Công tác tuyên truyền bảo vệ chủ quyền, an ninh biển, đảo

Nâng cao chất lượng đội ngũ tuyên truyền viên

Công tác tuyên truyền về Luật Biển và các căn cứ pháp lý khẳng định chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa của Tổ quốc đang đặt ra những yêu cầu mới, đòi hỏi phải không ngừng đổi mới nội dung, hình thức, hiệu quả tuyên truyền. Kiện toàn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư các trang thiết bị, phương tiện tuyên truyền cũng rất cần được quan tâm.

Xây dựng đội ngũ báo cáo viên chuyên trách

Đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo hiện còn mỏng, trình độ, kỹ năng chuyên môn nhiều mặt chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Đó là một trong những vấn đề được nhiều đại biểu nêu ra tại cuộc tọa đàm “Công tác tuyên truyền bảo vệ chủ quyền an ninh biển, đảo” do Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP), Báo Quân đội nhân dân và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam phối hợp tổ chức mới đây.

Qua tìm hiểu tại các đơn vị BĐBP các tỉnh ven biển phía Nam, chúng tôi cũng ghi nhận thực trạng này. Đại tá Bùi Nam Đĩnh, Chính ủy BĐBP tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết: Trình độ dân trí của ngư dân không đồng đều, hoạt động phân tán trên vùng biển rộng, trong khi lực lượng tuyên truyền còn mỏng, nên việc tiếp cận làm công tác tuyên truyền thường xuyên trên biển gặp rất nhiều khó khăn.

Những năm qua, BĐBP tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thực hiện quy chế phối hợp với Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, tuần tra bảo vệ các công trình dầu khí, kết hợp tuyên truyền trên biển. Nhiệm vụ này do Hải đội 2 - BĐBP tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trực tiếp đảm nhiệm. Mặc dù cán bộ, chiến sĩ đã nỗ lực, có nhiều cách làm sáng tạo trong công tác tuyên truyền, song do lực lượng mỏng, không có báo cáo viên chuyên trách, nên quá trình thực hiện vẫn còn những hạn chế, lúng túng.

Thực tế đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền ở các lực lượng chức năng như: BĐBP, Cảnh sát Biển (CSB), Hải quân, Hàng hải, Kiểm ngư… chủ yếu là kiêm nhiệm. Ở cấp Bộ chỉ huy BĐBP các tỉnh, thành phố, hoặc vùng Hải quân, vùng Cảnh sát biển, công tác tuyên truyền thuộc trách nhiệm chính của đội ngũ cán bộ tuyên huấn, dân vận. Do nhiệm vụ nhiều, nên việc tuyên truyền trên biển không phải lúc nào cũng có cán bộ cơ quan đi cùng, nên công tác tuyên truyền thường được thực hiện theo phương châm phát huy sức mạnh tổng hợp, với sự tham gia của nhiều lực lượng, bộ phận. Theo Đại tá Nguyễn Duy Thắng, Chủ nhiệm Chính trị BĐBP thành phố Hồ Chí Minh: Việc tuyên truyền như trên đáp ứng được yêu cầu về bề rộng, nhưng còn thiếu chiều sâu. Ngay cả việc phối hợp với các cơ quan chức năng và đài truyền hình, đài phát thanh… thực hiện chuyên mục tuyên truyền bảo vệ chủ quyền biển, đảo cũng gặp khó khăn nhất định, do cán bộ làm công tác tuyên truyền ở các đơn vị thiếu kỹ năng biên tập, dàn dựng, đạo diễn…

Một số đại biểu dự tọa đàm “Công tác tuyên truyền bảo vệ chủ quyền, an ninh biển, đảo” đề xuất, cùng với bổ sung, kiện toàn đội ngũ tuyên truyền viên ở cơ sở, cần có biên chế báo cáo viên chuyên trách làm công tác tuyên truyền ở cấp Bộ chỉ huy BĐBP các tỉnh, thành phố, các vùng Hải quân, vùng CSB và trong các cơ quan kiểm ngư, hàng hải cấp tỉnh, thành phố…

