Gương sáng của một người thầy thuốc - chiến sĩ nơi vùng biên

Về tỉnh Điện Biên, hỏi Thiếu úy - Y sĩ Nguyễn Chí Ninh, Đồn Biên phòng cửa khẩu Tây Trang ai cũng biết, bởi anh không chỉ là thầy thuốc tận tình vì đồng đội, vì dân mà còn là một quân nhân kiên cường, dũng cảm trong cuộc chiến nóng bỏng chống ma túy nơi biên giới cực Tây Tổ quốc.

Người thầy thuốc tận tình vì đồng đội

Tâm sự với Nguyễn Chí Ninh được biết: Ninh sinh năm 1982, quê ở xã Hải Thanh, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Nhập ngũ tháng 11 năm 2003, sau 2 năm công tác tại Tiểu đoàn 19 và Ban Hành chính Bộ đội biên phòng tỉnh, Ninh được Bộ chỉ huy Bộ độ biên phòng tỉnh cử đi học trường Trung học Y tế tỉnh Điện Biên. Năm 2005, sau khi tốt nghiệp, anh được điều động về Đồn Biên phòng cửa khẩu Tây Trang, làm nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sỹ trong đồn. Trên cương vị y sĩ, để duy trì quân số khỏe, anh tham mưu xây dựng kế hoạch bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho toàn đơn vị, trước hết là phải đảm bảo khẩu phần bữa ăn. Hằng ngày, quân y đều kiểm tra đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và tổ chức lưu nghiệm thức ăn theo quy định. Bên cạnh đó, phải giữ vệ sinh, phòng chống dịch bệnh theo mùa. Khí hậu ở Tây Trang vô cùng khắc nghiệt, có gió Lào, ruồi vàng, bọ chó trong mùa khô hanh. Mùa mưa thì kéo dài tới 3, 4 tháng dễ sinh ra bệnh tật. Vì vậy, phòng chống dịch bệnh theo mùa vô cùng quan trọng, là việc làm thường xuyên. Để chống các bệnh về đường hô hấp, mùa đông, đồn duy trì nước nóng (đun bằng củi) cho bộ đội. Mùa hè, đối mặt với bệnh tiêu chảy, Ninh hướng dẫn đồng đội pha nước muối loãng để súc miệng; thường xuyên phát quang các hệ thống giao thông hào, phát thông cỏ mọc xung quanh đơn vị để giữ vệ sinh; tuyên truyền cho anh em trong đơn vị ăn ở hợp vệ sinh, đảm bảo đủ ấm về mùa đông, thoáng mát về mùa hè. Mỗi năm, đồn biên phòng tổ chức hai đợt phun thuốc trừ muỗi để chống bệnh sốt rét, định kỳ khám sức khỏe cho bộ đội. Hằng tháng quân y và trực ban đi kiểm tra nguồn nước ăn ở đầu nguồn. Anh cùng đơn vị làm vườn thuốc nam để chữa một số bệnh tại chỗ cho bộ đội như bệnh về đường hô hấp và tiêu hóa.

Hết lòng phục vụ nhân dân

Xã Na Ư có 6 bản, 228 hộ hơn 1.400 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Mông sinh sống. Nhận thức về công tác vệ sinh phòng bệnh, chăm sóc sức khoẻ còn nhiều mặt hạn chế và lạc hậu. Gắn bó với Tây trang hơn 6 năm, cùng với nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sỹ trong đồn, làm theo lời Bác “Thầy thuốc như mẹ hiền”, anh thường xuyên xuống thôn bản, đến từng gia đình tuyên truyền xóa bỏ các hủ tục lạc hâu, tuyên truyền cách giữ vệ sinh nơi ở, đi ngủ phải mắc màn, không uống nước lã, đau ốm phải khám bệnh và dùng thuốc. Đến nay, nhân dân đã tin vào thầy thuốc, thầy thuốc đã thắng thầy cúng, thầy mo. Ninh kết hợp sử dụng những bài thuốc của đồng bào dân tộc để chữa rắn cắn, viêm đường hô hấp; kết hợp giữa Tây y và Đông y trong việc cứu chữa bệnh cho đồng bào.

Với đồng bào Mông nơi đây, việc tang, việc cưới phải theo phong tục và những quy định của dòng họ. Gia đình khi có người chết thường để 4 hoặc 5 ngày trong nhà, mổ trâu, bò, lợn, gà ăn uống vô cùng tốn kém. Cùng địa phương, Ninh kiên trì giáo dục, thuyết phục, đến nay đồng bào Mông Na Ư thực hiện được một số việc sau: người chết được khâm liệm và cho vào quan tài, không để lâu như trước, không mổ trâu, bò ăn uống vừa gây tốn kém, lãng phí cho tang chủ, vừa không đảm bảo vệ sinh. Thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, xã đã chấm dứt tình trạng thách cưới lấy bạc trắng - một hủ tục tồn tại dai dẳng từ lâu đời.

