Công tác cửa khẩu của BĐBP “chủ động, quyết liệt, hiệu quả”

Năm 2018, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, sát sao của Đảng uỷ, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP), các đơn vị cửa khẩu đã thực hiện nghiêm quy trình kiểm tra, kiểm soát, giám sát người, phương tiện, hàng hoá qua cửa khẩu, rút ngắn thời gian thông quan, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, góp phần không nhỏ trong phát triển kinh tế của cả nước. 

Đảng ủy, chỉ huy Cục Cửa khẩu đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai toàn diện, có hiệu quả các biện pháp nghiệp vụ công tác cửa khẩu, chủ động nắm và đánh giá sát, đúng tình hình kịp thời tham mưu, đề xuất với Bộ Tư lệnh BĐBP, Bộ Quốc phòng và Chính phủ nhiều chủ trương, đối sách đối với nhiều diễn biến phức tạp của tình hình. Với phương châm chủ động, sáng tạo trong cách làm và hiệu quả trong hành động; công tác cửa khẩu đã vươn mình khẳng định thêm nhiều dấu ấn mới, góp phần nâng cao vị thế và hình ảnh của người chiến sĩ quân hàm xanh. Trong năm vừa qua, theo thống kê của Chính phủ, GDP tăng 7.08%; tổng kim ngạch xuất khẩu, nhập khẩu hàng hoá qua các cửa khẩu ước tính vượt 482 tỉ USD, trong đó qua thị trường Trung Quốc chiếm trên 25%); khách du lịch đến Việt Nam đạt trên 15 triệu lượt khách, tăng 20% so với năm 2017; trong đó có trên 3 triệu lượt khách xuất, nhập cảnh (XNC) qua các cửa khẩu đường bộ, đường biển. Con số này đã phần nào phản ánh vai trò công sức của BĐBP trong đảm bảo an ninh, trật tự, lưu thông cửa khẩu, tham gia phát triển kinh tế - xã hội.

Để phục vụ phát triển kinh tế địa phương, nâng cao đời sống của nhân dân, Cục Cửa khẩu đã chủ động, tham mưu cho Bộ Tư lệnh phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tham mưu Chính phủ mở, nâng cấp các cửa khẩu, như: mở chính thức Cầu Bắc Luân 2/Cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng; nâng cấp 3 cửa khẩu phụ lên cửa khẩu chính (Cửa khẩu Xín Mần - Đô Long, Chi Ma - Ái Điểm, Phước Tân - Bố Môn); mở đường qua lại biên giới Pò Hèn - Thán Sản, Km3+4 Móng Cái/Quảng Ninh - Khu thương mại cặp chợ biên giới Đông Hưng/Trung Quốc, Bản Giốc - Đức Thiên. Chỉ đạo quyết liệt các địa phương tăng cường rà soát, quản lý các đường mòn, lối mở, kiên quyết rào, chắn các đường mòn, lối mở trái phép, thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ về cấm nhập khẩu gỗ, phế liệu...

Trên tuyến cửa khẩu cảng, mật độ các hoạt động của các tàu quân sự nước ngoài tại Biển Đông ngày càng tăng, trong năm đã có 35 tàu quân sự của 7 quốc gia (Ấn Độ, Mỹ, Úc, Singapore, Nhật, Pháp, Nga) với 13.843 thuyền viên, thuỷ thủ  đến thăm Việt Nam, đáng chú ý có tốp tàu sân bay Mỹ đến thành phố Đà Nẵng vào tháng 3/2018. Việc bảo đảm tuyệt đối an toàn cho hàng chục lượt ghé thăm, neo đậu kỹ thuật của tàu quân sự nước ngoài, trong đó có tàu sân bay của Mỹ đã góp phần nâng cao hình ảnh, vị thế của quân đội nói riêng, Việt Nam nói chung trên thế giới. Bên cạnh đó, trước tình hình hoạt động của các tàu nước ngoài chở than nghi có nguồn gốc từ Triều Tiên hoặc nằm trong danh sách bị trừng phạt bởi các nghị quyết của Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hợp quốc đến vùng biển Việt Nam tiếp tục diễn ra phức tạp. Cục Cửa khẩu đã chủ động tham mưu cho Bộ Tư lệnh báo cáo Bộ Quốc phòng phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Công an tham mưu cho Chính phủ có các biện pháp, đối sách hợp lý, vừa chấp hành nghiêm nghị quyết của HĐBA, vừa không để ảnh hưởng đến ngoại giao, quan hệ giữa Việt Nam với các nước lớn, được phía Mỹ đánh giá cao các nỗ lực của Việt Nam, đảm bảo giữ vững lợi ích quốc gia, dân tộc.

