Công tác đối ngoại biên phòng sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO)

Hiện nay, hội nhập kinh tế quốc tế đã và đang trở thành xu thế tất yếu của mọi quốc gia trên thế giới nhằm mở rộng quan hệ với các nước trong khu vực và phạm vi toàn cầu, trong đó trước hết là về quan hệ kinh tế để tận dụng thời cơ đưa đất n­ước phát triển nhanh hơn.

Sau một năm trở thành thành viên của Tổ chức Th­ương mại thế giới, vị thế của Việt Nam đã được nâng cao trên tr­ường quốc tế, tạo ra những cơ hội lớn để đ­ưa đất n­ước ta phát triển nhanh, toàn diện và bền vững hơn, sớm thoát khỏi tình trạng kém phát triển. Nền kinh tế nước ta đã có nhiều chuyển biến tích cực, trong đó nổi lên là sự tăng trưởng mạnh mẽ về đầu tư trực tiếp nước ngoài và xuất khẩu; lần đầu tiên trong nhiều năm qua, tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP. Nhưng, hội nhập kinh tế quốc tế cũng là vấn đề mới và đặt ra những thách thức rất gay gắt trên tất cả các lĩnh vực trong đó có lĩnh vực quốc phòng- an ninh và đối ngoại.

Những năm qua, quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, Nhà nước và chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã chỉ đạo đổi mới toàn diện các biện pháp nghiệp vụ công tác biên phòng để phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng tăng, trong đó công tác đối ngoại biên phòng trở thành một biện pháp nghiệp vụ quan trọng. Bộ Tư lệnh BĐBP đã chỉ đạo các đơn vị trong BĐBP thường xuyên tăng cường quan hệ phối hợp chặt chẽ với lực lượng bảo vệ biên giới các nước láng giềng để duy trì việc thực hiện các Hiệp ước, Hiệp định về quy chế biên giới cùng nhau quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia giữ gìn an ninh, trật tự ở khu vực biên giới, cửa khẩu, xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, xây dựng đất nước. Thông qua công tác đối ngoại đã góp phần làm cho nhân dân và lực lượng bảo vệ biên giới các nư­ớc láng giềng, bạn bè quốc tế và các đối tượng, đối tác hiểu rõ các quan điểm, chủ trư­ơng của Đảng, Nhà nư­ớc ta nói chung, quan điểm về chủ quyền lãnh thổ nói riêng. Trong đó, nhiệm vụ trung tâm là xây dựng đường biên giới quốc gia giữa nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt  Nam với các nước láng giềng trở thành đường biên giới hoà bình, hữu nghị. Đồng thời, vừa tuyên truyền rộng rãi quan điểm xây dựng nền biên phòng toàn dân của Đảng, Nhà nư­ớc vừa động viên, tập hợp và tổ chức các lực lượng ủng hộ BĐBP hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, nhân dân giao cho. Năm 2007, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh BĐBP đã lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện có hiệu quả công tác đối ngoại với lực lượng bảo vệ biên giới các nước láng giềng, trong đó, tập trung quan hệ với lực lượng bảo vệ biên giới của Trung Quốc, Lào, Cămpuchia để cùng nhau quản lý, bảo vệ biên giới, giữ gìn an ninh trật tự ở khu vực biên giới của mỗi nước; duy trì quan hệ tốt với Ngành Biên phòng Cơ quan An ninh Liên bang Nga, mở rộng quan hệ với Bộ Nhập cư, đa văn hoá Ôxrâylia và các nước  Anh, Pháp, Đức, Mỹ trong hợp tác chống nhập cư trái phép, giúp đỡ trang thiết bị phát hiện giấy tờ hộ chiếu giả và đào tạo tiếng Anh, huấn luyện chó nghiệp vụ và tham gia sáng kiến an ninh côngtainer, đấu tranh phòng chống tội phạm ma tuý…. Đặc biệt, Bộ Tư lệnh BĐBP đã tham mưu và phối hợp tốt với các cơ quan chức năng tích cực chuẩn bị xây dựng, hoàn chỉnh nội dung bản Thoả thuận hợp tác biên phòng phục vụ lãnh đạo Bộ Quốc phòng Việt Nam và Bộ Quốc phòng Trung Quốc xem xét và ký trong tháng 8 vừa qua. Đây là văn bản hợp tác quan trọng tạo cơ sở pháp lý để góp phần thúc đẩy và mở rộng các lĩnh vực hợp tác biên phòng hai nước cùng quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng biên phòng hai nước phối hợp có hiệu quả trong xử lý, giải quyết các vấn đề nảy sinh trên biên giới, cùng nhau bảo vệ và xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa quân đội và nhân dân hai nước, phù hợp với nguyện vọng và lợi ích quốc gia của mỗi nước.

Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố đã quán triệt và triển khai thực hiện tốt kế hoạch công tác đối ngoại của Bộ Tư lệnh, vận dụng linh hoạt các hình thức, phương pháp hoạt động đối ngoại như: thông báo, gửi thư, trực tiếp gặp gỡ trao đổi tình hình; cử các đoàn sang hội đàm theo quy định hoặc tổ chức chúc mừng, thăm hỏi lẫn nhau, nhất là vào các ngày lễ lớn của mỗi nước; đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương mở rộng quan hệ hợp tác với các tỉnh, huyện đối diện để tăng cường quan hệ hợp tác phát triển cả về kinh tế, văn hóa, xã hội và quốc phòng- an ninh. Năm 2007, BĐBP Việt Nam đã cùng với lực lượng bảo vệ biên giới các nước láng giềng tiến hành 2.373 cuộc gặp gỡ với trên 12.500 lượt người tham gia (cấp tỉnh 178 cuộc trên 1.800 lượt người; cấp đồn, trạm 2.373 cuộc trên 10.700 lượt người). Phối hợp với công tác kiểm soát cửa khẩu tuyên truyền đối ngoại trên 3 triệu lượt khách nước ngoài xuất, nhập cảnh và hàng vạn người cư trú ở khu vực biên giới xuất, nhập biên vào Việt Nam hợp tác đầu tư, tham quan du lịch, thăm thân, chữa bệnh và làm ăn.... Thông qua công tác đối ngoại biên phòng, đã góp phần tích cực giải quyết các vụ việc xảy ra trên biên giới, phối hợp đấu tranh  phòng, chống tội phạm có hiệu quả; phục vụ tốt cho nhiệm vụ phân giới cắm mốc trên hai tuyến biên giới Việt Nam- Trung Quốc và Việt Nam- Cămpuchia.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đối ngoại biên phòng ở một số đơn vị còn bộc lộ thiếu sót, trong tham mưu đề xuất và tổ chức thực hiện thiếu tính chủ động, sáng tạo, hành chính hoá, có lúc còn đề cao công tác đối ngoại chưa kết hợp tốt với các biện pháp công tác khác nên hiệu quả giải quyết công việc còn hạn chế. Chưa kết hợp tốt công tác đối ngoại biên phòng với đối ngoại nhân dân. Đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại còn thiếu hoặc phải kiêm nhiệm; trình độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ và ngoại ngữ có mặt chưa đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của công tác đối ngoại trong tình hình mới.

Những năm tới, hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế chủ đạo trong quan hệ quốc tế; kinh tế thế giới và khu vực tiếp tục phục hồi và phát triển…. Tuy nhiên, vẫn tiềm ẩn những nhân tố bất ổn khó lư­ờng. Toàn cầu hoá kinh tế tạo ra cơ hội phát triển nh­ưng cũng chứa đựng nhiều yếu tố bất bình đẳng, gây khó khăn, thách thức lớn cho các quốc gia, dân tộc, nhất là các nước đang phát triển. Cạnh tranh kinh tế- thương mại, giành giật các nguồn tài nguyên, năng lượng, thị tr­ường, nguồn vốn, công nghệ… giữa các n­ước ngày càng gay gắt. Khoa học và công nghệ sẽ có bư­ớc tiến nhảy vọt và những đột phá lớn, tác động nhiều mặt đến tất cả các quốc gia. Chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, ly khai, hoạt động khủng bố, những tranh chấp về biên giới, lãnh thổ, biển đảo và tài nguyên thiên nhiên tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất ngày càng phức tạp. Các mâu thuẫn lớn của thời đại vẫn tồn tại gay gắt. Nhiều vấn đề toàn cầu bức xúc đòi hỏi các quốc gia và các tổ chức quốc tế phải phối hợp giải quyết; khoảng cách chênh lệch giữa các nhóm n­ước giàu và n­ước nghèo ngày càng lớn; sự gia tăng dân số cùng với các luồng dân di cư­; tình trạng khan hiếm nguồn năng lư­ợng, cạn kiệt tài nguyên, môi tr­ường tự nhiên bị huỷ hoại; khí hậu diễn biến ngày càng xấu, kèm theo sự phá hoại của thiên tai, bão lũ, dịch bệnh; các tội phạm xuyên quốc gia có chiều hướng ngày càng tăng.