Bồi dưỡng ngoại ngữ và nghiệp vụ chuyên sâu

Chiến công bắt giữ nhóm cướp biển trên tàu ZAFIRAH của lực lượng Cảnh sát biển, trực tiếp là Biên đội tàu của Vùng Cảnh sát biển 3 mới đây đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý trong việc xử lý các tình huống an ninh trên biển. Thiếu tướng Nguyễn Văn Tương, Chính ủy Cục Cảnh sát biển Việt Nam cho biết: Một trong những nguyên nhân quan trọng góp phần làm nên chiến công trên là hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục toán cướp buông vũ khí đầu hàng. Người góp công lớn trong vụ việc trên là Thượng úy Lê Hải Trường, Thuyền trưởng tàu CSB-4031. Trong gần 39 giờ đấu trí, với khả năng nói tiếng Anh tốt, Thượng úy Trường đã đánh mạnh vào tâm lý toán cướp biển, khiến chúng suy sụp tinh thần, rệu rã tâm lý và cuối cùng chấp nhận đầu hàng. “Nếu không có cán bộ giỏi tiếng Anh, sẽ rất khó khăn trong việc “đánh đòn tâm lý”, tấn công, bắt giữ toán cướp biển” - Thiếu tướng Nguyễn Văn Tương cho biết.

Từ thực tế trên cho thấy, trong tình hình hiện nay, đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền trên biển rất cần biết và thông thạo ngoại ngữ, có kỹ năng nghiệp vụ chuyên sâu để xử lý hiệu quả các tình huống an ninh trên biển. Thiếu tướng Nguyễn Phước Lợi, Phó Tư lệnh BĐBP cho biết: “Cùng với tuyên truyền về Luật Biển Việt Nam, chúng ta cần hiểu biết Luật Biển của các nước láng giềng để tuyên truyền cho ngư dân không xâm phạm lãnh hải nước bạn. Mặt khác, khi đón tàu các nước đến vùng biển nước ta, cần phải tuyên truyền để bạn nắm rõ, chấp hành đúng pháp luật Việt Nam. Muốn vậy, đội ngũ làm công tác tuyên truyền phải được học ngoại ngữ, được tập huấn kỹ năng toàn diện và chuyên sâu. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, cần điều chỉnh, bổ sung về cơ chế, chính sách để xây dựng nguồn nhân lực làm công tác tuyên truyền đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, có chế độ ưu đãi đối với công tác đặc thù này để khuyến khích, động viên lực lượng tuyên truyền viên hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ”.

Đồng bộ, hiện đại hóa phương tiện, trang bị

Công nghệ thông tin đã và đang phát triển rất nhanh, tuy nhiên phương tiện công tác tuyên truyền bảo vệ chủ quyền an ninh biển, đảo hiện nay ở khá nhiều trạm, đồn biên phòng vẫn thiếu và lạc hậu. Trước yêu cầu nhiệm vụ mới, đòi hỏi phải sớm phát triển, hiện đại hóa phương tiện, trang bị, trước mắt cần đồng bộ, hiện đại hóa các phương tiện, thiết chế phục vụ công tác tuyên truyền ở cơ sở.

Phương tiện thiếu và lạc hậu

Chúng tôi đến Hải đội 2, BĐBP tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu khi cán bộ, chiến sĩ tàu BP-131201 vừa hoàn thành chuyến tuần tra bảo vệ công trình dầu khí trở về. Thiếu tá Phạm Viết Kim, Thuyền trưởng kể: Tàu tuần tra nhỏ, công suất hạn chế, gặp sóng to gió lớn rất vất vả, hầu như mọi thứ trên tàu không còn gì khô ráo. Cán bộ, chiến sĩ bị sóng đánh mệt lử, nhưng anh em vẫn quyết tâm hoàn thành trọn vẹn hải trình tuần tra, kết hợp tuyên truyền trên biển.

