Hoạt động đối ngoại của Bộ đội Biên phòng theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong đời sống chính trị - xã hội của các quốc gia trên thế giới, hoạt động đối ngoại chiếm một vị trí hết sức quan trọng. Sự thành, bại của hoạt động đối ngoại góp phần tăng thêm sức mạnh hoặc có thể làm lụi tàn cả một quốc gia, dân tộc. Chính vì vậy, từ xưa đến nay hoạt động đối ngoại đã được sử dụng như một thứ vũ khí sắc bén để giải quyết mối quan hệ giữa các quốc gia, dân tộc.

Mỗi quốc gia trên thế giới đều có chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền lãnh thổ được giới hạn bởi đường biên giới quốc gia. Vì vậy, việc bảo vệ biên giới quốc gia là nhân tố có tầm quan trọng chiến lược với tất cả các quốc gia. Biên giới quốc gia gắn liền với chủ quyền quốc gia. Nó là yếu tố hết sức thiêng liêng đối với mỗi dân tộc, liên quan đến mối quan hệ với các nước láng giềng. Do đó, các lực lượng tham gia bảo vệ biên giới, trên thực tế là một lực lượng quan trọng tham gia hoạt động đối ngoại của bất cứ quốc gia nào.

Việt  Nam là một nước có chung đường biên giới với một số nước, hoạt động đối ngoại của Bộ đội Biên phòng là một nhân tố hết sức quan trọng trong hoạt động đối ngoại của Nhà nước. Điều đó được thể hiện rất rõ trong chức năng, nhiệm vụ được quy định của Bộ đội Biên phòng: "Bộ đội Biên phòng là một lực lượng vũ trang của Đảng và Nhà nước, là một thành phần của Quân đội nhân dân Việt Nam, làm nòng cốt trong nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền và an ninh biên giới của Tổ quốc cả trên đất liền, vùng ven biển và tham gia tác chiến chống quân xâm lược khi có chiến tranh".

Ngoài chức năng tham gia tác chiến chống xâm lược khi có chiến tranh của lực lượng vũ trang nhân dân nói chung, Bộ đội Biên phòng còn có một chức năng đặc thù là thường xuyên bảo vệ chủ quyền dân tộc trên biên giới quốc gia. Chức năng này được qui định trên hai phương diện như sau:

"Tiêu diệt các toán vũ trang xâm nhập biên giới, bờ biển, hải đảo, bọn gián điệp, biệt kích, thám báo, thổ phỉ, hải phỉ, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước, tuần tra quản lí, bảo vệ cột mốc, dấu hiệu trên đường biên giới và hải phận, bảo vệ quyền lợi kinh tế quốc gia trên thềm lục địa.

Quản lí qui chế của nước ta về biên giới và quản lí việc thực hiện các hiệp định về biên giới và hải phận đã được kí giữa nước ta với nước khác…; phối hợp với các lực lượng và tổ chức nghiệp vụ của Nhà nước như công an, hải quan, y tế... kiểm tra, kiểm soát việc ra vào biên giới và hải phận theo qui chế của Nhà nước ta”.

Với chức năng, nhiệm vụ như trên, một lần nữa có thể khẳng định rằng hoạt động đối ngoại là một bộ phận quan trọng trong hệ thống lí luận của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tư tưởng đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự kế thừa truyền thống ngoại giao hoà bình của dân tộc, được phát triển và nâng lên một tầm cao mới trong thời đại cách mạng vô sản, thấm  nhuần sâu sắc chủ nghĩa yêu nước với tinh thần quốc tế, chủ nghĩa nhân đạo với tinh thần cách mạng tiến công.

Tư tưởng và hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh bao gồm một số vấn đề cơ bản sau đây:

- Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế, truyền thống với hiện đại để tạo nên sức mạnh tổng hợp bảo đảm thắng lợi trong mọi giai đoạn cách mạng. Vì vậy, đường lối quốc tế và mọi hoạt động đối ngoại luôn là một bộ phận cấu thành của đường lối cách mạng Việt  Nam.

- Kiên trì định hướng lớn trong chính sách và hoạt động đối ngoại là giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, đồng thời không ngừng mở rộng quan hệ với các lực lượng đấu tranh cho hòa bình tiến bộ.

Thực hiện nguyên tắc thêm bạn bớt thù trong mọi hoạt động đối ngoại.

- Kết hợp hoạt động đối ngoại với xây dựng thực lực. Phối hợp chặt chẽ giữa hoạt động đối ngoại với hoạt động khác. Kết hợp các hình thức hoạt động đối ngoại, tạo nên sức mạnh tổng hợp bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng.

- Phát huy truyền thống dân tộc, giương cao ngọn cờ hòa bình, chống chiến tranh phi nghĩa, “sẵn sàng làm bạn với tất cả các nước dân chủ”, nhưng ưu tiên mối quan hệ với các nước láng giềng.

- Kiên định về mục tiêu chiến lược, nhưng linh hoạt về sách lược, luôn giữ thế tiến công, nhưng biết thỏa hiệp đúng lúc, tranh thủ thời cơ giành thắng lợi quyết định.