Năm 2018, công tác cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực cửa khẩu cũng được triển khai rất quyết liệt, nhất là trong thực hiện Nghị quyết số 75/NQ-CP của Chính phủ, Quyết định số 2185/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kế hoạch số 6358/KH-BQP của Bộ Quốc phòng về kết nối cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN. Xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, ngay từ cuối năm 2017, Cục Cửa khẩu đã khẩn trương rà soát, thống nhất các thủ tục biên phòng điện tử kết nối Cơ chế một cửa quốc gia cho phù hợp với các quy định của pháp luật (Nghị định số 58/2017/NĐ-CP “Quy định chi tiết một số điều của Bộ luật Hàng hải Việt Nam”); chủ động rà soát danh mục các thủ tục biên phòng, tiến hành nâng cấp, mở rộng phần mềm Cổng thông tin thủ tục biên phòng điện tử.

Theo kế hoạch của Chính phủ, năm 2018, BĐBP phải triển khai 5 thủ tục biên phòng điện tử trên cổng thông tin một cửa quốc gia. Với sự nỗ lực, quyết tâm chính trị, khắc phục mọi khó khăn về trang bị, cơ sở hạ tầng thông tin, trong điều kiện dự án đầu tư trang thiết bị kỹ thuật và phần mềm phục vụ triển khai cơ chế một cửa quốc gia đang chờ phê duyệt, nên chưa có điều kiện để đầu tư triển khai đồng bộ; BĐBP đã chủ động, kế thừa hệ thống hạ tầng, trang bị kỹ thuật sẵn có, chủ động liên hệ, phối hợp các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng như Bộ Tư lệnh 86 hỗ trợ mượn hệ thống máy chủ, Cục Cơ yếu/Bộ Tổng Tham mưu, Ban Cơ yếu Chính phủ, Tập đoàn Viettel triển khai chức năng chữ ký số và dịch vụ xác thực đa lớp bằng tin nhắn di động, tăng cường tính bảo mật dữ liệu trên Cổng thông tin thủ tục biên phòng điện tử; xây dựng phần mềm, kết nối cơ chế một cửa quốc gia.

Kết quả đến ngày 1/7/2018, BĐBP đã triển khai 36/36 đơn vị biên phòng cửa khẩu cảng thực hiện thủ tục biên phòng điện tử, kết nối một cửa quốc gia theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Quốc phòng. Đến nay đã thực hiện được 14 thủ tục trên cổng thông tin một cửa quốc gia (trong đó, vượt tiến độ 2 thủ tục theo yêu cầu của Chính phủ, hoàn thiện thêm 4 thủ tục phát sinh theo yêu cầu của Bộ Giao thông vận tải). Hiện nay, việc khai báo thủ tục biên phòng điện tử cảng biển, người làm thủ tục chỉ phải khai báo một lần và duy nhất một bộ hồ sơ, gửi tất các các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành ở cửa khẩu cảng. Việc khai báo được thực hiện bất cứ thời gian nào, tại bất cứ địa điểm nào, chỉ cần có Internet. Phương thức này đã  triệt tiêu thời gian chờ đợi làm thủ tục đối với tàu thuyền XNC, tiết kiệm chi phí đi lại, chi phí neo đậu phương tiện… Qua đó, thu hút khách du lịch, nhà đầu tư đến cảng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh của đất nước.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, đặc biệt là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra cho quân đội chúng ta những yêu cầu và thử thách về phát triển khoa học, kỹ thuật quân sự, chế tạo và cải tiến vũ khí, trang bị để có thể đáp ứng yêu cầu tác chiến trong mọi môi trường, mọi hoàn cảnh. Cục Cửa khẩu BĐBP là một trong những lực lượng đi đầu trong đẩy mạnh việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật trong thực hiện nhiệm vụ. Cục Cửa khẩu đã chủ động đề xuất Bộ Tư lệnh, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kiểm soát XNC. Năm qua, Thường vụ Đảng uỷ, Thủ trưởng Bộ Tư lệnh đã chỉ đạo Cục Cửa khẩu phối hợp BĐBP tỉnh Quảng Ninh ứng dụng tự động hoá trong kiểm tra, kiểm soát XNC bằng cổng kiểm soát tự động tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái/Quảng Ninh, hiện đang triển khai mở rộng tại cửa khẩu Hữu Nghị/Lạng Sơn. Hệ thống được tích hợp những công nghệ hiện đại như nhận dạng sinh trắc học (vân tay, hình ảnh), tự động hóa các bước trong quy trình thực hiện thủ tục XNC. Với việc áp dụng công nghệ tự động hoá như trên, thời gian làm thủ tục cho một hành khách chỉ còn 7 - 12 giây đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và khu vực. Bên cạnh đó hiện nay Cục Cửa khẩu đang phối hợp với A08/Bộ Công an triển khai kiểm soát mã vạch đối với Giấy thông hành cư dân biên giới tuyến Việt Nam - Trung Quốc.