Ở trong n­ước, thành tựu đổi mới những năm qua đã làm cho thế và lực nước ta lớn mạnh lên nhiều so với trư­ớc. Việc mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, giữ vững môi tr­ường hoà bình tạo thêm nhiều thuận lợi cho nhân dân ta tiếp tục đổi mới, phát triển kinh tế- xã hội với tốc độ nhanh hơn. Trong quá trình mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, khu vực biên giới, biển đảo ngày càng thu hút đông đảo các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đến tiến hành các hoạt động sản xuất, th­ương mại, du lịch, dịch vụ, văn hoá, nghiên cứu khoa học và hoạt động nhân đạo…. Đây sẽ là điều kiện tốt để các lực lư­ợng chống đối trà trộn tiến hành chống phá cách mạng nước ta tạo các điểm nóng về dân tộc, tôn giáo, về biên giới, lãnh thổ, về kinh tế đối ngoại... làm nảy sinh các vấn đề phức tạp mới về an ninh chính trị, về quan hệ đối ngoại giữa n­ước ta với các n­ước; tội phạm trong nư­ớc và quốc tế sẽ đẩy mạnh các hoạt động: buôn lậu, gian lận thương mại, rửa tiền, buôn bán vũ khí, chất nổ, ma tuý, phụ nữ, trẻ em, phá hoại môi trường…. Do đó, thời gian tới, khi tiến hành công tác đối ngoại biên phòng trong điều kiện Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, các đơn vị BĐBP cần quán triệt và thực hiện tốt những vấn đề sau:

Một là, tăng c­ường tuyên truyền, giáo dục xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng; quán triệt sâu sắc vai trò, vị trí tầm quan trọng của công tác đối ngoại biên phòng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho mọi cán bộ, chiến sĩ.

Cấp uỷ, chỉ huy, chính uỷ, chính trị viên, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các đơn vị phải tăng cư­ờng giáo dục, tuyên truyền, phổ biến sâu, rộng trong cán bộ, công nhân, viên chức quốc phòng về chủ tr­ương gia nhập Tổ chức Thư­ơng mại thế giới của Đảng, Nhà n­ước ta; những cơ hội và thách thức, làm cơ sở tuyên truyền trong nhân dân khu vực đóng quân. Qua đó, khơi dậy và phát huy cao độ tinh thần chủ động, sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường, lòng tự tôn dân tộc của mọi cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị và quần chúng nhân dân, xây dựng quyết tâm tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia trong tình hình mới.

Trong giáo dục chính trị tư­ tư­ởng phải tập trung giáo dục nâng cao trình độ lý luận chủ nghĩa Mác- Lênin, t­ư tư­ởng Hồ Chí Minh, quan điểm đ­ường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nư­ớc, nhất là những nội dung liên quan đến công tác đối ngoại, đến hội nhập kinh tế quốc tế; đến giáo dục bản chất truyền thống văn hoá dân tộc, truyền thống quân đội nhân dân và BĐBP; xây dựng lòng tự hào dân tộc, tình yêu quê h­ương đất nư­ớc; giáo dục tinh thần cảnh giác cách mạng, phân biệt rõ đối tác, đối tượng; xây dựng tinh thần chủ động sáng tạo, tính độc lập, quyết đoán và tinh thần đoàn kết quốc tế, lòng nhiệt tình mến khách, thiện chí, bình đẳng trong các quan hệ đối nội, đối ngoại... để trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh, tình huống nào mọi cán bộ, chiến sĩ BĐBP cũng luôn bình tĩnh, tự tin và chủ động trong các hoạt động đối ngoại.