                   So với yêu cầu nhiệm vụ, các đội tàu tuần tra biển của nhiều đơn vị biên phòng tuyến biển hiện nay còn thiếu nhiều phương tiện. Tuy nhiên, với điều kiện kinh tế của đất nước hiện nay, việc hiện đại hóa trang bị, phương tiện cho BĐBP không thể thực hiện một sớm một chiều. Trong lúc chờ điều chỉnh chính sách ở tầm vĩ mô, các đơn vị, địa phương cần năng động, tự chủ, tranh thủ sự quan tâm, giúp đỡ của chính quyền, cơ quan chức năng các cấp đầu tư cho công tác tuyên truyền về biển, đảo. Qua tìm hiểu thực tế tại cơ sở và ghi nhận tại một số hội nghị, tọa đàm, chúng tôi thấy, phần lớn các trạm biên phòng, nhất là ở các địa phương kinh tế khó khăn đều thiếu các phương tiện tuyên truyền như: Âm-pli, loa phóng thanh, cát-sét… Những nơi đã được trang bị thì phương tiện đã sử dụng lâu ngày, cũ và lạc hậu, hiệu quả không cao. Thượng tá Hứa Văn Minh, Phó chủ nhiệm Chính trị BĐBP tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, các trạm biên phòng có vai trò rất quan trọng trong công tác tuyên truyền, bởi cán bộ, chiến sĩ biên phòng là người thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với ngư dân, nhất là các chủ phương tiện trong mỗi chuyến ra khơi; nếu được trang bị phương tiện đồng bộ, thì hiệu quả công tác tuyên truyền sẽ tốt hơn rất nhiều.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Tương, Chính ủy Cục CSB Việt Nam khẳng định: Sau khi được trang bị các tàu hiện đại, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, trong đó trọng tâm là tuần tra, tuyên truyền của lực lượng CSB được nâng lên rõ rệt. Việc giải quyết dứt điểm các tình huống an ninh trên biển thời gian qua, một phần rất quan trọng nhờ vào trang bị kỹ thuật hiện đại trên các tàu CSB.

Đẩy mạnh xã hội hóa công tác tuyên truyền

Phát huy sức mạnh của các nguồn lực xã hội để đầu tư cho công tác tuyên truyền là rất cần thiết. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu là một trong những địa phương điển hình về huy động nguồn lực xã hội hóa. Đến nay, 100% đầu mối các trạm, tàu, ghe, ca nô của BĐBP tỉnh… đều được trang bị các loại phương tiện tuyên truyền thiết yếu. Các địa phương như: Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Kiên Giang, Cà Mau…, có nhiều mô hình hoạt động hiệu quả với phương châm, mỗi ghe, tàu là một phương tiện tuyên truyền, mỗi ngư dân tốt là một tuyên truyền viên tích cực, nhờ vậy đã phát huy nguồn lực trong cộng đồng ngư dân, hình thành các câu lạc bộ, tổ, đội… tuyên truyền, đồng thời hỗ trợ lẫn nhau khi đi biển. Một trong những địa phương triển khai hiệu quả xã hội hóa công tác tuyên truyền biển, đảo là TP Hồ Chí Minh. Đại tá Nguyễn Duy Thắng, Chủ nhiệm Chính trị BĐBP Thành phố cho biết: Lực lượng Biên phòng Thành phố nhận được nhiều sự hỗ trợ, giúp đỡ từ các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đoàn thể, đặc biệt là các cơ quan truyền thông của Thành phố.

Tuy nhiên, kết quả của chủ trương xã hội hóa công tác tuyên truyền về chủ quyền an ninh biển, đảo chưa đồng đều, thiếu bền vững. Hình thức xã hội hóa hiện nay chủ yếu mới được phát huy ở khối các cơ quan, ban ngành Nhà nước và các hội, đoàn. Sự tham gia của các doanh nghiệp, doanh nhân, kiều bào và cộng động xã hội vẫn còn khiêm tốn.

Tại cuộc tọa đàm “Công tác tuyên truyền bảo vệ chủ quyền an ninh biển, đảo”, do Bộ tư lệnh BĐBP và Báo Quân đội nhân dân tổ chức mới đây, Thiếu tướng Lê Phúc Nguyên, Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân, đồng chủ trì tọa đàm, khẳng định: “Công tác tuyên truyền về biển, đảo hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững và xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững mạnh trên biển. Để thực hiện thắng lợi mục tiêu đó, cần đẩy mạnh, tiến hành sâu rộng việc xã hội hóa công tác tuyên truyền, đa dạng hóa sản phẩm tuyên truyền, đưa sản phẩm tuyên truyền tới tận người dân…”.

Ông Phạm Việt Dũng, Phó giám đốc Tổng công ty Khai thác dầu khí (Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam) phát biểu tại tọa đàm, khẳng định: Những năm qua, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Bộ tư lệnh BĐBP và các lực lượng chức năng tăng cường công tác tuyên truyền, bảo vệ an toàn các công trình kinh tế trên biển trong đó có hoạt động thăm dò, khai thác và các công trình dầu khí. Trong tình hình mới, để góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền về biển, đảo, trọng tâm là Luật Biển Việt Nam, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam sẽ là một trong những đơn vị đi tiên phong, góp phần thực hiện chủ trương xã hội hóa công tác tuyên truyền.

Phan Tùng Sơn