Thực hiện nghị quyết của Quốc hội và Nghị định số 07/2017/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm tra, kiểm soát người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh Việt Nam bằng thị thực điện tử tại 13 cửa khẩu đường bộ, 7 cửa khẩu cảng biển, trong năm vừa qua, Cục Cửa khẩu đã chỉ đạo các đơn vị cửa khẩu kiểm tra, kiểm soát, giải quyết cho 19.102 lượt người nước ngoài nhập cảnh, xuất cảnh Việt Nam bằng thị thực điện tử. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện nảy sinh bất cập là một số trường hợp khách nước ngoài nhập cảnh bằng thị thực điện tử tại cửa khẩu trong danh sách được phép sử dụng thị thực điện tử, nhưng lại xuất cảnh tại cửa khẩu không nằm trong danh sách dẫn đến tình trạng cán bộ biên phòng phải giải thích, đề nghị khách quay lại xuất cảnh đúng tại cửa khẩu trong danh sách được phép sử dụng thị thực điện tử gây hảnh hưởng đến hành trình của khách, mất thời gian, phiền hà cho hành khách, đặc biệt nhiều trường hợp khách hết hạn tạm trú rất khó xử lý cho lực lượng làm nhiệm vụ. Vừa qua, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 74/2018 cho phép kéo dài thời gian thực hiện thí điểm cấp thị thực điện tử cho người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam thêm 2 năm, kể từ ngày 1/2/2019. Để khắc phục những bất cập trên, vừa qua, Cục Cửa khẩu đã chủ trì, tham mưu cho Bộ Tư lệnh, Bộ Quốc phòng có ý kiến với Bộ Công an sửa đổi Nghị định số 07/2017, mở rộng thêm 5 cửa khẩu đủ điều kiện cho phép người nước ngoài nhập, xuất cảnh bằng thị thực điện tử là Tây Trang/Điện Biên, Na Mèo/Thanh Hoá, La Lay/Quảng Trị, Dương Đông/Kiên Giang, Chân Mây/Thừa Thiên - Huế.

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về kiểm soát XNC phục vụ công tác, Cục Cửa khẩu đã chủ động tham mưu cho Bộ Tư lệnh báo cáo cấp có thẩm quyền xây dựng, ban hành nhiều văn bản, quy phạm như: xây dựng quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện thủ tục biên phòng điện tử tại các cửa khẩu do Bộ Quốc phòng quản lý; Quyết định số 4040/QĐ-BTL ngày 3/10/2018 của Bộ Tư lệnh BĐBP ban hành quy trình thủ tục kiểm tra, giám sát biên phòng tại cửa khẩu biên giới đất liền và đã chủ động tham mưu cho Bộ Tư lệnh chỉ đạo các đơn vị tăng cường kiểm tra, giám sát biên phòng đối với người, phương tiện; phối hợp giám sát hàng hoá tái xuất qua cửa khẩu phụ, lối mở.