Kỷ niệm sâu sắc trong nghề nghiệp của mình với đồng bào Mông Na Ư, anh kể cho tôi 2 mẩu chuyện nhỏ:

- Chuyện thứ nhất: Năm 2008, con dâu của ông Vừ Phá Ly trở dạ. Đến 1 giờ đêm, gia đình bệnh nhân mới đến đồn nhờ giúp đỡ. Không một chút ngại ngần trong đêm tối, bất chấp gió mưa, vai đeo túi thuốc, với chiếc đèn pin trong tay, anh đi bộ xuyên qua hơn 6km đường rừng. Khi Ninh đến nơi thì sản phụ đã quá yếu, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt. Đây là ca đẻ khó, sản phụ bị rau cài răng lược, mất nhiều máu. Ninh tính toán, nếu chuyển sản phụ lên cơ sở y tế huyện, tỉnh sản phụ sẽ bị tử vong trên dọc đường đi. Vì vậy, được gia đình thống nhất, Ninh quyết định xử lý bằng cách trợ lực cho sản phụ, tiến hành bóc nhau. Ca cấp cứu thành công. Sau hơn 3 tiếng đồng hồ, sản phụ đã qua cơn hiểm nghèo. Gia đình ông Vừ Phá Ly vô cùng cảm phục, coi anh như người con yêu của gia đình và thường gọi “bộ đội y tế Ninh dông xa” - Tiếng Mông nghĩa là “bộ đội y tế Ninh là người tốt quá”.

- Chuyện thứ hai: Người Mông có phong tục, sản phụ phải sinh nở tại nhà, không đến trạm y tế, khi đẻ do chồng hoặc mẹ chồng đỡ. Đầu năm 2010, một phụ nữ ở bản Na Láy sinh con bị vỡ nước ối. Nhận được tin, Ninh vội băng rừng, lội suối, khi đến nơi cháu bé mới sinh đã gần như ngừng thở, da tím tái. Bằng nghề nghiệp và tình thương yêu con người, Ninh làm vệ sinh đường hô hấp, kích thích cho cháu khóc. Cứu cháu bé khỏi lưỡi hái tử thần. Khi cả hai mẹ con sản phụ thoát khỏi cơn hiểm nghèo, “mẹ tròn con vuông” gia đình chắp tay cảm ơn khôn tả: “Chi mùa cán bộ Ninh, cú tú nhùa tùa, i tả nềnh cú du giống, ua chầu cán bộ Ninh” - nghĩa là: “Không có cán bộ Ninh thì con ta đã chết, suốt cuộc đời này ta ghi nhớ, cảm ơn công của cán bộ Ninh”. Qua những lần cấp cứu chữa khỏi bệnh cho đồng bào, nhân dân đã tin vào khoa học, càng tin yêu bộ đội biên phòng, từng bước xóa bỏ những hủ tục lạc hậu nơi vùng cao biên giới.

Với tấm lòng “Thầy thuốc như mẹ hiền”, tận tình vì sức khỏe đồng đội, vì đồng bào Mông xã Na Ư thân yêu, chỉ tính riêng năm 2010, y sĩ Ninh đã điều trị cho 114 lượt bệnh nhân, xử lý được 23 ca cấp cứu nguy hiểm xảy ra tại địa bàn xã Na Ư.

Một quân nhân kiên cường, dũng cảm

Na Ư là một điểm nóng về tình trạng buôn bán ma túy của tỉnh Điện Biên, có đường biên giới giáp với huyện Mường-mày, tỉnh Phông-xa-lỳ của nước bạn Lào. Người viết bài này xin được cung cấp vài chi tiết nhỏ: ở xã Na Ư có những khu nhà vườn đồ sộ diện tích vài nghìn mét vuông mọc lên trong các bản núi cao biên giới. Ông chủ các ngôi nhà này thường ít giao thiệp với bên ngoài, ở trong các tường rào vững chãi, họ sử dụng những chiếc ô tô sang trọng 2 - 3 tỷ đồng, ở 2 bản Ca Hâu và Con Cang có gần hai chục xe ô tô trị giá tiền tỷ. Con em những gia đình này có xe máy đời mới, điện thoại di động đắt tiền... Tìm hiểu được biết sự giàu có vô độ ấy đều bắt nguồn từ buôn bán ma túy - “cái chết trắng”.

Thượng tá Bùi Ngọc Sơn, đồn trưởng kể cho tôi nghe về chiến công của Ninh và đồng đội: Đó là trận đánh trên dốc bản Ca Hâu cuối năm 2009. Sau khi nhận được tin 2 đối tượng đang vận chuyển ma túy từ biên giới về, dưới sự chỉ huy của đơn vị, Ninh và đồng đội lập tức lên đường. Đến đầu dốc Ca Hâu, một trinh sát chở Ninh bằng xe máy phát hiện các đối tượng đang từ trên đỉnh dốc đi xuống, anh nhanh trí vỗ vào đùi Ninh. Ninh hiểu ý, nhảy xuống xe. Đường khá hẹp, một bên là vực thẳm. Đúng lúc đó, 2 đối tượng cũng thả dốc tới. Ninh ra hiệu dừng xe, tên cầm lái rú ga nhằm thẳng Ninh lao tới, tên ngồi sau thò tay vào túi hòng vứt cục ma túy xuống vực để phi tang. Nhanh như cắt, Ninh nhảy lên ta luy dương rồi lao lên xe, dùng tay quặp chặt cổ 2 đối tượng quật xuống, đồng thời chân đạp mạnh vào tay lái để chiếc xe không lao xuống vực. Tuy cánh tay bị đập vào xe máy đau điếng, Ninh vẫn lấy hết sức ghì chặt tên mang ma túy xuống đất rồi bập chiếc khóa số 8 vào tay hắn.

