Cổ tích viết ở “thung lũng chết”

Từng có một thuở, hễ nhắc đến xóm Khe Năm (xã Sơn Kim I, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh) ai nấy đều phải rùng mình khiếp sợ. Bởi lẽ khu xóm nhỏ nằm gần kề thị trấn Tây Sơn này luôn được xem là "thung lũng chết” do tệ nạn buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy và đại dịch thế kỷ HIV hoành hành. Hậu quả để lại là nhiều gia đình tan nát, những phận người trẻ tuổi phải vĩnh viễn ra đi, để lại bao nỗi đau thương, tang tóc. Thế nhưng, bằng tình yêu thương, những vòng tay cưu mang, che chở, sẻ chia của cộng đồng, "thung lũng chết” giờ đã hồi sinh - điều tưởng như chỉ có trong những câu chuyện cổ tích.

"Vá” lại hạnh phúc

Ngôi nhà nhỏ, xinh xắn nằm bình yên dưới chân ngọn Sơn Kim hùng vĩ. Chỉ nhìn bề ngoài thôi, ít ai biết rằng nó đã trải qua sự khốc liệt của "cơn bão” ma túy... Ở đó có hai trái tim, hai mảnh đời mang trong mình căn bệnh thế kỷ HIV/AIDS đã tự nguyện đến với nhau để sống có ích hơn những tháng ngày còn lại của cuộc đời.

Khi chúng tôi đến cũng là lúc vợ chồng anh Phạm Quang Minh - sinh năm 1977 và chị Nguyễn Thị Hương sinh năm 1981 đang chuẩn bị bữa cơm chiều. Khác với những mảnh đời lầm lỗi mà tôi đã từng gặp, từng chứng kiến họ luôn mang trong mình sự mặc cảm và đặc biệt là rất ngại ngùng tiếp xúc với mọi người xung quanh. Còn ở đây thì khác. Khi thấy có người lạ đến thăm đã hồ hởi ùa vào tiếp chuyện. Vừa chậm rãi rót bát nước chè xanh mời khách, anh Minh vừa kể cho chúng tôi nghe về quá khứ đã qua của mình: Anh là người con thứ 4 trong gia đình có 5 anh chị em. Cách đây hơn 10 năm về trước, với bản tính bồng bột, ham chơi, trong một lần vì muốn chứng tỏ "bản lĩnh” với đám bạn, anh đã "bập” vào ma túy rồi nhiễm HIV lúc nào không hay. Còn câu chuyện của chị Hương cũng éo le và đáng thương không kém. Chị đã từng có chồng, có con, từng có một ngôi nhà hạnh phúc đúng nghĩa. Vậy mà chị không thể ngờ rằng, người chồng bao năm chung sống lại nghiện ma túy và đã bị nhiễm HIV.

Năm 2004, chồng qua đời và chỉ ít lâu sau, căn bệnh thế kỷ cũng đã cướp đi đứa con gái - niềm hi vọng duy nhất của đời chị - để lại một mình chị trong căn nhà trống huơ, trống hoác. Sau khi xét nghiệm chị biết mình đã bị nhiễm bệnh. Hết tang chồng, chị Hương và anh Minh đã tự nguyện về sống với nhau. Được sự động viên, giúp đỡ của nhiều người, vực dậy tất cả, cặp tình nhân không giấy chứng nhận kết hôn này đã ngày đêm khai hoang, mở đất phát triển kinh tế vườn rừng. Với quyết tâm "vá lại hạnh phúc” muộn màng, đến nay gia đình anh đã quy hoạch trồng được gần 1ha keo, nhận khoanh nuôi, bảo vệ hơn 2ha rừng tự nhiên. Ngoài ra, anh còn chăn nuôi trâu bò, hàng chục con gà vịt. Và hạnh phúc một lần nữa được thắp sáng lên khi mà gần đây cả anh và chị đều là thành viên trong "Câu lạc bộ Tình thương” do Đồn Biên phòng cửa khẩu Cầu Treo thành lập. Tham gia sinh hoạt Câu lạc bộ, được tạo điều kiện vay vốn phát triển kinh tế, được tư vấn những kiến thức cần thiết về phòng chống ma túy, HIV nên đến nay anh Minh đã từ bỏ hẳn con đường nghiện ngập và cuộc sống của gia đình đã ổn định, đầm ấm hơn so với trước đây.

Thiếu tá Phan Văn Thông - Đội phó Đội vận động quần chúng Đồn Biên phòng cửa khẩu Cầu Treo cho biết: Vào những năm từ 1997 - 2002, địa bàn xã vùng biên Sơn Kim I là điểm nóng về tình trạng buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy. Chính ma túy đã từng gieo rắc bao cái chết trắng, nhiều gia đình tan nát hạnh phúc vì ma túy và "ết”. Đã có thời điểm, người dân trên địa bàn xóm Khe Năm phải bỏ làng, bỏ bản dắt díu nhau vào Nam, ra Bắc để tìm kiếm miền đất bình yên cho riêng mình.