Cấp ủy, chỉ huy các đơn vị phải chú trọng hơn nữa trong việc quán triệt, giáo dục làm cho mọi cán bộ, chiến sĩ nắm vững vai trò, vị trí, tầm quan trọng của công tác đối ngoại biên phòng, nhất là khi chúng ta hội nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới; đồng thời tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ thường xuyên được bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ công tác đối ngoại biên phòng trên cơ sở nắm vững quan điểm, phương châm, nguyên tắc, nội dung, phương pháp, hình thức thực hiện công tác đối ngoại, biết vận dụng một cách sáng tạo vào điều kiện hoàn cảnh cụ thể đảm bảo mang lại hiệu quả cao nhất trong thực hiện nhiệm vụ.

Hai là, củng cố biên chế, tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác đối ngoại  và hoàn thiện cơ chế hoạt động của cơ quan đối ngoại biên phòng các cấp.

Khi n­ước ta hội nhập kinh tế quốc tế, cùng với sự phát triển chung của cả nước thì mọi hoạt động ở khu vực biên giới sẽ trở lên rất sôi động cả về số lư­ợng và quy mô. Theo đó, sẽ nảy sinh nhiều khó khăn và thách thức mới; việc giải quyết những khó khăn, vướng mắc nảy sinh không thể đơn thuần chỉ áp dụng các biện pháp hành chính, pháp luật và kinh nghiệm truyền thống mà phải phát huy sức mạnh tổng hợp của nhiều ngành, nhiều cấp, của nhiều lực l­ượng, của các biện pháp công tác mà trực tiếp là công tác đối ngoại. Trong đó, “đối thoại” trực tiếp đóng vai trò hết sức quan trọng trong giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quan hệ đối ngoại.

Muốn “đối thoại” thành công phải chuẩn bị nội dung chu đáo, có sức thuyết phục cao, có nghệ thuật tiến hành, có tổ chức thống nhất, con ng­ười am hiểu và có các điều kiện đảm bảo cần thiết. Vì vậy, phải hoàn chỉnh hệ thống biên chế, tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại chuyên trách. tăng cường bồi dưỡng kiến thức, nâng các năng lực công tác đối ngoại cho cán bộ chuyên trách làm công tác đối ngoại, nhất là cán bộ đồn biên phòng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Tập trung bồi dưỡng phẩm chất chính trị, kiến thức toàn diện phục vụ cho công tác đối ngoại, trình độ ngoại ngữ, hiểu biết về pháp luật và tập quán quốc tế về biên giới về công tác đối ngoại.

Thường xuyên tổ chức học tập, quán triệt nắm vững đường lối chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước trong giai đoạn cách mạng mới; nắm vững chủ trương thực hiện đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển; giữ vững môi trường hoà bình và tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi để phát triển kinh tế- xã hội vừa bảo vệ độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng biên giới hoà bình hữu nghi, hợp tác và phát triển.

Trong chỉ đạo thực hiện đối ngoại biên phòng, giải quyết các vấn đề tranh chấp biên giới cần nắm vững nguyên tắc, song phải rất khôn khéo, mềm dẻo, linh hoạt có tình, có lý, tranh thủ điểm đồng, hạn chế bất đồng, không làm căng thẳng phức tạp thêm tình hình ảnh hưởng đến quan hệ hai nước.

Cùng với việc củng cố biên chế, tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại biên phòng, các đơn vị qua thực tiễn hoạt động đối ngoại nghiên cứu đề xuất Bộ Tư lệnh từng bước hoàn thiện cơ chế hoạt động của cơ quan đối ngoại biên phòng các cấp đáp yêu cầu nhiệm vụ công tác biên phòng hình hình mới.

Ba là, xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị với các nước láng giềng

 Đây vừa là quan điểm vừa là mục tiêu của công tác đối ngoại biên phòng. Các đơn vị tăng cường quan hệ với lực lượng bảo vệ biên giới, chính quyền và nhân dân các nước láng giềng, tạo sự hiểu biết lẫn nhau, hợp tác, đoàn kết, hữu nghị, góp phần giữ môi trường hoà bình và phát triển. Thường xuyên giáo dục ý thức quốc gia, quốc giới, chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia cho nhân dân các các dân tộc ở khu vực biên giới để nâng cao ý thức bảo vệ, chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới của Tổ quốc.

