phòng hướng dẫn và trực tiếp đóng góp công sức trong việc nhân giống cỏ voi làm thức ăn cho bò, trồng rừng, làm kênh mương…

Đồng bào Mông thôn Má Tìa coi các cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng 165 như thân nhân của mình. Điều này được thể hiện qua ánh mắt, lời chào hồ hởi và thái độ trân trọng, trìu mến mà người dân dành cho đoàn chúng tôi.

Thiếu tá, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng 165 Dương Đức Thắng là người Mông ở huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang. Bởi vậy, anh hiểu rất rõ tâm tư, tình cảm của người dân Má Tìa. Anh cho biết: “Với người dân vùng cao để các chính sách của Đảng, Nhà nước đi vào cuộc sống thì không có phương pháp nào tuyên truyền, vận động hiệu quả nhất bằng những việc làm cụ thể và thiết thực, bằng tình cảm quân dân cá nước không hình thức, màu mè”.

(Báo Tầm nhìn)