Những tư tưởng lớn nói trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã, đang và sẽ luôn là tư tưởng chỉ đạo mọi chính sách và hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, trong đó có hoạt động đối ngoại của Bộ đội Biên phòng.

Hiện nay, chúng ta đang sống trong một thế giới đầy biến động. Tình hình thế giới đang diễn biến phức tạp. Khu vực châu Á- Thái Bình Dương và tiểu vùng Đông Nam Á là nơi có sự đan xen về lợi ích và mâu thuẫn giữa các cường quốc trong khu vực và thế giới, đặc biệt là về chủ quyền lãnh thổ và an ninh biển Đông. Trong tình hình đó, hoạt động đối ngoại nói chung và hoạt động của Bộ đội Biên phòng nói riêng có ý nghĩa hết sức quan trọng. Về mặt vĩ mô, chúng ta cần nắm vững và vận dụng tư tưởng đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh để xác lập một đường lối quốc tế và chính sách đối ngoại thích ứng với những diễn biến phức tạp có thể xẩy ra.

Hoạt động đối ngoại biên giới mang tính đặc thù. Hoạt động này diễn ra thường xuyên và trên nhiều lĩnh vực khác nhau như quản lý biên giới, an ninh biên giới, đấu tranh cả về quân sự lẫn chính trị, ngoại giao, cả về kinh tế và văn hoá, xã hội để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ…. Trong các lực lượng tham gia hoạt động đối ngoại biên giới, Bộ đội Biên phòng là lực lượng chuyên trách nòng cốt.

Để hoàn thành tốt chức năng đối ngoại của mình, Bộ đội Biên phòng cần phải nắm vững và vận dụng sáng tạo tư tưởng đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Một là, hướng theo quan điểm quốc tế mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu lên, Bộ đội Biên phòng phải thấy rõ vai trò, vị trí của mình và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, xây dựng an ninh biên giới, tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Đây là vấn đề hết sức quan trọng, nó đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ, Bộ đội Biên phòng phải thấm nhuần và thực hiện hàng giờ, hàng ngày trên toàn tuyến biên giới. Chúng ta đã từng chứng kiến không ít những cuộc tranh chấp biên giới. Bộ đội Biên phòng bằng hoạt động nghiệp vụ của mình là lực lượng đầu tiên phát hiện và tham gia giải quyết các vụ tranh chấp biên giới. Nếu không nắm vững chính sách đối ngoại của Đảng, không thấy rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong các vụ tranh chấp biên giới, Bộ đội Biên phòng có thể làm cho các vụ tranh chấp này trở nên phức tạp, gây khó khăn cho hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước.        

Hai là, để hoàn thành tốt chức năng đối ngoại, Bộ đội Biên phòng trước hết phải không ngừng bồi dưỡng “thực lực” của mình. Điều đó có thể hiện ở mấy khía cạnh sau:

- Cũng như các lực lượng khác trong Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ đội Biên phòng phải thường xuyên luyện tập, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới.

- Bộ đội Biên phòng phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ nghiệp vụ, nắm vững đường lối và chính sách đối ngoại của Đảng và các hiệp định biên giới đã được kí kết giữa nước ta với các nước láng giềng. Có như vậy, Bộ đội Biên phòng mới có đủ khả năng kịp thời phát hiện và tham gia giải quyết có hiệu quả các cuộc xâm nhập, tranh chấp biên giới xảy ra hàng ngày, hàng giờ trên tuyến biên giới dài hàng nghìn km.

Ba là, để hoàn thành tốt chức năng đối ngoại của mình, Bộ đội Biên phòng phải thấm nhuần quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về nguyên tắc và phương châm trong hoạt động đối ngoại. Đó là: kiên quyết đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ nhưng đồng thời giữ được mối quan hệ thân thiện với các nước láng giềng có chung đường biên giới. Muốn thực hiện được điều đó, Bộ đội Biên phòng không chỉ phải rèn luyện và học tập tinh thông nghiệp vụ mà còn phải biết áp dụng phương pháp hoạt động linh hoạt như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Xung đột to phải làm thành xung đột nhỏ, xung đột nhỏ làm thành không xung đột”.

Tóm lại, hoạt động đối ngoại biên giới là một lĩnh vực rất nhạy cảm, có quan hệ mật thiết tới việc thực hiện chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần quan trọng xây dựng và giữ vững môi trường thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hoạt động này diễn ra hàng ngày, hàng giờ và đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, các cơ quan, các bộ, ngành có liên quan trong đó Bộ đội Biên phòng đóng vai trò hết sức quan trọng. Để thực hiện tốt chức năng này đòi hỏi Bộ đội Biên phòng phải thường xuyên nâng cao năng lực công tác về mọi mặt. Đặc biệt, phải thấm nhuần và vận dụng linh hoạt, sáng tạo tư tưởng về đoàn kết quốc tế và hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong tình hình mới của đất nước và của quốc tế.

 Đặng Văn Thái