Tiếp đó, tháng 9 - 2009, trong lúc vật lộn để khống chế đối tượng Cà Văn Điện đang mang trong người 30g ma túy, Ninh đã bị tên này cắn vào tay chảy máu. Điện là đối tượng nghiện ma túy bị nhiễm HIV. Sau đó, Ninh phải điều trị thời gian dài để chống phơi nhiễm.

Theo đề nghị của tôi, Ninh kể lại vụ đánh án ký hiệu 031-L, thuộc chuyên án 47 do Đội Phòng chống ma túy Đồn Biên phòng Tây Trang thực hiện. Vào hồi 5 giờ ngày 11/4/2010, Trung úy Trần Văn Hùng cùng đồng đội Lương, Hải, Ninh bắt Hạng Khua Ly - sinh năm 1975, người xã Pú Nhi, huyện Điện Biên Đông thu 4 bánh hêrôin. Theo Ninh, để bắt được tên đầu nậu gian manh nguy hiểm này, các anh đã trường kỳ theo dõi, mật phục. Khi hai đối tượng đi xe máy trên quốc lộ chuẩn bị gặp Ly đang đi bộ nhận hàng thì các anh đồng loạt tiếp cận, trấn áp. Hai tên đi xe máy bỏ chạy, hai chiến sĩ biên phòng áp sát ôm chặt Hạng Khua Ly. Ly to khỏe, liều lĩnh chống trả quyết liệt. Ninh dũng cảm lao vào vật lộn với đối tượng, ôm chặt tên Ly không cho chạy thoát. Cùng đường, Ly lao xuống vực sâu hòng tẩu thoát, Ninh lao theo vật lộn, ôm chặt tên Ly. Cả Ninh và đối tượng rơi xuống suối cạn sâu khoảng hơn 30m. Lúc rơi xuống đập người vào đất đá Ninh có cảm giác như búa giáng vào người, đau buốt dọc sống lưng, mặc dù vô cùng đau đớn Ninh vẫn ôm chặt tên Ly, anh trườn người, tra còng số 8 vào 2 tay đối tượng và rút con dao quắm ở thắt lưng hắn quẳng vào lùm cây. Lần ấy, Nguyễn Chí Ninh bị gãy đốt xương sống thứ 5, Ninh phải đi điều trị tại bệnh viện hơn 3 tháng. Rất nhiều người biết sự chiến đấu ngoan cường, dũng cảm của Ninh. Biết tôi có ý định viết bài về mình, Ninh chỉ khiêm tốn trả lời: “Cháu ở đồn thời gian chưa nhiều, thành tích đó là của chung tập thể. Ở Na Ư này cái rốn ma túy - cái chảo lửa ma túy này, thì người lính biên phòng nào cũng đều có thể trở thành người trinh sát thiện chiến”.

Thượng tá Bùi ngọc Sơn cho biết thêm: Từ khi có Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” năm 2007 đến nay, Ninh trực tiếp tham gia đánh thắng gần 30 vụ án, chuyên án ma túy lớn nhỏ trên địa bàn biên giới xã Na Ư, thu giữ 22 bánh hêrôin, hơn 50.000 viên ma túy tổng hợp, 1 súng, 23 viên đạn cùng nhiều tang vật khác. Điểm nổi bật là trận nào Ninh cũng được thủ trưởng và anh em trong đồn tin tưởng bố trí ở đội hình đánh trực tiếp, cùng với nhiệm vụ đảm bảo quân y là tham gia truy bắt đối tượng. Đồng đội trinh sát rất tin tưởng quí mến Ninh vì tinh thần chiến đấu kiên cường, dũng cảm, quyết đoán, xử lí tình huống nhanh, kịp thời, kiên quyết truy bắt đối tượng đến cùng dù phải hy sinh đến tính mạng.

Năm 2008, anh vinh dự được đứng trong hàng ngũ quang vinh của Đảng. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, năm 2010 Nguyễn Chí Ninh vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Ba, được thăng quân hàm trước niên hạn từ chuẩn úy lên thiếu úy. Nguyễn Chí Ninh là một trong 10 gương mặt trẻ tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam năm 2010. Đầu tháng 6 năm 2011, anh là một đại biểu của tuổi trẻ toàn quân đi dự Đại hội Thanh niên tiên tiến toàn quốc làm theo lời Bác. Hiện nay, tuổi trẻ toàn tỉnh và Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên đang phát động phong trào thi đua học tập tinh thần tận tình vì đồng đội, vì dân và tinh thần chiến đấu kiên cường dũng cảm của Nguyễn Chí Ninh./.