Bộ đội Biên phòng các tỉnh tham mưu cho chính quyền và hướng dẫn nhân dân hai bên biên giới nêu cao tinh thần đoàn kết, hữu nghị, chủ động quan hệ giải quyết có tình, có lý các vấn đề xẩy ra trên biên giới. Thực hiện tốt chủ trương của Đảng, Nhà nước trong quan hệ với Vương quốc Campuchia: "Láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu đời"; Đối với Cộng hoà nhân dân Trung Hoa: "Hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai"; với Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào: "Đoàn kết hữu nghị đặc biệt".

Tham mưu cho các địa phương đẩy mạnh mở rộng công tác đối ngoại nhân dân quan hệ hợp tác với chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng bảo vệ biên giới nước láng giềng, tăng cường sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau, xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị; khuyến khích các địa phương, các bộ, ngành hợp tác trên các lĩnh vực hoạt động của xã hội, nhất là kinh tế, văn hoá, khoa học với các nước láng giềng.

Bốn là, xây dựng mối quan hệ với lực lượng bảo vệ biên giới nước láng giềng

Duy trì thường xuyên chế độ gặp gỡ, trao đổi tình hình biên giới, tuần tra song phương, kết hợp giải quyết các vấn đề nảy sinh trên biên giới. Cần chú trọng trao đổi tình hình hoạt động phá hoại an ninh, trật tự ở khu vực biên giới; âm mưu, phương thức, thủ đoạn của địch và các loại tội phạm. Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục nhân dân cả hai bên biên giới về truyền thống hữu nghị giữa hai nước, hai dân tộc.

Thực hiện nghiêm chỉnh Hiệp định quy chế biên giới, xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị. Phối hợp tuần tra bảo vệ biên giới, vùng biển, khảo sát song phương, kiểm tra dấu hiệu đường biên, mốc giới, phát hiện xử lý kịp thời các hành vi vi phạm như: xuất cảnh, nhập cảnh, vượt biên, xâm nhập trái phép, phối hợp quản lý xuất, nhập cảnh, bảo đảm lưu thông biên giới, tạo điều kiện cho người và các tổ chức quốc tế qua lại biên giới thăm thân, du lịch, hợp tác kinh tế.

Trong quan hệ hợp tác với lực lượng bảo vệ biên giới các nước luôn quán triệt tư tưởng chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, tôn trọng độc lập chủ quyền lãnh thổ biên giới của các nước; thực hiện nghiêm hiệp định về biên giới và các thoả thuận đã ký kết; giải quyết các vấn đề về biên giới bằng phương pháp hoà bình, không dùng bạo lực, không tuyên truyền, kích động gây chia rẽ tình đoàn kết, hữu nghị giữa Việt Nam với các nước.

Năm là, tăng c­ường đầu t­ư trang bị, ph­ương tiện phục vụ công tác đối ngoại biên phòng trong tình hình mới

Cùng với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội, khi n­ước ta hội nhập kinh tế quốc tế, bạn bè quốc tế đến với chúng ta sẽ đông hơn, yêu cầu đối ngoại phải lịch sự và thông thoáng hơn nhưng luôn phải quán triệt và thực hiện tốt phương châm “bên ngoài bình th­ường, bên trong chặt chẽ”. Do đó, cùng với các nguồn trên cấp, cần phát huy nội lực tại chỗ để tăng c­ường đầu tư­ trang bị, ph­ương tiện, vật chất cho lực l­ượng làm công tác đối ngoại biên phòng. Trong đó, chú trọng trang bị công nghệ tin học, hệ thống thông tin hiện đại đảm bảo lư­u trữ tổng hợp tình hình phục vụ chỉ huy, chỉ đạo và các trang bị, phư­ơng tiện làm việc, trang phục chuyên dùng, kinh phí đối ngoại… tạo điều kiện thuận lợi triển khai tốt công tác đối ngoại biên phòng, góp phần giữ gìn tình đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam với bạn bè quốc tế và nhân dân các nư­ớc láng giềng.

 Trung tướng Trần Hoa- Tư lệnh BĐBP