Nhằm ổn định cuộc sống cho bà con, hay nói đúng hơn là góp phần hồi sinh "vùng đất chết”, tháng 6 năm 2010, "Câu lạc bộ Tình thương” trên địa bàn xã Sơn Kim I với gần 30 thành viên ra đời, với mục đích là tập hợp, gắn kết những hoàn cảnh lầm lỡ lại với nhau để tuyên truyền, vận động con em địa phương không sa vào con đường ma túy, mại dâm, giúp nhau phát triển kinh tế. Để câu lạc bộ đi vào nền nếp, cùng với ban hành quy chế hoạt động, ngày đầu thành lập, đồn đã đứng ra hỗ trợ 50 triệu đồng gây quỹ. Từ nguồn quỹ đó, phối hợp với sự hỗ trợ của các tổ chức chính trị - xã hội, các doanh nghiệp, nhà hảo tâm nên đến nay bình quân mỗi thành viên đã được vay từ 3 - 5 triệu đồng để tạo dựng cuộc sống. Ngoài ra, các thành viên tham gia câu lạc bộ còn được còn được các cán bộ, chiến sỹ Đồn Biên phòng cửa khẩu Cầu Treo và các doanh nghiệp tạo thêm công ăn việc làm như: bốc vác hàng hóa xuất nhập cảnh, lao động gây quỹ phúc lợi, tuyên truyền viên, đồng đẳng viên trong các chiến dịch truyền thông phòng chống ma túy, mại dâm.

"Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, tập trung mọi nguồn lực nên đến nay Câu lạc bộ Tình thương đã thu hút, tập hợp được 37 thành viên chủ yếu là các đối tượng nghiện ma túy, nhiễm HIV và những gia đình có con em lầm lỗi. Thành công lớn nhất của câu lạc bộ là đến nay đã tuyên truyền, giáo dục được trên 20 người từ bỏ hẳn ma túy trở về hòa nhập với cộng đồng”. Anh Thông vui mừng chia sẻ.

Không nguôi khát vọng sống!

Như để minh chứng cho những công việc thầm lặng, giàu ý nghĩa của mình, Thiếu tá Phan Văn Thông và một số cán bộ, chiến sỹ trong Đội vận động quần chúng đã dẫn chúng tôi đến để tận mắt chứng kiến buổi sinh hoạt "Câu lạc bộ Tình thương”. Thật ấn tượng là dù trong nỗi đau tột cùng nhưng các thành viên Câu lạc bộ vẫn tay nắm chặt tay cùng cất vang bài hát Khát vọng, rồi đến Nối vòng tay lớn.

Tiếp xúc với chúng tôi, chị Đỗ Thị Thu Hà dường như vẫn chưa nguôi ngoai về nỗi đau đã qua, chị kể: Năm 2002, sau khi tốt nghiệp Trường sư phạm mầm non, chị trở về quê xã Sơn Kim I dạy học. Với dáng người thon thả, nước da trắng ngần, ăn nói lại có duyên, chị trở thành tâm điểm của trai làng đến tìm hiểu. Kén chọn mãi, cuối cùng chị đã bén duyên với anh Nguyễn Tiến Tùng - người cùng quê và là tài xế xe khách chạy tuyến Hương Sơn - Hà Nội. Cuộc sống của vợ chồng chị đầm ấm, hạnh phúc hơn khi năm 2003 chị sinh cháu gái đầu lòng Nguyễn Thị Cẩm Ly. Bất hạnh bất ngờ đổ ập xuống gia đình bé nhỏ của chị. Năm 2006, chồng chị đột nhiên đổ bệnh. Khi tiến hành xét nghiệm, chị không thể tin nổi người mà mình đặt trọn trái tim yêu thương đã bị nhiễm HIV. Chỉ ít tháng sau khi chồng chết, chị đi xét nghiệm, các y, bác sỹ kết luận chị đã bị lây nhiễm bệnh từ chồng... Nhưng ông trời còn thương, con gái chị may mắn không bị nhiễm bệnh. Trong cơn hoạn nạn, mẹ con chị nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của bạn bè đồng nghiệp, đặc biệt là các thành viên "Câu lạc bộ Tình thương” đứng ra đùm bọc, cưu mang. Chính từ tình cảm, sự động viên ấy đã giúp chị vượt qua tất cả và tự tin hơn khi tạo dựng cuộc sống mới. Nhiều năm liền chị là giáo viên tiên tiến của trường mầm non xã Sơn Kim I, một đồng đẳng viên tích cực trong tuyên truyền, vận động người dân tránh xa ma túy và lây nhiễm HIV. Con gái của chị - cháu Cẩm Ly hiện là học sinh lớp 4 và luôn chăm ngoan, học giỏi.

Ông Nguyễn Sỹ Luận - Chủ tịch UBND xã Sơn Kim I cho biết: Xóm Khe Năm hiện có 115 hộ dân với hơn 400 nhân khẩu. Thời gian qua với sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp, các ngành, đặc biệt là Đồn Biên phòng cửa khẩu Cầu Treo nên cuộc sống, sinh hoạt của nhân dân nơi đây đã có nhiều đổi thay đáng kể. Toàn xóm hiện có 75% hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa, gần 10 mô hình phát triển kinh tế vườn đồi, vườn rừng, kinh doanh dịch vụ tổng hợp mỗi năm cho thu nhập từ 60 triệu đồng trở lên và xuất hiện hàng chục mô hình bước đầu cho hiệu quả kinh tế khá. Năm 2010, thu nhập bình quân đầu người của xóm đã đạt gần 15 triệu đồng/năm, cao hơn nhiều so với bình quân chung của xã. Ông Luận còn cho hay: Trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Sơn Kim I sẽ chọn xóm Khe Năm làm điểm để rút kinh nghiệm chỉ đạo.

Chúng tôi rời Khe Năm khi bóng chiều đã làm đổ dài bóng ngọn Sơn Kim hùng vĩ. "Thung lũng chết” đã thực sự hồi sinh nhờ lòng nhân ái, bao dung, sự cảm thông, chia sẻ của cộng đồng người dân nơi đây. Với chúng tôi, sự hồi sinh ấy như một câu chuyện cổ tích viết giữa đời thường. Vì ở đâu đó trên đất nước này, vẫn còn những số phận, những hoàn cảnh éo le khác chưa tìm được lối thoát, sự cảm thông thật sự cho chính mình...

Phóng sự của Nguyễn Chung - Văn Chương