Có thể nói, trong năm vừa qua, lực lượng cửa khẩu đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quản lý cửa khẩu, kiểm soát chặt chẽ người, phương tiện XNC, không để sót lọt đối tượng, giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; làm tốt công tác đối ngoại biên phòng, giữ vững và phát triển mối quan hệ đoàn kết, gắn bó với lực lượng chức năng phía đối diện, phối hợp, giúp đỡ nhau hoàn thành nhiệm vụ, góp phần xây dựng cửa khẩu bình yên, phát triển kinh tế - xã hội.

 Năm 2019, theo tiến trình hội nhập quốc tế, Việt Nam đang và sẽ phải tuân thủ thực hiện đầy đủ các hiệp định song phương và đa phương trong các lĩnh vực, đặc biệt là hợp tác với các nước trong khu vực ASEAN. Hệ thống cửa khẩu trên toàn quốc tiếp tục được mở và nâng cấp cả về quy mô và số lượng. Lưu lượng người, phương tiện XNC, hàng hóa xuất, nhập khẩu qua biên giới, cửa khẩu ngày càng tăng, loại hình XNC bằng các loại hộ chiếu, giấy tờ và đối tượng XNC ngày càng đa dạng, phức tạp. Đây là một thách thức lớn cho lực lượng BĐBP phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hoá các thủ tục kiểm tra, kiểm soát tạo thuận lợi cho người Việt Nam và nước ngoài XNC; tạo thuận lợi, thông thoáng cho lưu thông biên giới, thuận tiện cho XNC, xuất, nhập khẩu thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nhưng phải coi trọng biện pháp an ninh cửa khẩu. Nâng cao tinh thần cảnh giác, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ, phát hiện và đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong mọi tình huống.

Để tiếp tục triển khai thực hiện có hiệu quả công tác quản lý, kiểm soát XNC của BĐBP trong thời gian tới, lực lượng cửa khẩu cần thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

1. Quán triệt nghiêm túc và triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 28/9/2018 của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia. Tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện tốt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng ủy các cấp; tích cực, chủ động tham mưu cho Quân uỷ Trung ương, Chính phủ, Bộ Quốc phòng đổi mới toàn diện các mặt công tác cửa khẩu, tập trung đầu tư tiến lên hiện đại, tự động hoá công tác kiểm tra, kiểm soát xuất nhập cảnh trên nền cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đáp ứng xu thế hội nhập và phát triển của đất nước.

2. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tập trung nguồn nhân lực đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án trọng điểm, đầu tư trang bị kỹ thuật, gắn với ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kiểm soát XNC. Chủ động các nguồn kinh phí đầu tư trang thiết bị hiện đại ứng dụng công nghệ thông tin bảo đảm cho công tác chỉ huy, chỉ đạo và kiểm tra, kiểm soát tại các cửa khẩu. Đây vừa là yêu cầu mang tính cấp thiết vừa là yếu tố đặc biệt quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ hội nhập quốc tế và khu vực. Đồng thời là tiền đề quan trọng giúp cho việc nghiên cứu cải tiến quy trình thủ tục biên phòng thiết thực, hiệu quả; tăng cường kiểm soát từ xa, hạn chế kiểm tra, kiểm soát nhiều lần đối với đối tượng lưu thông biên giới.

3. Quyết liệt, tập trung triển khai thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thủ tục biên phòng điện tử tại các cửa khẩu do Bộ Quốc phòng quản lý; tiếp tục thực hiện Quyết định số 2185/QĐ-TTg, Quyết định số 1254/QĐ-TTg của Chính phủ về triển khai cơ chế một cửa quốc gia, một cửa ASEAN; phối hợp kiểm soát thị thực điện tử theo Nghị định số 07/NĐ-CP của Chính phủ; tiếp tục triển khai 11 thủ tục biên phòng điện tử trên cổng thông tin một cửa quốc gia theo kế hoạch đề ra.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, rà soát, quản lý các lối mở, đường mòn, đường qua lại biên giới, kiên quyết xoá bỏ các lối mở tự phát; tham mưu đầu tư xây dựng, nâng cấp cửa khẩu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước, xây dựng các mô hình cửa khẩu kiểu mẫu, tiên tiến, hiện đại.□

                                                                                                           Lê Văn Phúc (Cục trưởng Cục Cửa khẩu/BĐBP)

Tài liệu tham khảo

1. Báo cáo tổng kết công tác cửa khẩu năm 2018 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2019 của Cục Cửa khẩu BĐBP.

2. Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 28/9/2018 của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia.