Bộ đội Biên phòng xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc đảm bảo giữ vững chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới

Chủ quyền biên giới quốc gia là thiêng liêng, bất khả xâm phạm. Sự bền vững, ổn định chủ quyền lãnh thổ, ANBG quốc gia là điều kiện, tiền đề đảm bảo cho sự ổn định về chính trị, quốc phòng, an ninh, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và đối ngoại. Trong đó, yếu tố lòng dân mà cốt lõi là tinh thần yêu nước, đoàn kết dân tộc, ý chí chiến đấu có vai trò vô cùng quan trọng. Xây dựng “thế trận lòng dân” là một vấn đề có tính chiến lược và đó chính là nguyên lý rất cơ bản trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XI của Đảng chỉ rõ, một trong những nhiệm vụ trọng yếu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân là tập trung “Xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trong thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc”.

            Để xây dựng “thế trận lòng dân”, trước hết phải nhận thức rõ nội dung yếu tố lòng dân. Đây là vấn đề thuộc phạm trù ý thức xã hội, thường đi liền và đặt trong mối quan hệ với khái niệm đất nước, Tổ quốc, Nhà nước… Nội dung cơ bản của lòng dân là lòng yêu nước thương nòi, tinh thần đoàn kết dân tộc, ý chí quyết tâm chiến đấu bảo vệ nền độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; là lòng tin của nhân dân vào các chủ trương, chính sách, thể chế chính trị… của giai cấp lãnh đạo đất nước. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc cho thấy, các triều đại phong kiến tiến bộ rất coi trọng ban hành các chủ trương chính sách để “an dân”, quy tụ lòng dân, lấy dân làm gốc. Các chính sách đúng đắn đã quy tụ được lòng dân, phát huy được sức mạnh của toàn dân trong giành và giữ vững nền độc lập, thống nhất, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

            Ngày nay, quy tụ lòng dân, xây dựng “thế trận lòng dân” để đáp ứng yêu cầu tăng cường sức mạnh quốc phòng - an ninh (QP-AN), bảo vệ Tổ quốc chính là quá trình xây dựng nhân tố chính trị - tinh thần của nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân, xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững chắc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, bảo đảm cho mọi tầng lớp nhân dân không chỉ yêu quý thiết tha chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc, mà còn gắn bó với Đảng, với chế độ xã hội chủ nghĩa; có ý thức tự giác về nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi công dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

            "Thế trận lòng dân" là một bộ phận của tiềm lực chính trị - tinh thần; là thế trận dựa vào nhân dân, được nhân dân ủng hộ, che chở giúp đỡ; đồng thời, huy động và khai thác tiềm lực to lớn từ nhân dân, sức mạnh vô địch của nhân dân, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ thù trong thời bình và khi xảy ra chiến tranh. Ở khu vực biên giới (KVBG), xây dựng "thế trận lòng dân" là quá trình khơi dậy, phát huy nhân tố chính trị tinh thần của nhân dân các dân tộc, tạo nên sức mạnh tổng hợp của thế trận biên phòng toàn dân, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới (ANBG) quốc gia.

Mục tiêu của xây dựng "thế trận lòng dân" là nhằm xây dựng khối đại đoàn kết, hạt nhân chính trị - tinh thần trong quần chúng nhân dân; nâng cao nhận thức, ý thức và trách nhiệm, và tổ chức các phong trào cách mạng của quần chúng làm nền tảng rộng khắp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trong tình hình mới. Để thực hiện được mục tiêu đó, nội dung cần đạt được là: xây dựng lòng tin, nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân, đồng bào các dân tộc ở KVBG; không ngừng phát huy tinh thần đại đoàn kết dân tộc, trong đó chú trọng xây dựng lực lượng quần chúng nòng cốt và các phong trào cách mạng của quần chúng tạo thành sức mạnh to lớn; không ngừng đẩy mạnh phát triển sản xuất, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc ở KVBG.

            Nhận thức sâu sắc về vai trò quan trọng của nhân dân các dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia, để xây dựng "thế trận lòng dân", góp phần bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia trong những năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc biệt quan tâm đến phát triển toàn diện KVBG và đời sống đồng bào các dân tộc, nhất là trong thời kỳ đổi mới đất nước. Với nhiều chính sách KT-XH mang tính đặc thù, Nhà nước và các tỉnh biên giới đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào KVBG, tạo nên sự chuyển biến mạnh mẽ về KT-XH. Đời sống của đồng bào các dân tộc ngày càng được cải thiện, dân chủ xã hội được phát huy, mối quan hệ Đảng, chính quyền với nhân dân và lực lượng vũ trang được tăng cường.

            Dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, để xây dựng "thế trận lòng dân" 56 năm qua các thế hệ cán bộ, chiến sĩ BĐBP bằng nhiều việc làm thiết thực và hiệu quả đã luôn khơi dậy được sức mạnh của quần chúng nhân dân các dân tộc trên biên giới, tạo được "thế trận lòng dân" vững chắc. Chủ động, sáng tạo, đoàn kết, gắn bó với các đồng bào các dân tộc KVBG, phát huy khối đại đoàn kết các dân tộc trong nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, ANBG quốc gia trở thành truyền thống và bài học kinh nghiệm quý báu của BĐBP, lớp lớp cán bộ, chiến sĩ BĐBP với trách nhiệm chính trị, trong bất kỳ hoàn cảnh nào vẫn kiên trì bám dân, kiên trì xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở [1], tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, củng cố khối đại đoàn kết, tích cực tuyên truyền, vận động nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, nghiêm chỉnh chấp hành mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước. Cán bộ, chiến sĩ BĐBP luôn xác định giúp đỡ đồng bào biên giới phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ấm no là trách nhiệm chính trị, là việc làm thường xuyên nhằm đem lại cuộc sống mới cho đồng bào các dân tộc, góp phần làm "ấm lòng dân" nơi biên giới.

   Thực hiện Chỉ thị số 133-CT/ĐUQSTW của Đảng ủy Quân sự Trung ương, Chỉ thị số 19-CT/ĐU của Đảng ủy BĐBP về tăng cường cán bộ cho cơ sở, BĐBP đã kịp thời triển khai các tổ, đội công tác thường xuyên bám địa bàn, bám quần chúng, thực hiện "bốn cùng" (cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc) với quần chúng, động viên tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường và khả năng sáng tạo của nhân dân, khích lệ đồng bào ra sức đẩy mạnh sản xuất, xóa đói giảm nghèo, tích cực tham gia phong trào giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội ở địa bàn biên giới.

Trong những năm qua, cùng với các lực lượng chức năng, BĐBP đã tích cực tham gia phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội cho đồng bào, ổn định đời sống, tạo uy tín sâu nặng trong quần chúng nhân dân [2]. Từ năm 2008 đến nay, BĐBP đã phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Báo Quân đội nhân dân tổ chức cuộc vận động “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hảo đảo”, xây dựng và trao tặng 6.900 nhà Đại đoàn kết cho các hộ nghèo và 274 công trình dân sinh cho nhân dân KVBG, tổng trị giá khoảng 270 tỷ đồng, xây dựng 150 trạm xá quân dân y. Hiện nay, BĐBP đang chủ trì phối hợp với 6 bộ ngành trung ương triển khai chương trình "Bò giống giúp người nghèo biên giới" với mục tiêu từ nay đến tháng 9/2016 sẽ mua tặng cho 24.000 hộ nghèo của 11 tỉnh biên giới khu vực Tây Bắc, mỗi gia đình 1 con bò giống, giúp hộ nghèo xóa nghèo căn bản, góp phần quan trọng xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh ở KVBG, biển đảo.

Quán triệt quan điểm bảo vệ biên giới bằng sức mạnh toàn dân, BĐBP đã tham mưu cho cấp ủy chính quyền địa phương xây dựng nhiều phong trào mang ý nghĩa thiết thực, hiệu quả, như: “Quần chúng tham gia xây dựng và bảo vệ biên giới’, phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự xóm, bản KVBG”, “Thanh niên xung kích bảo vệ đường biên”, “Già làng, trưởng bản gương mẫu”, “Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học cho con em các dân tộc”, “Tổ tàu thuyền an toàn, bến bãi văn hóa”, “Họ đạo gương mẫu”,... Những phong trào đó đã thiết thực củng cố thế trận biên phòng toàn dân, thế trận lòng dân, củng cố cơ sở chính trị địa phương ở KVBG vững mạnh.

            Đó chính là cơ sở và môi trường KT-XH quan trọng để đồng bào đặt niềm tin vào Đảng, vào Nhà nước, vào công cuộc đổi mới, tạo nền tảng xây dựng “thế trận lòng dân” trong thế trận biên phòng bảo vệ vững chắc chủ quyền, ANBG quốc gia. Có thể khẳng định, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, ANBG sẽ không thể hoàn thành nếu không dựa vào sức mạnh của “thế trận lòng dân” mà trực tiếp là dựa vào sức mạnh của “triệu tai, triệu mắt, triệu chân tay” của đồng bào các dân tộc đang định cư ở khu vực biên giới.

            Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, khách quan và chủ quan, nhất là trong xu thế hội nhập đã và đang đặt ra nhiều khó khăn, thách thức đối với xây dựng “thế trận lòng dân” ở KVBG. Đó là chênh lệch giàu nghèo giữa vùng biên giới với các vùng khác trong cả nước có xu hướng gia tăng, bởi những nơi này ít có cơ hội thuận lợi để vươn lên trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Theo kết quả điều tra, rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2011 của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, tỷ lệ hộ nghèo bình quân cả nước là 11,76%, trong đó ở các tỉnh miền núi rất cao, khoảng 20 - 30%; thậm chí ở một số huyện biên giới phía Bắc, tỷ lệ này lên tới 60 -70%, như: huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên (71,14%); huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng (63,41%); huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng (61,42%). Cùng với đó, tỷ lệ hộ cận nghèo còn cao, tỷ lệ phát sinh nghèo mới và tái nghèo khoảng trên dưới 10%. Hiện nay, trên toàn tuyến biên giới đất liền, có khoảng 75% số xã thuộc khu vực 3 (khu vực chậm phát triển nhất); nền kinh tế vẫn nặng về tự nhiên, tự cung, tự cấp, đời sống của đồng bào còn nhiều khó khăn.

   Ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, chất lượng hệ thống chính trị cơ sở đang là vấn đề bất cập. Nhiều thôn, bản biên giới không có đảng viên, hoặc có đảng viên nhưng không đủ để thành lập chi bộ, có chi bộ nhưng không lập được chi ủy [3]; nhiều nơi có tổ chức cơ sở đảng thì trình độ lãnh đạo, chất lượng hoạt động chưa đáp ứng. Cán bộ chủ chốt của cấp ủy, chính quyền xã, trưởng thôn bản vừa thiếu, vừa không đồng đều, tác phong, lề lối, phương pháp làm việc chưa thuyết phục, không lôi cuốn được quần chúng; một số nơi các tổ chức đoàn thể, thậm chí lực lượng dân quân tự vệ chưa tin cậy. Từ những yếu kém trên, việc lãnh đạo, dẫn dắt, tập hợp quần chúng thiếu hiệu quả, nhiều nơi xa rời quần chúng, để kẻ địch lôi kéo, trở thành "quần chúng" của lực lượng chống đối; thực trạng này hạn chế sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, giảm sút lòng tin của quần chúng, hiệu quả chất lượng thế trận nhân dân trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biên giới giảm sút.

            Ở khu vực thị trấn, thị xã, cửa khẩu đang phải đương đầu với tác động của mặt trái kinh tế thị trường, nảy sinh những vấn đề đáng lo ngại về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, như tình hình truyền đạo trái pháp luật, tham nhũng, buôn lậu, gian lận thương mại, buôn bán, vận chuyển ma tuý, buôn bán phụ nữ qua biên giới vẫn diễn biến rất phức tạp. Vì mục đích làm giàu với bất cứ giá nào, một số người, thậm chí có cả cán bộ, đảng viên đã bị sa ngã, thoái hóa, biến chất. Đồng bào các dân tộc đang định cư ở đây, nhìn chung đại bộ phận có nhận thức và trách nhiệm tốt đối với nhiệm vụ QP-AN, tuy nhiên cũng đã xuất hiện những tư tưởng thờ ơ, né tránh, hoặc đòi hỏi quyền lợi khi tham gia bảo vệ biên giới. Thậm chí, một bộ phận bị kẻ xấu lợi dụng, lôi kéo vào những hoạt động có hại cho an ninh quốc gia. Lợi dụng xu thế mở cửa hội nhập và tình hình đời sống đồng bào dân tộc còn khó khăn, trình độ dân trí thấp, các thế lực thù địch được hỗ trợ đắc lực, trực tiếp về mọi mặt từ bên ngoài, tăng cường hoạt động chống phá, nhất là trên lĩnh vực chính trị tư tưởng kích động, gây mất lòng tin của đồng bào đối với Đảng, chế độ, chia rẽ khối đại đoàn kết các dân tộc.

   Bên cạnh đó, công tác vận động quần chúng, tập hợp lực lượng của một số cơ quan, đơn vị chưa thực sự chú trọng, còn nhiều bất cập; một số cấp ủy chưa sâu sát, nội dung, hình thức tuyên truyền, vận động còn đơn điệu, còn có biểu hiện xa rời quần chúng, ngại khó, ngại khổ; giải quyết các lợi ích cho quần chúng chưa thực sự thỏa đáng, còn biểu hiện né tránh, phó mặc; thực hiện các chương trình phát triển KT-XH trên địa bàn biên giới chưa thật sự tích cực và thiếu đồng bộ; công tác phối hợp, hiệp đồng giữa các ngành, các cơ quan chức năng và lực lượng chuyên trách chưa được chặt chẽ; đội ngũ làm công tác dân vận còn thiếu, năng lực dân vận còn hạn chế; tác phong một bộ phận quan liêu, xa quần chúng, không hiểu phong tục tập quán, không biết tiếng đồng bào… làm cho công tác dân vận chưa đi vào lòng người, không phát huy hiệu quả.

Tóm lại, từ những đặc điểm khó khăn mọi mặt của KVBG, từ âm mưu thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt của các thế lực thù địch, từ những yếu kém bất cập của hệ thống chính trị cơ sở ở một số vùng mà tập trung là bộ máy lãnh đạo và quản lý ở cấp xã, thôn bản biên giới, thì yêu cầu xây dựng "thế trận lòng dân" trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, là nhiệm vụ thường xuyên, cơ bản, lâu dài, phải được tiến hành bằng các nội dung và các giải pháp đồng bộ, hiệu quả; trở thành một trong những nhiệm vụ hàng đầu của cấp ủy đảng, chính quyền và các ban ngành, lực lượng.

Xây dựng "thế trận lòng dân" trên địa bàn biên giới là một nội dung quan trọng trong xây dựng chiến lược biên phòng. Để phát huy vai trò của BĐBP trong xây dựng thế trận lòng dân trên địa bàn biên giới, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ quyền, ANBG giai đoạn cách mạng mới, đòi hỏi mỗi cấp ủy đảng và chỉ huy trong từng cơ quan, đơn vị cần có nhận thức đúng tầm quan trọng và ý nghĩa chiến lược của nhiệm vụ xây dựng thế trận lòng dân nhằm đề ra các giải pháp có hiệu quả thiết thực, phù hợp với tình hình thực tiễn, góp phần xây dựng thế trận lòng dân nơi biên giới ngày càng vững chắc, làm cơ sở cho chiến lược biên phòng toàn dân vững mạnh, trong đó cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp cơ bản sau:

   Một là, đẩy mạnh việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao hơn nữa nhận thức chính trị, ý thức trách nhiệm cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt cho đồng bào, chiến sĩ khu vực ở biên giới

   Đây là giải pháp có tính tiên quyết, hết sức quan trọng. Cần phải thông qua các hình thức tuyên truyền, giáo dục làm cho các tầng lớp nhân dân, đồng bào các dân tộc ở KVBG, các cấp ủy đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể, lực lượng vũ trang ở biên giới quán triệt sâu sắc những quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, trong đó cần nhận thức sâu sắc tình hình, nhiệm vụ QP-AN, đối ngoại, nhận thức rõ âm mưu thủ đoạn hoạt động của bọn phản động và sự chống phá của các thế lực thù địch, nhiệm vụ phát triển KT-XH, xây dựng khu vực phòng thủ, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ biên giới, bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống.

   Nội dung tuyên truyền, giáo dục cần tập trung nâng cao nhận thức chính trị, trình độ hiểu biết và thực thi pháp luật; nâng cao ý thức cảnh giác cách mạng, vai trò trách nhiệm của tổ chức, công dân trong chấp hành pháp luật và thực hiện chức trách, nghĩa vụ, nhiệm vụ của mình. Giáo dục nhằm củng cố niềm tin, xây dựng lòng tin với Đảng, với chế độ xã hội chủ nghĩa, với quân đội, với thắng lợi của sự nghiệp đổi mới đất nước. Từ đó, tạo sự thống nhất, đồng thuận cao giữa quần chúng nhân dân với Đảng, giữa đồng bào các dân tộc với cấp ủy, chính quyền địa phương và hệ thống chính trị các cấp. Xây dựng được lòng tin của quần chúng nhân dân đối với Đảng, nâng cao được ý chí trách nhiệm và quyết tâm của các tầng lớp xã hội, tạo được sự đồng thuận rộng rãi, là nhân tố quan trọng bậc nhất để xây dựng nhân tố chính trị - tinh thần, đảm bảo cho xây dựng tiềm lực quốc phòng vững mạnh, đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ trong mọi tình huống.

   Những năm qua, BĐBP đã chủ trì, phối hợp với các cấp ủy, các lực lượng triển khai có hiệu quả việc tuyên truyền giáo dục cho đồng bào các dân tộc ở KVBG [4]. Đại bộ phận quần chúng yên tâm lao động sản xuất, ổn định đời sống ở KVBG, tham gia cùng BĐBP tuần tra, bảo vệ đường biên, cột mốc, tố giác tội phạm; quần chúng nhân dân, các đồng bào dân tộc ở KVBG thực sự là hậu phương, mạng lưới, "tai mắt" rộng rãi, là lực lượng "phên dậu" của đất nước.

   Hiện nay, BĐBP được Bộ Quốc phòng giao chủ trì triển khai Đề án 1133/TTg/CP của Thủ tướng Chính phủ về "Tăng cường giáo dục, phổ biến pháp luật cho cán bộ, nhân dân KVBG giai đoạn 2014 - 2016", bước đầu đem lại hiệu quả thiết thực, làm chuyển biến nhận thức chính trị và ý thức pháp luật của quần chúng và cán bộ.

   Hai là, thường xuyên chăm lo xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở KVBG vững mạnh, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước ở địa phương

   Đây là giải pháp rất quan trọng và cơ bản đảm bảo cho sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của chính quyền ở các xã phường, thôn bản biên giới phát huy vai trò và hiệu lực, nhằm làm cho mọi đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước được chuyển tải đến cơ sở. Đối với đặc điểm KVBG thì vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng, điều hành quản lý của chính quyền, sự tham gia của các tổ chức đoàn thể chính trị -  xã hội càng có vị trí quan trọng trong việc quản lý, tổ chức, hướng dẫn đồng bào các dân tộc lao động sản xuất, xây dựng đời sống, xây dựng khối đại đoàn kết, xây dựng niềm tin, tổ chức các phong trào để đồng bào đóng góp sức mình cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ biên giới.

   Để khắc phục mặt bất cập, yếu kém ở KVBG, cần chú trọng công tác xây dựng đảng, tập trung bồi dưỡng phát triển đảng viên, đào tạo cán bộ là con em đồng bào dân tộc, phấn đấu mỗi thôn bản có chi bộ, cấp ủy, mỗi xã biên giới có ít nhất một đảng bộ, trong đó chú trọng công tác tạo nguồn phát triển đảng viên, đào tạo cán bộ là người dân tộc tại chỗ; đồng thời cần chú trọng bồi dưỡng đảng viên cốt cán tham gia hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân cấp xã, đảm nhiệm các chức danh chủ tịch, phó chủ tịch, trưởng thôn, bản. Song, trong đó cần củng cố các tổ chức mặt trận Tổ quốc, phụ nữ, đoàn thanh niên... có đội ngũ cán bộ cốt cán tại chỗ; cần hướng dẫn, tập huấn, bồi dưỡng để cán bộ cơ sở có nền nếp, tác phong làm việc hiệu quả, nhất là quan điểm thái độ phục vụ nhân dân, tác phong gần gũi, sâu sát đồng bào, hiểu được phong tục tập quán, tâm tư, tình cảm, thấy được nguyện vọng của bà con; xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở thực hiện 4 cùng (cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc), "nghe được dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin, dân theo" để trở thành chỗ dựa tin cậy cho đồng bào. Cùng với việc xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở, cần thực hiện tốt Chỉ thị số 06 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng cốt cán, người có uy tín vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo, là chỗ dựa để tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân, tập hợp họ thành sức mạnh.

   Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biên giới quốc gia được vận hành theo cơ chế: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý điều hành, có sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, các lực lượng và toàn thể nhân dân, trong đó lực lượng BĐBP là nòng cốt, chuyên trách. Việc củng cố hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh là nhân tố quyết định thành công cho xây dựng thế trận lòng dân, đồng thời cũng đảm bảo cho công tác bảo vệ chủ quyền lãnh thổ biên giới quốc gia thắng lợi.

            Ba là, tích cực giúp đỡ nhân dân, hướng dẫn nhân dân lao động sản xuất, phát triển KT-XH, xóa đói giảm nghèo; nâng cao đời sống mọi mặt; tổ chức các hoạt động cộng đồng, xây dựng đời sống mới

            Hiệu quả việc xây dựng "thế trận lòng dân" xét cho cùng phụ thuộc vào chính kết quả đời sống mọi mặt của đồng bào. Xây dựng "thế trận lòng dân" ở địa bàn biên giới, biển đảo có rất nhiều khó khăn, bởi những nơi đó đồng bào còn rất nghèo đói, cơ sở hạ tầng thấp kém, trình độ dân trí còn thấp. Do vậy, phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động đồng bào định canh, định cư, ổn định đời sống; chú trọng giúp đỡ đồng bào biết tổ chức sản xuất, xóa đói, giảm nghèo. Đối với các vùng có điều kiện, các khu kinh tế, phải động viên hướng dẫn đồng bào đẩy mạnh sản xuất hàng hóa phù hợp với đặc điểm, điều kiện từng vùng; khai thác thế mạnh trong sản xuất của từng hộ, từng địa phương, phấn đấu làm giàu cho gia đình, đóng góp tích cực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình phủ sóng phát thanh, truyền hình, tăng cường các hoạt động văn hóa - thông tin, công tác tuyên truyền hướng về cơ sở...

Tham mưu cho địa phương quy hoạch dân cư, kế hoạch phát triển KT-XH, phát triển nhanh các khu kinh tế kết hợp với quốc phòng ở các vùng đồng bào dân tộc; Chính phủ cần quan tâm đầu tư đồng bộ, có trọng điểm phát triển KT-XH, xây dựng cơ sở hạ tầng ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Thực hiện chương trình xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, nâng cao trình độ dân trí. Tiến hành các hoạt động văn hóa, duy trì các lễ hội truyền thống, giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc; đồng thời đấu tranh bài trừ các hủ tục văn hoá lạc hậu, đấu tranh phòng ngừa, ngăn chặn văn hoá xấu độc thâm nhập vào đồng bào các dân tộc.

 Bốn là, chủ động đấu tranh làm thất bại âm mưu chiến lược "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ, các hành vi chống phá, chia rẽ của các thế lực thù địch, giải quyết tốt các điểm nóng, các bức xúc của nhân dân

   Khu vực biên giới, nơi sinh sống của đồng bào các dân tộc là địa bàn trọng điểm mà các thế lực thù địch tập trung lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động, dụ dỗ quần chúng chống phá; tuyên truyền phản động, tập hợp lôi kéo quần chúng biểu tình, bạo loạn; chia rẽ lương giáo, Kinh - Thượng; hù dọa, lừa mị quần chúng nhân dân. Do vậy, cần tuyên truyền vạch trần mọi âm mưu, phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt của địch, đấu tranh vạch mặt, làm thất bại mọi ý đồ của chúng, đồng thời tỉnh táo, gần gũi để bảo vệ quần chúng không để kẻ địch mua chuộc, lôi kéo, xây dựng địa bàn trong sạch về chính trị, đảm bảo trật tự an toàn xã hội. Tùy từng hoàn cảnh, từng loại đối tượng để tiến hành đấu tranh cho phù hợp, nhưng cơ bản vẫn lấy lực lượng chính trị - quần chúng để vạch mặt bọn phản động, kẻ chống đối, đưa các đối tượng ra đấu tranh trước quần chúng nhân dân (đấu tranh chính trị). Chủ động phát hiện, giải quyết những "điểm nóng", những bức xúc của nhân dân.

   Năm là, tổ chức các phong trào hành động tích cực cho quần chúng

   Tổ chức các phong trào cách mạng tích cực để quần chúng tham gia là một trong những nội dung cơ bản để xây dựng "thế trận lòng dân" nhằm khơi dậy và phát huy vai trò to lớn của quần chúng tham gia vào sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, biên giới quốc gia, tạo khí thế sôi động trong quần chúng, không để sơ hở cho kẻ địch lợi dụng lôi kéo quần chúng chống phá sự nghiệp cách mạng.

   Để tổ chức tốt các phong trào hành động cách mạng tích cực của quần chúng, trước hết các đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh và nhân rộng các mô hình, phong trào hiện có đang phát huy tác dụng, như: “Quần chúng tham gia xây dựng và bảo vệ biên giới’, phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh trật tự xóm, bản KVBG”, “Thanh niên xung kích bảo vệ đường biên”, “Già làng, trưởng bản gương mẫu”, “Xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học cho con em các dân tộc”, “Tổ tàu thuyền an toàn, bến bãi văn hóa”, “Họ đạo gương mẫu”, “Bộ đội Biên phòng chung sức xây dựng nông thôn mới”, phong trào "Kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới" giữa ta với các nước láng giềng có chung biên giới. Tổ chức quán triệt và triển khai hiệu quả,thiết thực Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 9/1/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc "tổ chức phong trào toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, ANBG quốc gia trong tình hình mới". Cấp ủy, chỉ huy các đơn vị trong toàn lực lượng tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi đề xuất các mô hình; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương phát động các phong trào quần chúng hướng về biên giới, biển đảo, góp phần cùng toàn đảng, toàn dân và toàn quân bảo vệ vững chắc chủ quyền, biên giới quốc gia trong mọi tình huống.

   Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn cách mạng mới đòi hỏi chúng ta phải xây dựng sức mạnh tổng hợp của đất nước, trong đó sức mạnh chính trị - tinh thần, sự đồng lòng của toàn dân tộc là nhân tố nền tảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò to lớn của quần chúng nhân dân đối với cách mạng Việt Nam “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng” [5]; “Nước lấy dân làm gốc”, “gốc có vững thì cây mới bền. Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân” [6]; Nghị quyết Đại hội XI của Đảng khẳng định: “Tăng cường sức mạnh quốc phòng, an ninh cả về tiềm lực và thế trận; xây dựng khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố vững mạnh; xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trong thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc” [7].

   Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, ANBG quốc gia là một bộ phận quan trọng của hai nhiệm vụ chiến lược của đất nước, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý điều hành của Nhà nước, được tiến hành bằng sức mạnh của toàn dân và của cả hệ thống chính trị, trong đó BĐBP là lực lượng nòng cốt, chuyên trách. Giữ cho "ngoài êm, trong ấm", giữ vững chủ quyền biên giới lãnh thổ không chỉ là một trong những mục tiêu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, được Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) của Đảng xác định, mà còn là điều kiện tất yếu đảm bảo cho sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đổi mới xây dựng đất nước giành thắng lợi.

                                                                                                                                            Thiếu tướng Lê Thái Ngọc

[1]. Năm 2014, Bộ đội Biên phòng đã tăng cường 337 sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp cho các xã biên giới; 10 năm qua đã giới thiệu 641 đảng viên về sinh hoạt tại các chi bộ thôn, bản; củng cố 4.869 cơ sở đảng, tham mưu cho địa phương kết nạp 6.559 đảng viên, xóa được 97 thôn, bản trắng đảng viên.

[2]. Bộ đội Biên phòng đã triển khai 113 dự án phát triển kinh tế với trên 1.093 tỷ đồng; tổ chức giúp dân trên 213.800 ngày công lao động sản xuất, giúp 4.321 hộ dân xóa đói giảm nghèo; vận động định canh định cư được 5.388 hộ dân…Phối hợp tham gia xây dựng 4.811 làng văn hóa với hơn 1.125.997 gia đình văn hóa; tổ chức 8.296 buổi giao lưu văn hóa, văn nghệ, 2.867 buổi chiếu phim phục vụ nhân dân KVBG; sửa chữa 481 phòng học, mở 134 lớp xóa mù chữ và phổ cập giáo dục với 2.370 học viên, vận động 26.650 học sinh bỏ học trở lại trường; tặng quà và đồ dùng học tập trị giá hơn 2.442 triệu đồng cho các em học sinh; khám, chữa bệnh cho 684.036 lượt người và cấp thuốc miễn phí trị giá 8.463 triệu đồng...

[3]. Có 74 thôn, bản chưa có đảng viên; 387 thôn, bản chưa đủ đảng viên thành lập chi bộ.

[4]. Năm 2014, BĐBP đã tuyên truyền 16.928 buổi/ 958.705 lượt người (tuyên truyền về chủ trương, chính sách, pháp luật; quy chế KVBG, các văn bản pháp lý Việt Nam đã ký kết với các nước có chung đường biên giới).

[5]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội, 1985, tr. 8, tr. 197.

[6]. Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb CTQG, Hà Nội, 1985, tr. 7, tr. 77, 79.

[7]. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội 2011, tr. 109,